Iþýk Teoman
Afyon’un kaymaðý deðil, eski evleri…
Ýzmir’den Afyon’a günübirlik gidip gelmek öyle akýllýca bir iþ deðil. Oldukça uzun bir mesafe. Ama bizim gibi gözünüzü karartýrsanýz, günübirlik bir tur ile Afyon’u þöyle bir dolaþmak güzellikleri yerinde görmek mümkün olabilir. Biz de öyle yaptýk. Yol arkadaþým Engin Yavuz ile birlikte Ýzmir’den yaklaþýk 350 kilometre uzaklýktaki Afyonkarahisar’a þöyle bir uðradýk, tam bir günümüzü bu güzel kentte geçirdik.
Yýllar önceki kasaba görüntüsündeki Afyon artýk çok gerilerde kalmýþ. Bir kere düzenli bir giriþ ve yön levhalarý ile nereye gideceðinize anýnda karar verebiliyorsunuz. Anadolu içlerine kadar uzanan bir yol Afyon kentini ikiye bölüyor. Bir yanda eski Afyon, diðer yanda apartmanlarýn yükseldiði yeni Afyon. Hemen giriþte yeni oteller yapýlýyor. Termal tesisler Afyon’un kalkýnmasýnda önemli bir rol üstlenmiþ. Doðal olarak bu iþler öyle kaymak ve sucukla olmuyor. Ama bu kalkýnmanýn temelinde az önce sözünü ettiðimiz gýda maddeleri de önemli yer alýyor.
Tok karnýna çýkmayý denemeyin
Afyon’da otopark sorunu baþlamýþ, ancak irili ufaklý açýk ve kapalý otoparklar ile bu sorunu çözmeye çalýþýyorlar. Ayrýca belediye kent içinde görevlendirdiði personel ile 1-3 saatlik izinler vererek otopark konusunda yeni bir uygulamaya geçmiþ. Aracýnýzý yol kenarýna park ediyorsunuz. Görevli geliyor parayý ödüyorsunuz ve üç saate kadar rahat rahat dolaþýyorsunuz. Biz de aracýmýzý park ettik.
Sonra da yanlýþ bir iþ yaptýk, ama geç kaldýk. Önce yemek yiyip sonra tok mideyle kaleye çýkmaya kalktýk. Aklýnýzda bulunsun; Afyonkarahisar Kalesi mutlaka gidilip de çýkýlmasý ve görülmesi gereken tarihi bir yapý. Hafif yiyecekler atýþtýrýp çýkmayý denemelisiniz. Çünkü 464 basamak ile ulaþýlýyor kaleye. Ayrýca merdivenler o kadar dik ve o kadar yüksek ki, insaný oldukça yoruyor. Ancak kale kapýsýna ulaþýnca bütün yorgunluk üzerinizden gidiyor.
Afyon kentini kuþbaþý görebileceðiniz bu kale aþaðýya baktýðýnýzda içinize bir ürperti geliyor. Çünkü 226 metre yükseklikte bulunuyorsunuz. Kalenin surlarý arasýndan kenti kuþbakýþý seyrettik. Doyumsuz güzellikleri izlemek oldukça keyifli. Eski Afyon evlerinin rengarenk boyanmýþ duvarlarýný ve kiremit çatýlarýný yüksekten izlemek ayrý bir keyif veriyor insana.
Cepheler iyileþtirilmiþ
Þimdi gelelim Afyon evlerine; Afyon Valiliði, kalenin yamaçlarýndaki Tacýahmet Mahallesi’nde bulunan eski evlerin restorasyonu için proje uygulamasýna baþlamýþ.
Projenin ilk aþamasýnda 116 ev ele alýnmýþ. Bu evlerden 65’inin cepheleri iyileþtirilmiþ, çatýlarý, kapý ve pencereleri yenilenmiþ. Geleneksel mimarýnýn özelliklerini taþýyan 3 bin 500 evin yer aldýðý Tacýahmet Mahallesi’nin yeniden eski görünümüne kavuþturulmasý için Afyon Valiliði saðlýklý bir proje baþlatmýþ. Valiliðin bu projeye çok önem verdiðini yapýlan çalýþmalarý gördükçe daha iyi anlýyoruz. Proje kapsamýnda ilk aþamada 116 ev yenilenmeye baþlamýþ. Evlerin dýþ cepheleri boyanýrken, çatýlarý, kapý ve pencereleri de asýllarýna uygun olarak deðiþtirilmiþ. Bu arada sokaklarda bulunan Tedaþ'a ve Telekom'a ait hatlar yer altýna alýnmýþ fotoðraf çekerken en büyük sýkýntý buradan kaynaklanýyordu.
