Iþýk Teoman
Karaburun’un Kara Keçileri
Ýzmir’in þirin ilçesi Karaburun’a hem Balýklýova, hem de Eðri liman bölgesinden defalarca gidip geldim. Onlarca kez balýk avýna çýktým. Bir seferinde 250 iðneli paragatýmýzý havanýn patlamasýyla birlikte Ege’nin derin sularýnda gözü yaþlý býrakýp geri dönmüþtük. Karaburun denilince benim aklýma, Balýklýova geliyor. Balýklýova’nýn meþhur kurabiyesi ve kara fýrýn börekleri eþliðinde Garip’in kahvesinde kahvaltý etmek geliyor. Garip’in kahvesinin önündeki tezgahtan midye dolmasý yemek geliyor aklýma ve bir de tabi nergis ve enginar…
Asýrlardýr sürüyor yeni öðrendik
Ancak geçtiðimiz Haziran ayýnda Karaburun bölgesinde asýrlardýr süren bir geleneðin yaþatýldýðýný yeni öðrendim. Bu da benim cahilliðim olmalý. Bir de törenler düzenleniyormuþ, bu sevimli geleneði yaþatmak için. Karaburun Belediye Baþkaný Serdar Yasa iki yýldýr bu törenlere ev sahipliði yapmaya baþlamýþ. Biz de Engin Yavuz ile birlikte bu davete icabet ettik, sabahýn erken saatlerinde yola koyulduk. Balýklýova’da Garip’in kahvesinde börekli kahvaltýnýn ardýndan Karaburun’a ulaþtýðýmýzda güneþ yakmaya baþlamýþtý bile. Kara Keçi kýrkým törenine gidiyoruz. Çok merak ediyorum, bu sýcakta kim gelir, kim ilgilenir, serin sularda denize girmek varken, daðýn baþýnda güneþ tepenizde Keçilerin peþinden koþturmak.
Kavaklýkuyu mevkine gidiyoruz
Karabarun Yeni Liman’ýn karþýsýndaki yoldan zirveye týrmanmaya baþladýk. Engin aracýn klimalarýný çalýþtýrdý ancak, güneþ galip geliyor. Pencereleri açtýk, doðal olarak serinlemeye çalýþtýk. On dakika süren bir yolculuðun ardýndan Kavaklýkuyu mevkiine ulaþtýk. Onlarca araç park etmiþ, biz de aracýmýzý kolay çýkýþ yapabileceðimiz bir yere park ediyoruz. 500 yaþýnda olduðu tahmin edilen devasa boyuttaki çýnar aðacýnýn altý ana baba günü. Sandalyesini kapan aðacýn altýna atmýþ kapaðý. Güneþe direnmek mümkün deðil. Çýnar aðacýnýn altýnda herkese yetecek kadar gölge var. Dallarý ile o kadar büyük bir alana gölge sunuyor ki, törene ayrý bir heyecan ve keyif katýyor. Aðacýn çevresinde zeytinyaðlý doðal sabun satmak için tezgah açanlar konuklar tarafýndan ilgiyle izleniyor.
Bedava kuyruðu
Bir dondurmacýnýn önünde bedava kuyruðu uzayýp gidiyor. Keçi sütünden yapýlmýþ dondurma kapýþ kapýþ gidiyor. Engin ile ben bu sýcakta kuyruða girip keçi sütünden yapýlmýþ dondurmanýn tadýna bakmayý pek düþünmüyoruz. Dondurma kuyruðunun yanýnda ise döner tezgahý. Demir çubuða sarýlmýþ keçi sütünden yapýlmýþ peynir, döner gibi kýzarýp duruyor. Az sonra burada da bedava kuyruðu baþlayacak. Keçi sütünden yapýlmýþ peynir dönerinin tadýna bakmak isteyenler, güneþe karþýn kuyruða girecekler. Tam bir panayýr havasý. Az sonra alana Ýzmir milletvekili Musa Çam, Urla Belediye Baþkaný Selçuk Karaosmanoðlu geliyor, onlarý Karaburun Belediye Baþkaný Serdar Yasa karþýlýyor. Kuyunun baþýnda da kuyruk var, serinlemek isteyenler kova ile suyu çekiyor baþýndan aþaðý boca ediyor, güzel görüntüler yaþanýyor.
