Güzin TÜMER
CUSCO
Arequipa’dan Cusco’ya yaklaþýk on saat otobüs yolculuðu ile geldim. Bu kadar lüks bir otobüs þirketini Peru’da bulmak oldukça þaþýrtýcýydý. “Cruz Del Sur“ otobüs firmasýnýn adý. Otobüste diz üstü bilgisayarlarla internete baðlanmak bile mümkündü. Hizmet birinci sýnýf olunca on saat yolculuðun nasýl geçtiðini anlamadým. Aslýnda, galiba ben her þeyi Bolivya ile karþýlaþtýrýyorum. Bu nedenle Peru’daki standartlar beni hep þaþýrttý. Çünkü Bolivya’da bindiðim otobüsleri tanýmlamak için kelimeler kifayetsiz kalýr.
Cusco’ya gelince.. Gerçekten çok etkileyici bir þehir. Bana biraz Floransa duygusu yaþattý. Geniþ caddeler, þýk meydanlar ve bakmaya doyulmayacak güzellikteki eski binalar….
Kiliseler, tapýnaklar ve nasýl tanýmlayacaðýmý bilemediðim çok sayýda eski bina. Paket taþlý yollarý, çiçekli meydanlarý ve meydanlarýn etrafýndaki þýk kafeleri ile Cusco bir Avrupa kentini aratmayacak þýklýkta.
Plaza de Armas
Cusco, bir çanaðýn içine oturmuþ. Etrafýndaki daðlar, Cusco’nun benzersiz güzelliðini katlýyor. Bir de buna inanýlmaz güzellikteki gökyüzünü eklersek burasý hiç unutulasý bir yer deðil. Latin Amerika’nýn Katmandu’su diye tanýmlanýyormuþ. Cusco’da çok sayýda kolonyal bina var. Bunlarýn ortak noktasý avlulu olmasý. Bu avlulu binalarýn avlularýnda da buraya özgü ürünleri satan irili ufaklý çok sayýda dükkan var. Genellikle satýcýlar Bolivya'daki gibi, yine kadýnlar. Aslýnda burada herkes bir þey satýyor. Satýcýlarýn biraz tacizkar olduklarýný söyleyebilirim.
Geleneksel giyimli kadýnlar lamalarý ile birlikte fotoðraf çektirmek isteyenlere modellik yapýyor. Elbette bunun bir bedeli var. Turistlerden biri farkýnda olmadan 15 dolar harcadýðýný söyledi. Kiþi baþý 1 sole (50 kuruþ). Ama birdenbire birkaç kiþi kareye giriyor ve ne verdiðinizi fark etmiyorsunuz.
Ben, bir lama ve bu iki kadýndan oluþan sevimli görüntüyü çektim. Ýki kadýna birerden iki sole verdim. Kadýnlardan biri sanki Ýngilizce biliyormuþ gibi kendinden çok emin þekilde “1 sole for the baby” dedi. Fotoðrafý çekmeden önce çok sempatik olan kadýn fotoðraf sonrasý neredeyse beni dövecekti. Oradaki bebeði fark etmemiþtim bile.. Neyse fotoðraf çekerken dikkatli olmakta yarar var.
Cusco, 3416 metre yükseklikte Ýnka Ýmparatorluðu’nun baþkentliðini yapmýþ bir þehir. Taþ iþçiliðinde oldukça usta olan Ýnka’lar inanýlmaz güzellikte duvarlar, tapýnaklar yapmýþlar.
Önemli bir deprem bölgesi olan Cusco’da Ýnka’larýn yaptýðý hiçbir bina depremden etkilenmemiþ. Bazý duvarlarý zik zak þeklinde yapmýþlar. Böylece duvarlarýn depreme dayanýklýlýðýný artýrmýþlar. 100 ton aðýrlýðýnda taþ bloklarý insan gücüyle taþýyarak büyük geniþ duvarlar inþa etmiþler. Gerçekten çok estetik. Yap-boz oyununda parçalar nasýl birbirinin içine geçiriliyorsa taþlar da birbirinin içine oturtulmuþ.
Herhangi bir sokak, inanýlmaz güzellikteki inka duvarlarý.. Çok sade, çok estetik ve çok saðlam. Ýnka mimarisi için kullanýlan bir deyim var. "Azlýk çokluktur" aslýnda ne güzel tanýmlamýþlar kendilerini. Bu deyimi yaþamýn her alanýna taþýmak mümkün.
Cusco’da en azýndan benim gördüðüm yerlerde asfalt yoktu. Her yer taþ ve bu taþlarýn büyük çoðunluðu Ýnka'lardan kalmýþ.