Bir sokaðýn fotoðrafýný çekmek istiyoruz. Ama çanaklar, kablolar tüm güzelliði yok edip gidiyor. Bu bölgede sokaklardaki kaldýrýmlar da yenilenmiþ. Sokaklarý dolaþtýkça restorasyonlarý tamamlanmýþ evler bizi büyülüyor. Tacýahmet, Zaviye, Mollabahþi, Yukarý Pazar, Kubbeli Mahallesi, Arap Mescit, Kale, Akmescit, Nurcu, Mecidiye, Sinanpaþa, Hacýeyüp mahallelerinde Afyon sivil mimari örneklerinin günümüze kadar iyi korunmuþ durumda bulunmasý bu kente eþsiz bir güzellik katýyor. Gördüðümüz kadarýyla, bu mahallelerde yeni yapýlanmaya gidilmemiþ.
Büyük bir bölümü sit alaný olarak belirlenen bu mahallelerdeki evlerde mükemmel bir þehircilik anlayýþý dikkati çekiyor. Özellikle Hýdýrlýk ve kale eteklerindeki eðimli arazide kurulmuþ olan sokaklar birbirine paralel doðu-batý doðrultusundaki caddeler Helenistik dönemin Hippodamos plan düzenine göre ýzgara planlý olarak yapýlmýþ. Afyon evleri genelde iki veya üç katlý, bitiþik düzende yapýldýklarý için köþelerde çift, aralarda ise tek cepheli düþünülmüþ. Alt katlar sokaða üst katlar da deðiþik çýkmalarla dýþa açýlýyor. Araziye uyum saðlayan bu evler bazen moloz taþ temelli bazen de temeller su basmana kadar kesme taþlarla kaplanmýþ. Duvarlar arasýnda ahþap hatýllar, kerpiç dolgular bulunuyor.
Afyon evlerinin özellikleri
Sokaklarda dolaþýrken eski evlerden birinin kapýsý çaldýk ve ricada bulunduk. Aile evi gezmemize izin verdi. Afyon evlerinde zemin katlarda taþlýk ve avlular bulunuyor. Burada kiler, depo, odunluk, ahýr, çamaþýrlýk yer alýyor. Orta katlar alçak tavanlý ve küçük pencereli, sokaða yakýn pencerelerde çýkmalarý destekleyen konsollarýn arasýna pencereler yerleþtirilmiþ. Üst katlarý taþýyýcý konsollar taþýyor ve geniþ odalar manzaraya ve sokaða karþý açýlýyor. Muhteþem yapýlar bizi büyülüyor.
3 bin 500’ü de yenilenirse
Evleri genellikle iki kapýlý. Alt kat kapýlarý tek kanatlý. Kapý boþluklarý üzerinde, bazen çatý üzerinde üçgen çatýlý bir çatý odasý ve bir balkon yapýlmýþ. Genellikle dýþ görünüme çok önem verilmiþ. Sohbet sýrasýnda Afyon evlerinin çýkmalý evler, çatý odalý veya balkonlu evler, kapý boþluðu üzerinde balkonlu evler, kapý boþluðu üzerinde cumba biçiminde çýkýntýsý olan evler olmak üzere dört ayrý grupta toplandýðýný öðreniyoruz. Çýkmalý evlerin de çýkma biçimlerine göre, düz çýkmalý, gönye çýkmalý, çokgen çýkmalý olarak gruplara ayrýldýðýný ve bu çýkmalarýn da ahþap konsollarla desteklendiðini anlatýyor ev sahibi. Evlerin tavanlarý alçý, ahþap ve kalemkâri süslenmiþ ve süsler evlere ayrý bir güzellik kazandýrmýþ Afyon’da bu evlerin tümünü gezmek için haftalarca kalmak gerekiyor. Afyon’da eski mimarinin özelliklerini taþýyan bütün evler hazýrlanan proje kapsamýnda yenilenmeye baþlamýþ. Bir süreç sonunda 3 bin 500 evin tamamý yenilenmiþ olacak. Gözünüzün önüne getirebiliyor musunuz?
