Güzin TÜMER
ESKÝ YENÝ ÞEHÝR
Uzun bir aradan sonra bloguma taze kan vermenin zamaný gelmiþti. Yazmak konusunda fazla istekli deðildim. Bunun nedeni yaz mevsiminin getirdiði atalet olabilirdi. Belki de yazmaya deðer bir þey bulamýyordum. Gerekçesi her ne ise diyelim; o sabah yoldan henüz gelmiþ olmama raðmen “hemen yazmalýyým” “hemen paylaþmalýyým” dedim. Bilgisayarýmýn baþýna oturdum. Bakalým kalem mi beni ben mi kalemi taþýyacaðým. Elbette kalem yerine tuþlarý kullanmak daha doðru olur. Sanki içimdeki duygu kalemin beni taþýyacaðý ile ilgili..
Merak ettiniz deðil mi beni coþturan þeyi! Bu Eskiþehir'de bir hafta sonu kaçamaðýydý ! Eskiþehir beni þaþýrttý! Bozkýrýn ortasýnda yemyeþil bir þehir. Direklerden sarkan çiçekleri ile biraz Londra, Porsuk üzerindeki rengarenk köprüleri ile biraz Prag, gondollarý ile Venedik. Heykelleri ile tüm Avrupa kentlerinden esin taþýyan ama çok özgün bir þehir Eskiþehir..
Eski bir Ankaralý olarak geçmiþten bu þehirle ilgili aklýmda kalan, þehrin merkezindeki çimento, kereste fabrikalarý ve þehrin ortasýndan akan albenisiz Porsuk çayý. Aklýmda tek kalan güzel þey ise þehrin bisküvi kokusu idi. Þimdi bütün bu fabrikalar çok özgün mekanlara dönüþtürülmüþ. Þehrin bisküvi kokusunu alamadým ama bu kokunun üreticisi Eti firmasý çok þýk bir arkeoloji müzesinin açýlmasýnda sponsor olmuþ.
Eskiþehir Arkeoloji Müzesi oldukça etkileyici.. Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi ile yarýþacak düzeyde. Eskiþehir birçok uygarlýða ev sahipliði yapmýþ. Bunlarý, Hitit, Frig, Pers, Helen, Eski Roma, Bizans ve Osmanlý olarak sýralamak mümkün. Dolayýsýyla Eskiþehir ve çevresi arkeolojik olarak zengin bir bölge. Tüm bu bölgelerden toplanmýþ parçalar Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Kesinlikle görülmeye deðer.
Eskiþehir'i yeni baþtan yaratan Yýlmaz Büyükerþen, halký da eðitme konusunda kendine özgü esprili bir dil kullanmýþ. Bir heykelin, bir duvarýn ya da parktaki bir levhanýn üzerindeki yazýlarla halkýn farkýndalýðýný artýrmaya çalýþmýþ. Aslýnda herkesi yaþadýðý kente sahip çýkmaya davet etmiþ. Yýlmaz Büyükerþen ve ekibine de “iyi ki varsýnýz” demekten baþka bir þey gelmiyor aklýma...
"Allah rýzasý için porsuk çayýný kirletmeyin"
Yýlmaz Büyükerþen, projelerini “ortak akýl” adýný verdiði takýmlarla hayata geçirmiþ. Yapýlan her þeyin arkasýnda ciddi bir öngörü olduðu çok açýk. Orada öðrendiðim bilgiye göre þehirler hep batýya doðru büyürmüþ. Eskiþehir’in de batýya doðru büyüyeceði hesap edilerek çok büyük bir park yapýlmýþ. Yani zaman içinde þehrin göbeðinde inanýlmaz büyüklükte soluklanýlabilecek bir alan olacak. Ýçinde su sporlarý yapýlabilen büyük bir gölet var. Bu parkýn adý Sazovasý.
Bu parkta 16 adet kulenin yer aldýðý bir masal evi yapýlmýþ. Kuleler, Türkiye’deki farklý modellerdeki kulelerden esinlenilmiþ.
