Iþýk Teoman
Tire evleri
Ýncirliova’dan Tire’ye
Kömürcüoðlu Geçidi’ni geride býrakýnca karþýmýzda ufuktaki alçak tepeciklerle çevrili bereketli Tire Ovasý, yamaçlarda eski evlerin yer aldýðý mahalleleri, yavaþ yavaþ ovaya yayýlan modern konutlarýyla Tire Ýlçesi…
Aydýn’ýn Ýncirliova Ýlçesi’nden Ýzmir’in Tire Ýlçesi’ne gideceðiz bu yolculuðumuzda. Bir yamacý incir, diðer yamacý kestane ve ceviz ormanlarýyla kaplý Güme (Küme) Daðlarý’ný aþacaðýz. Selçuk’a kadar Ýzmir-Aydýn Otoyolu’ndan gitmek en iyisi. Bu güzergahta yolculuk yapýyorsak Torbalý’ya birkaç kilometre kala, park alanýndaki restoranda çay içip, kahvaltýyý yeþillikler arasýnda açýk havada yapmaya çok alýþtýk çünkü…
Nefis kýymalý, peynirli ve patatesli böreklerle birer duble bardak demli çayýn ardýndan Ýncirliova’ya kadar durmak yok. Gökyüzü beyaz bulutlarla lekeli. Ýncirliova Ýstasyonu’ndan girip, Dereaðzý Köyü’nün içinden 51 kilometrelik bir yolculuk için Tire’ye yöneliyoruz. Karþýmýzdaki vadinin aðzýnda Ýkizdere Barajý’nýn devasa gövdesi. DSÝ tarafýndan yapýmý tamamlanan baraj 196 milyon metreküp su tutma kapasitesine sahip. Ýkizdere Barajý 2050 yýlýna kadar Aydýn, Ýncirliova, 5 belde ve 33 köyün içme suyu ihtiyacýný karþýlayacak. Bir yýl önce su tutmaya baþlayan barajýn göl alaný giderek geniþlediði için daha yukarýdan açýlmýþ yeni bir yoldan gidiyoruz. Bu yamaçlar çam ve zaman zaman zeytin ormanlarý ile kaplý arazilerden oluþuyor.
Týrmandýkça Ýkizdere baraj gölü sol yanýmýzda beliriyor, durgun sularýnda karþý daðlarýn ve bulutlarýn yansýmalarý titreþiyor. Baraj inþaatý nedeniyle bir bölümü yeniden yapýlan yol, boþaltýlan ve baraj gölüne terk edilen Ekizdere Köyü’nü geçtikten hemen sonra, þu anda büyük bölümü gölün altýnda kalan eski yol ile birleþiyor. Doða ile iç içeliðimiz burada baþlýyor. Palamutlarýn, ahlatlarýn, çýnarlarýn, defnelerin, çitlenbiklerin dokunacak kadar yakýn olduðu yollarý seviyorum ben. Duble yollar mesafeleri kýsaltýyor ama doðayý uzaklaþtýrýyor. Yükseldikçe karýþýk bitki örtüsü incir ormanlarý ile yer deðiþtiriyor. Çiftçi, incirlerini zamanýnda kurutabilmenin telaþýnda. Yol kenarlarýndaki incir aðaçlarýnda geriye kalan birçok meyveyi de göz hakký olarak biz yiyoruz. Zaman zaman rastladýðým ahlatlar ve armutlar da lezzetli...
BAÐ EVLERÝ SÜSLÜYOR
Böðürtlenlere, tarlada da rastladýk. Öylesine bereketli ki bu yörenin topraðý. Ýncir ormanýna serpiþtirilmiþ gibi duran beyaz badanalý, kýrmýzý kiremitli küçücük bað evleri araziyi süslüyor. Güme Daðlarý’nýn zirvesi 1646 metre ve daha zirveye çok var.
Daracýk, virajlý ve tabiatla iç içe olan yolda aðýr aðýr, çevremizdeki güzellikleri içimize sindire sindire, 1307 metre rakýmlý Kömürcüoðlu Geçidi’ne ulaþýyoruz. Ne yazýk ki bu yolu da geniþletmeye baþlamýþlar. Karayollarý ekipleri o kadar hoyratça yapýyor ki iþini, insan doðaya istese bu kadar zarar veremez. Önlerine çýkan aðaçlarý kesmiyorlar, kepçelerle parçalayarak açýyorlar yolu.
CEVÝZ KORULUKLARI
Canýmýzý daha fazla sýkmadan devam ediyoruz yolumuza. Zirveye varýnca ahlatlar, armutlar, palamut ve çitlenbikler bitiyor. Sincaplarýn bir aðaçtan diðerine atlayýp oynadýðý ceviz ve kestane koruluklarý baþlýyor.