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
Ýzmir’den Afyon’a günübirlik gidip gelmek öyle akýllýca bir iþ deðil. Oldukça uzun bir mesafe. Ama bizim gibi gözünüzü karartýrsanýz, günübirlik bir tur ile Afyon’u þöyle bir dolaþmak güzellikleri yerinde görmek mümkün olabilir. Biz de öyle yaptýk. Yol arkadaþým Engin Yavuz ile birlikte Ýzmir’den yaklaþýk 350 kilometre uzaklýktaki Afyonkarahisar’a þöyle bir uðradýk, tam bir günümüzü bu güzel kentte geçirdik.
Yýllar önceki kasaba görüntüsündeki Afyon artýk çok gerilerde kalmýþ. Bir kere düzenli bir giriþ ve yön levhalarý ile nereye gideceðinize anýnda karar verebiliyorsunuz. Anadolu içlerine kadar uzanan bir yol Afyon kentini ikiye bölüyor. Bir yanda eski Afyon, diðer yanda apartmanlarýn yükseldiði yeni Afyon. Hemen giriþte yeni oteller yapýlýyor. Termal tesisler Afyon’un kalkýnmasýnda önemli bir rol üstlenmiþ. Doðal olarak bu iþler öyle kaymak ve sucukla olmuyor. Ama bu kalkýnmanýn temelinde az önce sözünü ettiðimiz gýda maddeleri de önemli yer alýyor.
Tok karnýna çýkmayý denemeyin
Afyon’da otopark sorunu baþlamýþ, ancak irili ufaklý açýk ve kapalý otoparklar ile bu sorunu çözmeye çalýþýyorlar. Ayrýca belediye kent içinde görevlendirdiði personel ile 1-3 saatlik izinler vererek otopark konusunda yeni bir uygulamaya geçmiþ. Aracýnýzý yol kenarýna park ediyorsunuz. Görevli geliyor parayý ödüyorsunuz ve üç saate kadar rahat rahat dolaþýyorsunuz. Biz de aracýmýzý park ettik.
Sonra da yanlýþ bir iþ yaptýk, ama geç kaldýk. Önce yemek yiyip sonra tok mideyle kaleye çýkmaya kalktýk. Aklýnýzda bulunsun; Afyonkarahisar Kalesi mutlaka gidilip de çýkýlmasý ve görülmesi gereken tarihi bir yapý. Hafif yiyecekler atýþtýrýp çýkmayý denemelisiniz. Çünkü 464 basamak ile ulaþýlýyor kaleye. Ayrýca merdivenler o kadar dik ve o kadar yüksek ki, insaný oldukça yoruyor. Ancak kale kapýsýna ulaþýnca bütün yorgunluk üzerinizden gidiyor.
Afyon kentini kuþbaþý görebileceðiniz bu kale aþaðýya baktýðýnýzda içinize bir ürperti geliyor. Çünkü 226 metre yükseklikte bulunuyorsunuz. Kalenin surlarý arasýndan kenti kuþbakýþý seyrettik. Doyumsuz güzellikleri izlemek oldukça keyifli. Eski Afyon evlerinin rengarenk boyanmýþ duvarlarýný ve kiremit çatýlarýný yüksekten izlemek ayrý bir keyif veriyor insana.
Cepheler iyileþtirilmiþ
Þimdi gelelim Afyon evlerine; Afyon Valiliði, kalenin yamaçlarýndaki Tacýahmet Mahallesi’nde bulunan eski evlerin restorasyonu için proje uygulamasýna baþlamýþ.
Projenin ilk aþamasýnda 116 ev ele alýnmýþ. Bu evlerden 65’inin cepheleri iyileþtirilmiþ, çatýlarý, kapý ve pencereleri yenilenmiþ. Geleneksel mimarýnýn özelliklerini taþýyan 3 bin 500 evin yer aldýðý Tacýahmet Mahallesi’nin yeniden eski görünümüne kavuþturulmasý için Afyon Valiliði saðlýklý bir proje baþlatmýþ. Valiliðin bu projeye çok önem verdiðini yapýlan çalýþmalarý gördükçe daha iyi anlýyoruz. Proje kapsamýnda ilk aþamada 116 ev yenilenmeye baþlamýþ. Evlerin dýþ cepheleri boyanýrken, çatýlarý, kapý ve pencereleri de asýllarýna uygun olarak deðiþtirilmiþ. Bu arada sokaklarda bulunan Tedaþ'a ve Telekom'a ait hatlar yer altýna alýnmýþ fotoðraf çekerken en büyük sýkýntý buradan kaynaklanýyordu.
