Iþýk Teoman
O köy de bizim köyümüz
Hafta sonu günübirlik gidebileceðim yakýn bir yeri gözüme kestirdim. Uzun zamandýr gitmediðim Selçuk, Þirince ve Kuþadasý, dönüþ yolculuðunu ise Özdere, Ürkmez, Gümüldür ve Seferihisar’dan yaparým diye düþündüm. Üçkuyular’dan otoyola yöneldim, Selçuk’a varmadan önce eski yol. Otoyol çýkýþýndan Kuþadasý 15 kilometre kadar sürüyor. Selçuk yeni bir çehre kazanmýþ. Kente giriþte yollar yenilenmiþ, gidiþ-geliþ düzenlenmiþ ve çevresine bolca aðaç dikilmiþ. Kuþadasý sapaðýna gelmeden önce karýþýk bir yol çýktý karþýmýza, iyi ki iþaret levhalarý var. Söke, Kuþadasý, Özdere ve Pamucak…
Kuþadasý'na sapýnca yolun saðýnda Maket köy bizi karþýlýyor
Gerçek gibi bir köy
Kuþadasý yoluna saptýk, yolun saðýnda kocaman bir levha. Ayþe’ye Kuþadasý dönüþünde buraya mutlaka uðramamýz gerektiðini söyledim. Kocaman levha üzerinde Çetin Maket Köyü yazýyor. Öðlene kadar Kuþadasý’nda gezip dolaþtýktan sonra dönüþ yolunda doðru maket köye uðradýk. Ve kýsa bir süre þaþkýnlýk yaþadýk. Maket köyde köy yaþamý daha ilk giriþte öyle güzel anlatýlmýþ ki…
Karavaný kendileri yapmýþ
Hemen bu köyü yaratan o büyük ustayý aradý gözlerimiz. Saçlarýna ak düþmüþ, güler yüzlü, emekli öðretmen Ayhan Çetin bizi karþýladý. Köy enstitülü Çetin 1988 yýlýnda emekli olduktan sonra eþi Nazmiye Haným ile birlikte çalýþmalara baþlamýþ. Nazmiye haným kýyafetleri dikerek ve aksesuarlarý yaparak yardýmcýlýðýný sürdürmüþ. Bu arada kendi yaptýklarý karavan ile ülkemizi baþtan aþaðý dolaþmýþlar ve 14 sergi açmýþlar. Ayrýca Alanya Müzesi’nde Alanya düðünleri, Antalya Arkeoloji Müzesi’nde de el zanaatlarý çarþýsýný oluþturmuþ sevimli çiftimiz.
Çetin daha büyük bir müze açmanýn çalýþmalarýna baþlamýþ bile
Bataklýktan maket köye
O kadar çok kompozisyonlarý olmuþ ki, taþýyamayacak duruma gelmiþler ve eserlerini devamlý sergileyecekleri bir müze özelliði taþýyan galeri fikri doðmuþ. Hazineye ait bataklýk olan bu arazinin beþ bin metrekaresini kiralayan Ayhan Çetin, bugün artýk gururla gezdirdiði Maket Köy projesinin önemli bir bölümünü tamamlamýþ. Ayhan öðretmen bir yandan galerinin eksiklerini gideriyor, bir yandan da baþka bir yerde büyük bir müze kurmak için ön çalýþmalar yapýyor.
Örf-adet, uðraþý ve çocuk oyunlarý
Doðup büyüdüðü Konya’nýn Akviran köyündeki yaþamý maketlerle anlatan Ayhan ve Nazmiye Çetin çifti 1950’li yýllarý günümüze taþýmýþ. Maket Köyü gezerken buram buram Anadolu kokusunu hissediyor insan. Çocukluk dönemlerindeki, örf-adet ve uðraþlarýn sergilendiði maket köyde; çocuk oyunlarý: seksek, cýngýrýk, uzun eþek, beþ taþ, enek ve ýþýk oyunu. Örf ve adetlerde; kýz beðenme, kýz isteme, düðün, niþan, biþi, saya gezme, asker uðurlama, kurban alýmý, þiþe vurma, ayý oynatma ve sünnet. Uðraþýlar bölümünde ise telden araba ve oyuncak yapma, oðlak kuzu gütme, tarla sürme, ekin iþleme, avcýlýk, deðirmencilik, demircilik, tenekecilik, yaðhane, bakkaliye, marangoz, testicilik, nalbant, kadýnlarýn kýþ hazýrlýklarý, koyun kýrkma, koyun saðma, halý kilim dokuma, çerçiden alýþveriþ, kervandan alýþveriþ, cami, eve su taþýma ve masal anlatma.