Kömürcüoðlu Geçidi’ni geride býrakýnca Güme Daðlarý’nýn diðer yüzüne geçiyoruz. Karþýmýzda ufuktaki alçak tepeciklerle çevrili bereketli Tire Ovasý, aþaðýdaki yamaçlarda eski evlerin yer aldýðý mahalleleri, yavaþ yavaþ ovaya yayýlan modern konutlarýyla Tire Ýlçesi…
Daðýn bu yamacýnda ceviz ve kestane toplama zamaný. Geçtiðimiz köylerde hep ayný telaþ. El lezzetli cevizler aðaçtan henüz toplanmýþ sütlü cevizler. Bu mevsimde yemenizi öneririm.
Merkez ilçe nüfusu 43 bin olan Tire hep yeþillikler içinde. Toptepe’den ilçe merkezine girerken eski mahallelerden geçiyoruz. Anadolu mimarisinin izlerini taþýyan evler pýrýl pýrýl, canlý renklerle boyalý. Çivit mavisi, hardal, viþne, güneþ sarýsý, yeþil renkler tercih ediliyor evler boyanýrken. Sokaklar tertemiz, yollar düzenli. Tire hýzla geliþen bir Ege kasabasý…
“Bu kadar yoldan geldim, Tire’yi de dolaþayým” diyorsanýz eðer, bu yolculuðu Salý günü yapmanýzý öneririm. Çünkü Türkiye’nin en büyük açýk pazarlarýndan biri burada kuruluyor. Yerel satýcýsý bol. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde “Þehr-i Muazzam Tire” olarak tanýmladýðý ilçede geçmiþten günümüze ayakta kalabilmiþ ve restore edilerek geleceðe taþýnan birçok tarihi yapý da yer alýyor.
Tire Çarþýsý’ný da gezin; semerciye, keçeciye, çizmeciye, bakýrcýya uðrayýn. Mutlaka istasyona gidin. Onarýlmýþ yapýlarý görün, yaný baþýndaki kahvehanede çay için, Tire Süt Kooperatifi’nin marketin doðal ürünler satýn alýn. Tire köftesinden yemeden ilçeden ayrýlmayýn. Þekli, piþirilme tarzý ve lezzetiyle çok farklý bir köfte. Örneðin içinde baharat yok. Ve en önemlisi karadutlu lor tatlýsý yemediyseniz Tire’yi görmüþ sayýlmazsýnýz. Karadutlu lor yalnýzca bu ilçeye özgü bir tatlýdýr. Tadýna doyamazsýnýz. Kavanozu 10 TL’den satýlan karadut reçelinden alýrsanýz bu tatlýyý yeme keyfini evinizde de yaþayabilirsiniz.
Tire’ye gidin, öneririm. Ama mutlaka Ýncirliova yolundan gidin. Yorulmaktan bile keyif alacaðýnýzdan eminim.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
Ýncirliova’dan Tire’ye
Kömürcüoðlu Geçidi’ni geride býrakýnca karþýmýzda ufuktaki alçak tepeciklerle çevrili bereketli Tire Ovasý, yamaçlarda eski evlerin yer aldýðý mahalleleri, yavaþ yavaþ ovaya yayýlan modern konutlarýyla Tire Ýlçesi…
Aydýn’ýn Ýncirliova Ýlçesi’nden Ýzmir’in Tire Ýlçesi’ne gideceðiz bu yolculuðumuzda. Bir yamacý incir, diðer yamacý kestane ve ceviz ormanlarýyla kaplý Güme (Küme) Daðlarý’ný aþacaðýz. Selçuk’a kadar Ýzmir-Aydýn Otoyolu’ndan gitmek en iyisi. Bu güzergahta yolculuk yapýyorsak Torbalý’ya birkaç kilometre kala, park alanýndaki restoranda çay içip, kahvaltýyý yeþillikler arasýnda açýk havada yapmaya çok alýþtýk çünkü…
Nefis kýymalý, peynirli ve patatesli böreklerle birer duble bardak demli çayýn ardýndan Ýncirliova’ya kadar durmak yok. Gökyüzü beyaz bulutlarla lekeli. Ýncirliova Ýstasyonu’ndan girip, Dereaðzý Köyü’nün içinden 51 kilometrelik bir yolculuk için Tire’ye yöneliyoruz. Karþýmýzdaki vadinin aðzýnda Ýkizdere Barajý’nýn devasa gövdesi. DSÝ tarafýndan yapýmý tamamlanan baraj 196 milyon metreküp su tutma kapasitesine sahip. Ýkizdere Barajý 2050 yýlýna kadar Aydýn, Ýncirliova, 5 belde ve 33 köyün içme suyu ihtiyacýný karþýlayacak. Bir yýl önce su tutmaya baþlayan barajýn göl alaný giderek geniþlediði için daha yukarýdan açýlmýþ yeni bir yoldan gidiyoruz. Bu yamaçlar çam ve zaman zaman zeytin ormanlarý ile kaplý arazilerden oluþuyor.