Bir sokaðýn fotoðrafýný çekmek istiyoruz. Ama çanaklar, kablolar tüm güzelliði yok edip gidiyor. Bu bölgede sokaklardaki kaldýrýmlar da yenilenmiþ. Sokaklarý dolaþtýkça restorasyonlarý tamamlanmýþ evler bizi büyülüyor. Tacýahmet, Zaviye, Mollabahþi, Yukarý Pazar, Kubbeli Mahallesi, Arap Mescit, Kale, Akmescit, Nurcu, Mecidiye, Sinanpaþa, Hacýeyüp mahallelerinde Afyon sivil mimari örneklerinin günümüze kadar iyi korunmuþ durumda bulunmasý bu kente eþsiz bir güzellik katýyor. Gördüðümüz kadarýyla, bu mahallelerde yeni yapýlanmaya gidilmemiþ.
Büyük bir bölümü sit alaný olarak belirlenen bu mahallelerdeki evlerde mükemmel bir þehircilik anlayýþý dikkati çekiyor. Özellikle Hýdýrlýk ve kale eteklerindeki eðimli arazide kurulmuþ olan sokaklar birbirine paralel doðu-batý doðrultusundaki caddeler Helenistik dönemin Hippodamos plan düzenine göre ýzgara planlý olarak yapýlmýþ. Afyon evleri genelde iki veya üç katlý, bitiþik düzende yapýldýklarý için köþelerde çift, aralarda ise tek cepheli düþünülmüþ. Alt katlar sokaða üst katlar da deðiþik çýkmalarla dýþa açýlýyor. Araziye uyum saðlayan bu evler bazen moloz taþ temelli bazen de temeller su basmana kadar kesme taþlarla kaplanmýþ. Duvarlar arasýnda ahþap hatýllar, kerpiç dolgular bulunuyor.
Afyon evlerinin özellikleri
Sokaklarda dolaþýrken eski evlerden birinin kapýsý çaldýk ve ricada bulunduk. Aile evi gezmemize izin verdi. Afyon evlerinde zemin katlarda taþlýk ve avlular bulunuyor. Burada kiler, depo, odunluk, ahýr, çamaþýrlýk yer alýyor. Orta katlar alçak tavanlý ve küçük pencereli, sokaða yakýn pencerelerde çýkmalarý destekleyen konsollarýn arasýna pencereler yerleþtirilmiþ. Üst katlarý taþýyýcý konsollar taþýyor ve geniþ odalar manzaraya ve sokaða karþý açýlýyor. Muhteþem yapýlar bizi büyülüyor.
3 bin 500’ü de yenilenirse
Evleri genellikle iki kapýlý. Alt kat kapýlarý tek kanatlý. Kapý boþluklarý üzerinde, bazen çatý üzerinde üçgen çatýlý bir çatý odasý ve bir balkon yapýlmýþ. Genellikle dýþ görünüme çok önem verilmiþ. Sohbet sýrasýnda Afyon evlerinin çýkmalý evler, çatý odalý veya balkonlu evler, kapý boþluðu üzerinde balkonlu evler, kapý boþluðu üzerinde cumba biçiminde çýkýntýsý olan evler olmak üzere dört ayrý grupta toplandýðýný öðreniyoruz. Çýkmalý evlerin de çýkma biçimlerine göre, düz çýkmalý, gönye çýkmalý, çokgen çýkmalý olarak gruplara ayrýldýðýný ve bu çýkmalarýn da ahþap konsollarla desteklendiðini anlatýyor ev sahibi. Evlerin tavanlarý alçý, ahþap ve kalemkâri süslenmiþ ve süsler evlere ayrý bir güzellik kazandýrmýþ Afyon’da bu evlerin tümünü gezmek için haftalarca kalmak gerekiyor. Afyon’da eski mimarinin özelliklerini taþýyan bütün evler hazýrlanan proje kapsamýnda yenilenmeye baþlamýþ. Bir süreç sonunda 3 bin 500 evin tamamý yenilenmiþ olacak. Gözünüzün önüne getirebiliyor musunuz?
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...