Parkta yer alanlardan bir baþkasý ise Kalyon tarzýnda yapýlan bir gemi. Eskiþehirli ustalar iki yýl içinde yapmýþlar. Anlaþýlan tamamen yerli malý! Ýnsanýn, içine binip gölette kaybolasý geliyor. Burasý bir rüya.. Yýlmaz Büyükerþen kendi rüyasýný gerçekleþtirip hemþerilerini de bir rüya aleminde eðlenmeye davet ediyor bu parkta..
Kalyondan bir iki fotoðraf...
Sazovasý Parký, Türkiye'nin Disneyland’ý olma yolunda. Bir baþka büyük park ise Kentpark. Ýçindeki yürüyüþ ve bisiklet yollarý, yüzme havuzlarý ve yüzmeye uygun göleti, açýkhava tiyatrosu ile Kent Park Eskiþehirlilerin yaþama biçimlerini deðiþtirebilecek her türlü aktiviteye davetiye çýkarýyor. Bir belediye baþkaný sadece mekanlar yapmýyor, halka yeni bir yaþam biçimi de sunuyor.
Þimdi de Kentpark’tan bir kaç fotoðraf...
Güneþin doðuþunu kutsayan kadýn heykeli...
Güneþin batýþý sýrasýnda, güneþin ýþýnlarý ile yýkanan kadýn heykeli
Bu fotoðraf, aþk adasý diye tanýmlanan baþka bir parktan. Eskiþehir'i gezerken þehrin içindeki büyük parklar bana bir Avrupa kentindeymiþim gibi bir duygu yaþattý.
Daha önce de söylediðim gibi eski çimento, kereste fabrikalarý ve eski hal restore edilerek kültürel aktiviteler ve eðlenmek için çok özel mekanlara dönüþtürülmüþ. Þimdi bir iki fotoðraf da bu mekanlardan..
Atlýhan
"222" diye adlandýrýlan eskiden kereste fabrikasý olan bu mekan þimdi bir eðlence kompleksi
Eski hal binasý çok þýk bir mekana dönüþtürülmüþ. Adý "Gençlik Halleri Merkezi"
Eskiþehir genç bir þehir. Bu þehri mekan edinmiþ gençlere de hem eðlence hem de kültür ve sanat hayatý ile çok fazla seçenek sunuyor. Eski bir Ankaralý olarak Ankara'nýn bir kasaba kente dönüþümünü adým adým izlerken Eskiþehir'in batýlý anlamda bir kent olma yolunda olduðunu gördüm. Ülkemizdeki hemen tüm kentler çarpýk kentleþme ile kasaba haline gelirken Eskiþehir "çölde vaha" gibi..
Eskiþehir'in bir baþka görülesi yeri Odun Pazarý adý verilen eski bölgesi. Eski evlerin dýþ yüzlerinin restorasyonu belediye tarafýndan yapýlmýþ. Ýç ýsýtan rengarenk bir mekan olmuþ Odun Pazarý..
Bu güzel yerden birkaç fotoðraf..
Eskiþehir’de cam iþçiliði ayaða kaldýrýlmaya çalýþýlan el zanaatlarýndan biri. Anadolu Üniversitesi’nde cam iþçiliði konusunda dört yýllýk lisans programý açýlmýþ. Büyükþehir Belediyesi yerel ihtiyaçlara uygun olarak eleman yetiþtiren meslek yüksek okullarýnýn açýlmasýný da saðlamýþ. Belediyecilikte merkeziyetçi zihniyetin çok iþe yaramadýðýný düþünüyorum. Her yörenin ihtiyaçlarý farklýdýr, onun için daha yetkili yerel yönetimler diyerek sözü baðlýyorum. Odun Pazarý çevresinde birkaç cam atölyesi var. Cam iþçiliðinin gittikçe popülerleþen bir zanaat olduðu da söylendi. Atölyelerden birkaç fotoðraf...
Odun Pazarý'nýn renkli mekanlarýndan bir baþkasý "Cam Müzesi". Ýþte bu cam dünyasýndan bir kaç örnek...