Gözler toz bulutunda
Bir süre sonra gözler daðýn tepesine yöneliyor, binlerce kara keçi bir toz bulutu eþliðinde alana gelmeye baþlýyor ve hareketlilik onlara da doðru yöneliyor. Arkada mavi bir gökyüzü, beyaz bir toz bulutu içinde gelen binlerce kara keçi ve onlarý fotoðraf makineleri ile görüntülemek isteyen yüzlerce insan. Ýki kiþinin tuttuðu kara keçinin kýllarýný ilk olarak Serdar Yasa kýrkmaya baþlýyor. Ardýndan eline kýrkma makasýný alan, keçiyi kapan kýrkmaya baþlýyor, ortaya hoþ görüntüler çýkýyor. Þölen gibi, pek direnen keçi de yok, önce nazlanýyorlar, ardýndan kendilerini kýrkým þenliðinin keyfine býrakýyorlar. Çünkü kýrkýmýn ardýndan derileri nefes alacak, rahatlayacak, yazý pek keyifli geçirecekler. Bizim ilkokul yýllarýndaki alaboroz týraþý gibi bir þey. Bizim baþýmýzýn tepesini tamamen keserler alnýmýzýn ucunda bir miktar býrakýrlardý nedense…
Kýrkýlan keçiler pek bir mutlu
Keçilerde ise, tepede, yani sýrt bölgesinde uzun kýllar kalýyor ve karýn bölgesine doðru iyice temizleniyor. Týraþ olan hayvan hoplaya zýplaya arkadaþlarýnýn yanýna koþturuyor, insanlardan pek de korkan bir havalarý yok. Bölge tarýmý ve özellikle hayvancýlýkla uðraþan ailelerin motivasyonunun arttýrýlmasý, destek olunmasýný, kamuoyu ilgisinin bölge ekonomisinin temelini oluþturan besiciliðe dikkat çekilmesi amacýyla gerçekleþtirilen þölene ev sahipliði yapan Karaburun Belediyesi çok baþarýlý. Meslek yaþamýmda pek çok etkinliðe gittim, ama Kara Keçi Kýrkým töreni, inanýlmaz hoþ bir aný oldu benim için. Balýklýova üzerinden geldiðimiz Karaburun’daki tören alanýndan ayrýlýrken, dönüþü yine Eðri Liman bölgesinden yapýyoruz. Ve yolda giderken þunu gözlemliyoruz, balýk çiftlikleri hala pek denetimsiz. Karaya o kadar yakýnlar ki!
NOTLAR:
Karaburun Yarýmadasýnda her yýl geleneksel olarak Haziran ayýnda çobanlar tarafýndan, keçi sürüleri aðýllarýn içine toplanýr ve sýcak yaz aylarýndan evvel kýllarý kýrpýlýr. Yýlda bir kez yapýlan kýrkýmýn amacý; Hayvaný sýcaktan ve üzerindeki yükten kurtarmaktýr. Geçmiþ dönemlerde yem parasýný karþýlayan yapaðý, þimdi alýcý bulmakta zorlanmaktadýr.
“Kýrkým” denilen ve yüzyýllardýr sürdürülen bu geleneksel etkinlikte keçiler kesilir, pilavlar piþirilir, sündürme tatlýsý yapýlarak konuklara daðýtýlýr.
Hafta sonu olmasý nedeniyle katýlýmýn oldukça yoðun olduðu kýrkým töreninde Ali Rýza Acar’ýn sürüsüne ait kara keçilerin kýrkýmý yapýlýrken, vatandaþlar kýrkýmlara büyük ilgi gösterdi.
Kýrkým sýrasýnda Ýzmir ve çevresinden gelen çobanlar yarýþtý, en güzel kara keçi seçildi. Ýlk üçe giren sürü sahiplerine ödül verildi. En Güzel ‘Kara Keçi’ ödülüne, Ali Rýza Acar’ýn sürüsüne ait keçi layýk görüldü.
Etkinlik süresince ziyaretçilere þölen yemeði, keçi sütünden dondurma, yöresel tatlýlar gibi ikramlar sunulurken, müzik dinletileri ve davul zurna gösterileriyle izleyenler keyifli dakikalar geçirdi. Karaburun’a özgü keçi peyniri, bitkisel ürünler ve el sanatý keçelerin bulunduðu standlar da vatandaþlardan büyük ilgi gördü.