Ýþte köy evlerinin içi sýcak bir görüntü. Kimse boþ durmuyor tam bir kolektif yaþam
Anadolu’dan kompozisyonlar
Maket köyün açýk alanýnda da birebir ebatlarda 40 kadar büyük maket insan figürleri sergileniyor. Öyle canlý ki insanýn konuþasý geliyor. Anadolu’nun çeþitli yörelerinden kompozisyonlar yaratýlmýþ ve hepsi de hareketli sunuluyor. Bahçe bölümünde bunlarý seslendirmiþler. Kalaycý bölümünde usta sizi görünce tepsiye kalay yapmaya baþlýyor. Semazen dönüyor, demirci demiri dövüyor ve her þey 1950’li yýllarýn köy yaþamýný anlatýyor.
Ellerine saðlýk
Köye hiç gitmemiþ, köy yaþamýný hiç bilmeyen, yukarýda yazdýklarýma yorum bile yapamayanlar, mutlaka ama mutlaka maket köye gitmeli ve bu havayý yaþamalý. Çünkü gerçek bir köy yaþamýný bulmak mümkün deðil. Köyler artýk betonlaþtý. Birçoðunda insan bile yaþamýyor. Ekonomik kriz ilk önce onlarý vurdu. Doðup büyüdükleri, yaþamlarýný sürdürdükleri atalarýnýn topraklarýný býrakmak zorunda kaldýlar. Bir köy yaþamý ancak maketler ile anlatýlabilir. Ayhan ve Nazmiye Çetin bu iþi çok iyi baþarmýþlar, ellerine kollarýna ve düþüncelerine saðlýk.
Harman zamaný
Hayvanlarý saðma zamaný ve bir yandan da yayýk ayran yapýlýyor
Hayvanlarý sulama zamaný
Köy düðünü
Köy enstitülü Ayhan Çetin eserleriyle gurur duyuyor
Maket köyün giriþinde birebir boyutlardaki bu köylü sizi karþýlýyor. Ne kadar sahici deðil mi
Ayakkabý tamircisi
Demirci
Kalaycý
Marangoz
Nalbant
Pullukla çift sürme
Yeni arabalar üretiliyor. El emeði göz nuru ile
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
Hafta sonu günübirlik gidebileceðim yakýn bir yeri gözüme kestirdim. Uzun zamandýr gitmediðim Selçuk, Þirince ve Kuþadasý, dönüþ yolculuðunu ise Özdere, Ürkmez, Gümüldür ve Seferihisar’dan yaparým diye düþündüm. Üçkuyular’dan otoyola yöneldim, Selçuk’a varmadan önce eski yol. Otoyol çýkýþýndan Kuþadasý 15 kilometre kadar sürüyor. Selçuk yeni bir çehre kazanmýþ. Kente giriþte yollar yenilenmiþ, gidiþ-geliþ düzenlenmiþ ve çevresine bolca aðaç dikilmiþ. Kuþadasý sapaðýna gelmeden önce karýþýk bir yol çýktý karþýmýza, iyi ki iþaret levhalarý var. Söke, Kuþadasý, Özdere ve Pamucak…
Gerçek gibi bir köy
Kuþadasý yoluna saptýk, yolun saðýnda kocaman bir levha. Ayþe’ye Kuþadasý dönüþünde buraya mutlaka uðramamýz gerektiðini söyledim. Kocaman levha üzerinde Çetin Maket Köyü yazýyor. Öðlene kadar Kuþadasý’nda gezip dolaþtýktan sonra dönüþ yolunda doðru maket köye uðradýk. Ve kýsa bir süre þaþkýnlýk yaþadýk. Maket köyde köy yaþamý daha ilk giriþte öyle güzel anlatýlmýþ ki…
Karavaný kendileri yapmýþ
Hemen bu köyü yaratan o büyük ustayý aradý gözlerimiz. Saçlarýna ak düþmüþ, güler yüzlü, emekli öðretmen Ayhan Çetin bizi karþýladý. Köy enstitülü Çetin 1988 yýlýnda emekli olduktan sonra eþi Nazmiye Haným ile birlikte çalýþmalara baþlamýþ. Nazmiye haným kýyafetleri dikerek ve aksesuarlarý yaparak yardýmcýlýðýný sürdürmüþ. Bu arada kendi yaptýklarý karavan ile ülkemizi baþtan aþaðý dolaþmýþlar ve 14 sergi açmýþlar. Ayrýca Alanya Müzesi’nde Alanya düðünleri, Antalya Arkeoloji Müzesi’nde de el zanaatlarý çarþýsýný oluþturmuþ sevimli çiftimiz.