Biraz da Eskiþehir'in yeme içme kültüründen söz etmeliyim. Ýlk sýrada "Mihrimah" kahvesi var. Kahve sütle kavruluyormuþ. Türk kahvesi gibi piþiriliyormuþ. Sýrrý ise su yerine süt konmasýymýþ. Aðýzda býraktýðý rayiha çok güzeldi. Bu kahveden satýn almak mümkün. Evimizde kendi mihrimah kahvemizi yapma þansýmýz var.
Eskiþehir'deki etnik yapý ile kýsacýk bir bilgi verdikten sonra yeme-içme kültürüne devam edeceðim. Kýrým Tatarlarý, 1783 yýlýndan sonra ayrý dönemlerde kafileler halinde Osmanlý Devleti topraklarýna göç etmiþler. Önce Bulgaristan ve Balkanlarýn diðer bölgelerine göç ettikten sonra 93 Harbi'nden sonra Anadolu'ya gelmiþler. Eskiþehir ve çevresinde 36 tane Kýrým Tatar köyü olduðu söyleniyor. Eskiþehir'in mutfak kültüründe Kýrým Tatarlarý'nýn etkisi çok büyük.
Balaban adý verilen yemek bir kýrým yemeði. Ýskender’in et ve köfte ile piþirilmiþ hali olarak tanýmlanabilir. Küçük bir anekdot...
Balaban yemek için en iyi yer olduðu söylenen esnaf lokantasý tarzýnda bir lokantaya gittik. Menüde "tamekli balaban" diye bir yemek vardý. Tamek’in ne olduðunu sorduðumuzda, salçalý sos yaparken Tamek marka salça kullandýklarý için yemeði bu þekilde adlandýrdýklarýný söylediler.Böylece bir marka olan Tamek kendi ortada kalmasa da adý kalacak. Komikti ! :))))
Eskiþehir bir hamur cenneti. Ýnanýlmaz lezzetteki çibörekleri, göbete gerçekten unutulacak tatlar deðil. Þimdi sýra aðzýnýzý sulandýrmaya geldi.
Göbete, yaklaþýk 20 katlý içine kýyma ve pirinçten yapýlmýþ harç konan bir tatar böreði. Eskiþehir'e gitmeden önce birkaç gün diyet yapmakta yarar var. Orada keyifle yiyebilmenin yolu bu olmalý.
Bu çibörek anlatýlamaz."Eskiþehir Çibörek Evi”nde bu inanýlmaz lezzetin tadýna bakýlabilir.
Bir baþka komik aný ile yazýmý sonlandýrmak istiyorum. Odun Pazarý'nda gezerken bir Ermiþ Dede'ye ait mezar olduðunu gösteren bir levha gördük. O tarafa doðru gittiðimizde mezarýn olduðu evin camýnda temiz yüzlü bir yaþlý teyze vardý. Sohbete baþladýðýmýzda mezarýn olduðu evde yaþadýðýný anladýk. Sözünü ettiðim teyzenin babasý bu mezarýn bekçisiymiþ. Ev de bekçi kulübesi. Zaman içinde bu bekçi kulübesi eve dönüþtürülmüþ; Dede'nin mezarý da evin içinde kalmýþ. Döþenmiþ bir odanýn içinde yeþile sarýlmýþ tabutu görmek benim için çok ilginçti.
Sözün bittiði yer! :)))))
Aslýnda Eskiþehir ile ilgili söyleyecek þey çok. Eskiþehir'e 20 kiþilik bir grupla gittik. Grubumuzun çoðunluðu 1969 yýlý Ýstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliði mezunlarýydý. Ben onlarla Nergis Ovacýk nedeniyle tanýþtým. Bu güzel gezi için blogumdan onlara teþekkürlerimi gönderiyorum.
Yýlmaz Büyükerþen, umarým uzun bir süre daha Eskiþehir baþýnda kalýr. Anadolu Üniversitesi’ni itibarlý üniversitelerle yarýþacak duruma getiren Yýlmaz Büyükerþen Eskiþehir'e de modern bir kent kimliði kazandýrmýþ. Eskiþehir Anadolu’da görülmeye deðer kentlerin baþýnda geliyor.
Ekim.2011
Güzin TÜMER
"Güzin TÜMER" bütün yazýlarý için týklayýn...