Týrmandýkça Ýkizdere baraj gölü sol yanýmýzda beliriyor, durgun sularýnda karþý daðlarýn ve bulutlarýn yansýmalarý titreþiyor. Baraj inþaatý nedeniyle bir bölümü yeniden yapýlan yol, boþaltýlan ve baraj gölüne terk edilen Ekizdere Köyü’nü geçtikten hemen sonra, þu anda büyük bölümü gölün altýnda kalan eski yol ile birleþiyor. Doða ile iç içeliðimiz burada baþlýyor. Palamutlarýn, ahlatlarýn, çýnarlarýn, defnelerin, çitlenbiklerin dokunacak kadar yakýn olduðu yollarý seviyorum ben. Duble yollar mesafeleri kýsaltýyor ama doðayý uzaklaþtýrýyor. Yükseldikçe karýþýk bitki örtüsü incir ormanlarý ile yer deðiþtiriyor. Çiftçi, incirlerini zamanýnda kurutabilmenin telaþýnda. Yol kenarlarýndaki incir aðaçlarýnda geriye kalan birçok meyveyi de göz hakký olarak biz yiyoruz. Zaman zaman rastladýðým ahlatlar ve armutlar da lezzetli...
BAÐ EVLERÝ SÜSLÜYOR
Böðürtlenlere, tarlada da rastladýk. Öylesine bereketli ki bu yörenin topraðý. Ýncir ormanýna serpiþtirilmiþ gibi duran beyaz badanalý, kýrmýzý kiremitli küçücük bað evleri araziyi süslüyor. Güme Daðlarý’nýn zirvesi 1646 metre ve daha zirveye çok var.
Daracýk, virajlý ve tabiatla iç içe olan yolda aðýr aðýr, çevremizdeki güzellikleri içimize sindire sindire, 1307 metre rakýmlý Kömürcüoðlu Geçidi’ne ulaþýyoruz. Ne yazýk ki bu yolu da geniþletmeye baþlamýþlar. Karayollarý ekipleri o kadar hoyratça yapýyor ki iþini, insan doðaya istese bu kadar zarar veremez. Önlerine çýkan aðaçlarý kesmiyorlar, kepçelerle parçalayarak açýyorlar yolu.
CEVÝZ KORULUKLARI
Canýmýzý daha fazla sýkmadan devam ediyoruz yolumuza. Zirveye varýnca ahlatlar, armutlar, palamut ve çitlenbikler bitiyor. Sincaplarýn bir aðaçtan diðerine atlayýp oynadýðý ceviz ve kestane koruluklarý baþlýyor.
Kömürcüoðlu Geçidi’ni geride býrakýnca Güme Daðlarý’nýn diðer yüzüne geçiyoruz. Karþýmýzda ufuktaki alçak tepeciklerle çevrili bereketli Tire Ovasý, aþaðýdaki yamaçlarda eski evlerin yer aldýðý mahalleleri, yavaþ yavaþ ovaya yayýlan modern konutlarýyla Tire Ýlçesi…
Daðýn bu yamacýnda ceviz ve kestane toplama zamaný. Geçtiðimiz köylerde hep ayný telaþ. El lezzetli cevizler aðaçtan henüz toplanmýþ sütlü cevizler. Bu mevsimde yemenizi öneririm.
Merkez ilçe nüfusu 43 bin olan Tire hep yeþillikler içinde. Toptepe’den ilçe merkezine girerken eski mahallelerden geçiyoruz. Anadolu mimarisinin izlerini taþýyan evler pýrýl pýrýl, canlý renklerle boyalý. Çivit mavisi, hardal, viþne, güneþ sarýsý, yeþil renkler tercih ediliyor evler boyanýrken. Sokaklar tertemiz, yollar düzenli. Tire hýzla geliþen bir Ege kasabasý…
“Bu kadar yoldan geldim, Tire’yi de dolaþayým” diyorsanýz eðer, bu yolculuðu Salý günü yapmanýzý öneririm. Çünkü Türkiye’nin en büyük açýk pazarlarýndan biri burada kuruluyor. Yerel satýcýsý bol. Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi’nde “Þehr-i Muazzam Tire” olarak tanýmladýðý ilçede geçmiþten günümüze ayakta kalabilmiþ ve restore edilerek geleceðe taþýnan birçok tarihi yapý da yer alýyor.
Tire Çarþýsý’ný da gezin; semerciye, keçeciye, çizmeciye, bakýrcýya uðrayýn. Mutlaka istasyona gidin. Onarýlmýþ yapýlarý görün, yaný baþýndaki kahvehanede çay için, Tire Süt Kooperatifi’nin marketin doðal ürünler satýn alýn. Tire köftesinden yemeden ilçeden ayrýlmayýn. Þekli, piþirilme tarzý ve lezzetiyle çok farklý bir köfte. Örneðin içinde baharat yok. Ve en önemlisi karadutlu lor tatlýsý yemediyseniz Tire’yi görmüþ sayýlmazsýnýz. Karadutlu lor yalnýzca bu ilçeye özgü bir tatlýdýr. Tadýna doyamazsýnýz. Kavanozu 10 TL’den satýlan karadut reçelinden alýrsanýz bu tatlýyý yeme keyfini evinizde de yaþayabilirsiniz.
Tire’ye gidin, öneririm. Ama mutlaka Ýncirliova yolundan gidin. Yorulmaktan bile keyif alacaðýnýzdan eminim.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...