Eskiden Karaburun’da 35-40 bin kara keçi yetiþirken bu sayý geçen yýl 14 bine kadar düþtü. Fakat bu yýl kara keçi sayýsý yeniden 18 bine yükseldi. Demek ki yetiþtirici kara keçi yetiþtirmenin önemini kavramýþ.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
Ýzmir’in þirin ilçesi Karaburun’a hem Balýklýova, hem de Eðri liman bölgesinden defalarca gidip geldim. Onlarca kez balýk avýna çýktým. Bir seferinde 250 iðneli paragatýmýzý havanýn patlamasýyla birlikte Ege’nin derin sularýnda gözü yaþlý býrakýp geri dönmüþtük. Karaburun denilince benim aklýma, Balýklýova geliyor. Balýklýova’nýn meþhur kurabiyesi ve kara fýrýn börekleri eþliðinde Garip’in kahvesinde kahvaltý etmek geliyor. Garip’in kahvesinin önündeki tezgahtan midye dolmasý yemek geliyor aklýma ve bir de tabi nergis ve enginar…
Asýrlardýr sürüyor yeni öðrendik
Ancak geçtiðimiz Haziran ayýnda Karaburun bölgesinde asýrlardýr süren bir geleneðin yaþatýldýðýný yeni öðrendim. Bu da benim cahilliðim olmalý. Bir de törenler düzenleniyormuþ, bu sevimli geleneði yaþatmak için. Karaburun Belediye Baþkaný Serdar Yasa iki yýldýr bu törenlere ev sahipliði yapmaya baþlamýþ. Biz de Engin Yavuz ile birlikte bu davete icabet ettik, sabahýn erken saatlerinde yola koyulduk. Balýklýova’da Garip’in kahvesinde börekli kahvaltýnýn ardýndan Karaburun’a ulaþtýðýmýzda güneþ yakmaya baþlamýþtý bile. Kara Keçi kýrkým törenine gidiyoruz. Çok merak ediyorum, bu sýcakta kim gelir, kim ilgilenir, serin sularda denize girmek varken, daðýn baþýnda güneþ tepenizde Keçilerin peþinden koþturmak.
Kavaklýkuyu mevkine gidiyoruz
Karabarun Yeni Liman’ýn karþýsýndaki yoldan zirveye týrmanmaya baþladýk. Engin aracýn klimalarýný çalýþtýrdý ancak, güneþ galip geliyor. Pencereleri açtýk, doðal olarak serinlemeye çalýþtýk. On dakika süren bir yolculuðun ardýndan Kavaklýkuyu mevkiine ulaþtýk. Onlarca araç park etmiþ, biz de aracýmýzý kolay çýkýþ yapabileceðimiz bir yere park ediyoruz. 500 yaþýnda olduðu tahmin edilen devasa boyuttaki çýnar aðacýnýn altý ana baba günü. Sandalyesini kapan aðacýn altýna atmýþ kapaðý. Güneþe direnmek mümkün deðil. Çýnar aðacýnýn altýnda herkese yetecek kadar gölge var. Dallarý ile o kadar büyük bir alana gölge sunuyor ki, törene ayrý bir heyecan ve keyif katýyor. Aðacýn çevresinde zeytinyaðlý doðal sabun satmak için tezgah açanlar konuklar tarafýndan ilgiyle izleniyor.
Bedava kuyruðu
Bir dondurmacýnýn önünde bedava kuyruðu uzayýp gidiyor. Keçi sütünden yapýlmýþ dondurma kapýþ kapýþ gidiyor. Engin ile ben bu sýcakta kuyruða girip keçi sütünden yapýlmýþ dondurmanýn tadýna bakmayý pek düþünmüyoruz. Dondurma kuyruðunun yanýnda ise döner tezgahý. Demir çubuða sarýlmýþ keçi sütünden yapýlmýþ peynir, döner gibi kýzarýp duruyor. Az sonra burada da bedava kuyruðu baþlayacak. Keçi sütünden yapýlmýþ peynir dönerinin tadýna bakmak isteyenler, güneþe karþýn kuyruða girecekler. Tam bir panayýr havasý. Az sonra alana Ýzmir milletvekili Musa Çam, Urla Belediye Baþkaný Selçuk Karaosmanoðlu geliyor, onlarý Karaburun Belediye Baþkaný Serdar Yasa karþýlýyor. Kuyunun baþýnda da kuyruk var, serinlemek isteyenler kova ile suyu çekiyor baþýndan aþaðý boca ediyor, güzel görüntüler yaþanýyor.