Uzun bir aradan sonra bloguma taze kan vermenin zamaný gelmiþti. Yazmak konusunda fazla istekli deðildim. Bunun nedeni yaz mevsiminin getirdiði atalet olabilirdi. Belki de yazmaya deðer bir þey bulamýyordum. Gerekçesi her ne ise diyelim; o sabah yoldan henüz gelmiþ olmama raðmen “hemen yazmalýyým” “hemen paylaþmalýyým” dedim. Bilgisayarýmýn baþýna oturdum. Bakalým kalem mi beni ben mi kalemi taþýyacaðým. Elbette kalem yerine tuþlarý kullanmak daha doðru olur. Sanki içimdeki duygu kalemin beni taþýyacaðý ile ilgili..
Merak ettiniz deðil mi beni coþturan þeyi! Bu Eskiþehir'de bir hafta sonu kaçamaðýydý ! Eskiþehir beni þaþýrttý! Bozkýrýn ortasýnda yemyeþil bir þehir. Direklerden sarkan çiçekleri ile biraz Londra, Porsuk üzerindeki rengarenk köprüleri ile biraz Prag, gondollarý ile Venedik. Heykelleri ile tüm Avrupa kentlerinden esin taþýyan ama çok özgün bir þehir Eskiþehir..
Eski bir Ankaralý olarak geçmiþten bu þehirle ilgili aklýmda kalan, þehrin merkezindeki çimento, kereste fabrikalarý ve þehrin ortasýndan akan albenisiz Porsuk çayý. Aklýmda tek kalan güzel þey ise þehrin bisküvi kokusu idi. Þimdi bütün bu fabrikalar çok özgün mekanlara dönüþtürülmüþ. Þehrin bisküvi kokusunu alamadým ama bu kokunun üreticisi Eti firmasý çok þýk bir arkeoloji müzesinin açýlmasýnda sponsor olmuþ.
Eskiþehir Arkeoloji Müzesi oldukça etkileyici.. Ankara Anadolu Medeniyetler Müzesi ile yarýþacak düzeyde. Eskiþehir birçok uygarlýða ev sahipliði yapmýþ. Bunlarý, Hitit, Frig, Pers, Helen, Eski Roma, Bizans ve Osmanlý olarak sýralamak mümkün. Dolayýsýyla Eskiþehir ve çevresi arkeolojik olarak zengin bir bölge. Tüm bu bölgelerden toplanmýþ parçalar Arkeoloji Müzesi’nde sergileniyor. Kesinlikle görülmeye deðer.
Eskiþehir'i yeni baþtan yaratan Yýlmaz Büyükerþen, halký da eðitme konusunda kendine özgü esprili bir dil kullanmýþ. Bir heykelin, bir duvarýn ya da parktaki bir levhanýn üzerindeki yazýlarla halkýn farkýndalýðýný artýrmaya çalýþmýþ. Aslýnda herkesi yaþadýðý kente sahip çýkmaya davet etmiþ. Yýlmaz Büyükerþen ve ekibine de “iyi ki varsýnýz” demekten baþka bir þey gelmiyor aklýma...
"Allah rýzasý için porsuk çayýný kirletmeyin"
Yýlmaz Büyükerþen, projelerini “ortak akýl” adýný verdiði takýmlarla hayata geçirmiþ. Yapýlan her þeyin arkasýnda ciddi bir öngörü olduðu çok açýk. Orada öðrendiðim bilgiye göre þehirler hep batýya doðru büyürmüþ. Eskiþehir’in de batýya doðru büyüyeceði hesap edilerek çok büyük bir park yapýlmýþ. Yani zaman içinde þehrin göbeðinde inanýlmaz büyüklükte soluklanýlabilecek bir alan olacak. Ýçinde su sporlarý yapýlabilen büyük bir gölet var. Bu parkýn adý Sazovasý.
Bu parkta 16 adet kulenin yer aldýðý bir masal evi yapýlmýþ. Kuleler, Türkiye’deki farklý modellerdeki kulelerden esinlenilmiþ.