Bataklýktan maket köye
O kadar çok kompozisyonlarý olmuþ ki, taþýyamayacak duruma gelmiþler ve eserlerini devamlý sergileyecekleri bir müze özelliði taþýyan galeri fikri doðmuþ. Hazineye ait bataklýk olan bu arazinin beþ bin metrekaresini kiralayan Ayhan Çetin, bugün artýk gururla gezdirdiði Maket Köy projesinin önemli bir bölümünü tamamlamýþ. Ayhan öðretmen bir yandan galerinin eksiklerini gideriyor, bir yandan da baþka bir yerde büyük bir müze kurmak için ön çalýþmalar yapýyor.
Örf-adet, uðraþý ve çocuk oyunlarý
Doðup büyüdüðü Konya’nýn Akviran köyündeki yaþamý maketlerle anlatan Ayhan ve Nazmiye Çetin çifti 1950’li yýllarý günümüze taþýmýþ. Maket Köyü gezerken buram buram Anadolu kokusunu hissediyor insan. Çocukluk dönemlerindeki, örf-adet ve uðraþlarýn sergilendiði maket köyde; çocuk oyunlarý: seksek, cýngýrýk, uzun eþek, beþ taþ, enek ve ýþýk oyunu. Örf ve adetlerde; kýz beðenme, kýz isteme, düðün, niþan, biþi, saya gezme, asker uðurlama, kurban alýmý, þiþe vurma, ayý oynatma ve sünnet. Uðraþýlar bölümünde ise telden araba ve oyuncak yapma, oðlak kuzu gütme, tarla sürme, ekin iþleme, avcýlýk, deðirmencilik, demircilik, tenekecilik, yaðhane, bakkaliye, marangoz, testicilik, nalbant, kadýnlarýn kýþ hazýrlýklarý, koyun kýrkma, koyun saðma, halý kilim dokuma, çerçiden alýþveriþ, kervandan alýþveriþ, cami, eve su taþýma ve masal anlatma.
Anadolu’dan kompozisyonlar
Maket köyün açýk alanýnda da birebir ebatlarda 40 kadar büyük maket insan figürleri sergileniyor. Öyle canlý ki insanýn konuþasý geliyor. Anadolu’nun çeþitli yörelerinden kompozisyonlar yaratýlmýþ ve hepsi de hareketli sunuluyor. Bahçe bölümünde bunlarý seslendirmiþler. Kalaycý bölümünde usta sizi görünce tepsiye kalay yapmaya baþlýyor. Semazen dönüyor, demirci demiri dövüyor ve her þey 1950’li yýllarýn köy yaþamýný anlatýyor.
Ellerine saðlýk
Köye hiç gitmemiþ, köy yaþamýný hiç bilmeyen, yukarýda yazdýklarýma yorum bile yapamayanlar, mutlaka ama mutlaka maket köye gitmeli ve bu havayý yaþamalý. Çünkü gerçek bir köy yaþamýný bulmak mümkün deðil. Köyler artýk betonlaþtý. Birçoðunda insan bile yaþamýyor. Ekonomik kriz ilk önce onlarý vurdu. Doðup büyüdükleri, yaþamlarýný sürdürdükleri atalarýnýn topraklarýný býrakmak zorunda kaldýlar. Bir köy yaþamý ancak maketler ile anlatýlabilir. Ayhan ve Nazmiye Çetin bu iþi çok iyi baþarmýþlar, ellerine kollarýna ve düþüncelerine saðlýk.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...