Gözler toz bulutunda
Bir süre sonra gözler daðýn tepesine yöneliyor, binlerce kara keçi bir toz bulutu eþliðinde alana gelmeye baþlýyor ve hareketlilik onlara da doðru yöneliyor. Arkada mavi bir gökyüzü, beyaz bir toz bulutu içinde gelen binlerce kara keçi ve onlarý fotoðraf makineleri ile görüntülemek isteyen yüzlerce insan. Ýki kiþinin tuttuðu kara keçinin kýllarýný ilk olarak Serdar Yasa kýrkmaya baþlýyor. Ardýndan eline kýrkma makasýný alan, keçiyi kapan kýrkmaya baþlýyor, ortaya hoþ görüntüler çýkýyor. Þölen gibi, pek direnen keçi de yok, önce nazlanýyorlar, ardýndan kendilerini kýrkým þenliðinin keyfine býrakýyorlar. Çünkü kýrkýmýn ardýndan derileri nefes alacak, rahatlayacak, yazý pek keyifli geçirecekler. Bizim ilkokul yýllarýndaki alaboroz týraþý gibi bir þey. Bizim baþýmýzýn tepesini tamamen keserler alnýmýzýn ucunda bir miktar býrakýrlardý nedense…
Kýrkýlan keçiler pek bir mutlu
Keçilerde ise, tepede, yani sýrt bölgesinde uzun kýllar kalýyor ve karýn bölgesine doðru iyice temizleniyor. Týraþ olan hayvan hoplaya zýplaya arkadaþlarýnýn yanýna koþturuyor, insanlardan pek de korkan bir havalarý yok. Bölge tarýmý ve özellikle hayvancýlýkla uðraþan ailelerin motivasyonunun arttýrýlmasý, destek olunmasýný, kamuoyu ilgisinin bölge ekonomisinin temelini oluþturan besiciliðe dikkat çekilmesi amacýyla gerçekleþtirilen þölene ev sahipliði yapan Karaburun Belediyesi çok baþarýlý. Meslek yaþamýmda pek çok etkinliðe gittim, ama Kara Keçi Kýrkým töreni, inanýlmaz hoþ bir aný oldu benim için. Balýklýova üzerinden geldiðimiz Karaburun’daki tören alanýndan ayrýlýrken, dönüþü yine Eðri Liman bölgesinden yapýyoruz. Ve yolda giderken þunu gözlemliyoruz, balýk çiftlikleri hala pek denetimsiz. Karaya o kadar yakýnlar ki!
NOTLAR:
Karaburun Yarýmadasýnda her yýl geleneksel olarak Haziran ayýnda çobanlar tarafýndan, keçi sürüleri aðýllarýn içine toplanýr ve sýcak yaz aylarýndan evvel kýllarý kýrpýlýr. Yýlda bir kez yapýlan kýrkýmýn amacý; Hayvaný sýcaktan ve üzerindeki yükten kurtarmaktýr. Geçmiþ dönemlerde yem parasýný karþýlayan yapaðý, þimdi alýcý bulmakta zorlanmaktadýr.
“Kýrkým” denilen ve yüzyýllardýr sürdürülen bu geleneksel etkinlikte keçiler kesilir, pilavlar piþirilir, sündürme tatlýsý yapýlarak konuklara daðýtýlýr.
Hafta sonu olmasý nedeniyle katýlýmýn oldukça yoðun olduðu kýrkým töreninde Ali Rýza Acar’ýn sürüsüne ait kara keçilerin kýrkýmý yapýlýrken, vatandaþlar kýrkýmlara büyük ilgi gösterdi.
Kýrkým sýrasýnda Ýzmir ve çevresinden gelen çobanlar yarýþtý, en güzel kara keçi seçildi. Ýlk üçe giren sürü sahiplerine ödül verildi. En Güzel ‘Kara Keçi’ ödülüne, Ali Rýza Acar’ýn sürüsüne ait keçi layýk görüldü.
Etkinlik süresince ziyaretçilere þölen yemeði, keçi sütünden dondurma, yöresel tatlýlar gibi ikramlar sunulurken, müzik dinletileri ve davul zurna gösterileriyle izleyenler keyifli dakikalar geçirdi. Karaburun’a özgü keçi peyniri, bitkisel ürünler ve el sanatý keçelerin bulunduðu standlar da vatandaþlardan büyük ilgi gördü.
Eskiden Karaburun’da 35-40 bin kara keçi yetiþirken bu sayý geçen yýl 14 bine kadar düþtü. Fakat bu yýl kara keçi sayýsý yeniden 18 bine yükseldi. Demek ki yetiþtirici kara keçi yetiþtirmenin önemini kavramýþ.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...