Parkta yer alanlardan bir baþkasý ise Kalyon tarzýnda yapýlan bir gemi. Eskiþehirli ustalar iki yýl içinde yapmýþlar. Anlaþýlan tamamen yerli malý! Ýnsanýn, içine binip gölette kaybolasý geliyor. Burasý bir rüya.. Yýlmaz Büyükerþen kendi rüyasýný gerçekleþtirip hemþerilerini de bir rüya aleminde eðlenmeye davet ediyor bu parkta..
Kalyondan bir iki fotoðraf...
Sazovasý Parký, Türkiye'nin Disneyland’ý olma yolunda. Bir baþka büyük park ise Kentpark. Ýçindeki yürüyüþ ve bisiklet yollarý, yüzme havuzlarý ve yüzmeye uygun göleti, açýkhava tiyatrosu ile Kent Park Eskiþehirlilerin yaþama biçimlerini deðiþtirebilecek her türlü aktiviteye davetiye çýkarýyor. Bir belediye baþkaný sadece mekanlar yapmýyor, halka yeni bir yaþam biçimi de sunuyor.
Þimdi de Kentpark’tan bir kaç fotoðraf...
Güneþin doðuþunu kutsayan kadýn heykeli...
Güneþin batýþý sýrasýnda, güneþin ýþýnlarý ile yýkanan kadýn heykeli
Bu fotoðraf, aþk adasý diye tanýmlanan baþka bir parktan. Eskiþehir'i gezerken þehrin içindeki büyük parklar bana bir Avrupa kentindeymiþim gibi bir duygu yaþattý.
Daha önce de söylediðim gibi eski çimento, kereste fabrikalarý ve eski hal restore edilerek kültürel aktiviteler ve eðlenmek için çok özel mekanlara dönüþtürülmüþ. Þimdi bir iki fotoðraf da bu mekanlardan..
Atlýhan
"222" diye adlandýrýlan eskiden kereste fabrikasý olan bu mekan þimdi bir eðlence kompleksi
Eski hal binasý çok þýk bir mekana dönüþtürülmüþ. Adý "Gençlik Halleri Merkezi"
Eskiþehir genç bir þehir. Bu þehri mekan edinmiþ gençlere de hem eðlence hem de kültür ve sanat hayatý ile çok fazla seçenek sunuyor. Eski bir Ankaralý olarak Ankara'nýn bir kasaba kente dönüþümünü adým adým izlerken Eskiþehir'in batýlý anlamda bir kent olma yolunda olduðunu gördüm. Ülkemizdeki hemen tüm kentler çarpýk kentleþme ile kasaba haline gelirken Eskiþehir "çölde vaha" gibi..
Eskiþehir'in bir baþka görülesi yeri Odun Pazarý adý verilen eski bölgesi. Eski evlerin dýþ yüzlerinin restorasyonu belediye tarafýndan yapýlmýþ. Ýç ýsýtan rengarenk bir mekan olmuþ Odun Pazarý..
Bu güzel yerden birkaç fotoðraf..
Eskiþehir’de cam iþçiliði ayaða kaldýrýlmaya çalýþýlan el zanaatlarýndan biri. Anadolu Üniversitesi’nde cam iþçiliði konusunda dört yýllýk lisans programý açýlmýþ. Büyükþehir Belediyesi yerel ihtiyaçlara uygun olarak eleman yetiþtiren meslek yüksek okullarýnýn açýlmasýný da saðlamýþ. Belediyecilikte merkeziyetçi zihniyetin çok iþe yaramadýðýný düþünüyorum. Her yörenin ihtiyaçlarý farklýdýr, onun için daha yetkili yerel yönetimler diyerek sözü baðlýyorum. Odun Pazarý çevresinde birkaç cam atölyesi var. Cam iþçiliðinin gittikçe popülerleþen bir zanaat olduðu da söylendi. Atölyelerden birkaç fotoðraf...
Odun Pazarý'nýn renkli mekanlarýndan bir baþkasý "Cam Müzesi". Ýþte bu cam dünyasýndan bir kaç örnek...
Biraz da Eskiþehir'in yeme içme kültüründen söz etmeliyim. Ýlk sýrada "Mihrimah" kahvesi var. Kahve sütle kavruluyormuþ. Türk kahvesi gibi piþiriliyormuþ. Sýrrý ise su yerine süt konmasýymýþ. Aðýzda býraktýðý rayiha çok güzeldi. Bu kahveden satýn almak mümkün. Evimizde kendi mihrimah kahvemizi yapma þansýmýz var.
Eskiþehir'deki etnik yapý ile kýsacýk bir bilgi verdikten sonra yeme-içme kültürüne devam edeceðim. Kýrým Tatarlarý, 1783 yýlýndan sonra ayrý dönemlerde kafileler halinde Osmanlý Devleti topraklarýna göç etmiþler. Önce Bulgaristan ve Balkanlarýn diðer bölgelerine göç ettikten sonra 93 Harbi'nden sonra Anadolu'ya gelmiþler. Eskiþehir ve çevresinde 36 tane Kýrým Tatar köyü olduðu söyleniyor. Eskiþehir'in mutfak kültüründe Kýrým Tatarlarý'nýn etkisi çok büyük.
Balaban adý verilen yemek bir kýrým yemeði. Ýskender’in et ve köfte ile piþirilmiþ hali olarak tanýmlanabilir. Küçük bir anekdot...
Balaban yemek için en iyi yer olduðu söylenen esnaf lokantasý tarzýnda bir lokantaya gittik. Menüde "tamekli balaban" diye bir yemek vardý. Tamek’in ne olduðunu sorduðumuzda, salçalý sos yaparken Tamek marka salça kullandýklarý için yemeði bu þekilde adlandýrdýklarýný söylediler.Böylece bir marka olan Tamek kendi ortada kalmasa da adý kalacak. Komikti ! :))))
Eskiþehir bir hamur cenneti. Ýnanýlmaz lezzetteki çibörekleri, göbete gerçekten unutulacak tatlar deðil. Þimdi sýra aðzýnýzý sulandýrmaya geldi.
Göbete, yaklaþýk 20 katlý içine kýyma ve pirinçten yapýlmýþ harç konan bir tatar böreði. Eskiþehir'e gitmeden önce birkaç gün diyet yapmakta yarar var. Orada keyifle yiyebilmenin yolu bu olmalý.
Bu çibörek anlatýlamaz."Eskiþehir Çibörek Evi”nde bu inanýlmaz lezzetin tadýna bakýlabilir.
Bir baþka komik aný ile yazýmý sonlandýrmak istiyorum. Odun Pazarý'nda gezerken bir Ermiþ Dede'ye ait mezar olduðunu gösteren bir levha gördük. O tarafa doðru gittiðimizde mezarýn olduðu evin camýnda temiz yüzlü bir yaþlý teyze vardý. Sohbete baþladýðýmýzda mezarýn olduðu evde yaþadýðýný anladýk. Sözünü ettiðim teyzenin babasý bu mezarýn bekçisiymiþ. Ev de bekçi kulübesi. Zaman içinde bu bekçi kulübesi eve dönüþtürülmüþ; Dede'nin mezarý da evin içinde kalmýþ. Döþenmiþ bir odanýn içinde yeþile sarýlmýþ tabutu görmek benim için çok ilginçti.
Sözün bittiði yer! :)))))
Aslýnda Eskiþehir ile ilgili söyleyecek þey çok. Eskiþehir'e 20 kiþilik bir grupla gittik. Grubumuzun çoðunluðu 1969 yýlý Ýstanbul Teknik Üniversitesi Makine Mühendisliði mezunlarýydý. Ben onlarla Nergis Ovacýk nedeniyle tanýþtým. Bu güzel gezi için blogumdan onlara teþekkürlerimi gönderiyorum.
Yýlmaz Büyükerþen, umarým uzun bir süre daha Eskiþehir baþýnda kalýr. Anadolu Üniversitesi’ni itibarlý üniversitelerle yarýþacak duruma getiren Yýlmaz Büyükerþen Eskiþehir'e de modern bir kent kimliði kazandýrmýþ. Eskiþehir Anadolu’da görülmeye deðer kentlerin baþýnda geliyor.
Ekim.2011
Güzin TÜMER
"Güzin TÜMER" bütün yazýlarý için týklayýn...