Cusco’daki kiliselere dýþarýdan bakýldýðýnda çok etkileyici. Çok sýký bir taþ oymacýlýðý var. Genellikle kiremit renginde. Aslýný sorarsanýz kiliselerin dýþý içinden çok daha etkileyici. Ýspanyol’larýn 16. yüzyýlda gelmesiyle onlar da bu kiliselere bir þeyler eklemiþler ya da kiliselerin ve tapýnaklarýn içindeki altýn ve gümüþü soyarak kendi ülkelerine taþýmýþlar. Kiliselerde taþ iþçiliðinin yaný sýra ciddi bir tahta oymacýlýðý da var. Çok detaylý, çok ince çalýþýlmýþ iþler. Kiliselerle ilginç bir baþka bilgi, Meryem Ana’nýn (onlar sadece "Virgin" diyorlar) giysilerinin her hafta deðiþtiriliyor olmasý. Oldukça çok Meryem Ana heykeli var ve sandýklar dolusu elbise.. Bu da bir istihdam yaratmýþ olmalý. Büyüklerin evcilik oyunu olsa gerek.. Bana komik geldi.
Cusco’nun içinde yapacak þey çok. Öncelikle ziyaret edilmesi gereken birkaç önemli yer var. Bunlardan biri “Qorikancha” yani Güneþ tanrýsý Ýnt’iye adanmýþ Güneþ Tapýnaðý.
Güneþ tapýnaðý ve Santa Domingo Kilisesi
Ay, yýldýz, ýþýk ve þimþeðe adanmýþ bir tapýnak. Tapýnaðýn içinde bunlarýn hepsini gösteren altýndan yapýlmýþ bir plaka var. Ýnka döneminde ýþýðýn konumundan dolayý tapýnaðýn güney duvarlarý altýn ile kaplanarak tapýnaðýn içinin aydýnlatýlmasý saðlanmýþ. Ancak Ýspanyollar kenti iþgal ettiklerinde bu altýný alýp ülkelerine göndermiþler. Bu tapýnaðý da bugünkü adýyla Santa Domingo Kilisesi haline getirmiþler. Þimdi ikisi bir arada. Bu tapýnakta zamanýnda önemli gökyüzü araþtýrmalarý da yapýlýyormuþ.
Güneþ Tapýnaðý’nýn içi
Peru’daki kiliselerle ilgili diðer ilginç bilgi, kiliselerin içinde ayna olmasý. Bu özellikle belirtildi. Çünkü Avrupa’daki kiliselerde bu özellik yokmuþ. Avrupa’da çok kilise gezdim ama ayna olup olmadýðýna dair hiçbir gözlemim olmamýþtý. Bu aynalarýn nedeni kiþinin kendisi ile yüzleþmesini saðlamakmýþ. Kiliselerde resim vardýr. Camilerde resme izin verilmez. Zira kiliseden camiye döndürülmüþ mekanlarda kilise içindeki ikonlarýn üzerinin kapatýldýðýný biliyorum. Resim de azýcýk yüzleþmeye hizmet eder. Ýslam’da yüzleþme yok demek ki.. Bu benim yorumum! Yanlýþým varsa düzeltilmesi sevindirir. Aslýnda yazarken ne çok þey düþünüyor ve deðiþik iliþkiler kuruyorum. Bu da gezmenin faydalarý.. Elbette okumayý göz ardý etmiyorum. Gezmek hem çok eðlenceli hem de çok öðretici! Bilmiyordunuz dimi benden öðrendiniz iþte! :)
Bir baþka gidilecek yer Cusco’da Catedral, "Plaza de Armas’" adý verilen meydanýn göbeðinde yer alan kampanalarý ile çok zarif bir kilise. Ýçine gelince oldukça kitch. Taþ, tahta, altýn ve gümüþ oymacýlýðýnýn çok emekli iþlerini görmek mümkün. Güzel olduðunu söylemek zor.
Plaza de Armas, Catedral
Bu kilisedeki bana göre en ilginç olan Ýsa’nýn son akþam yemeðinde, masadaki yemek “cuy” ya da Hint domuzu.. Fare ailesinden gelen fare büyüklüðünde bir hayvan. Son akþam yemeðinde ayaklarý havada tabaðýn içinde yerini almýþtý. Fare ailesinden geldiðini bilmek bile onu yememek için yeterli bir gerekçe. Burada evlerde besleniyormuþ. Peru’nun önemli yemeklerinden biri..
Plaza de Armas’ýn yakýnýnda yer alan diðer bir kilise "Compania de Jesus". Ben içine girmedim ama uzun süre karþýsýnda oturup ýþýðýn kampanalar üzerindeki dansýný izledim.
Plaza de Armas, Compania de Jesus
Bir baþka ziyaret edilecek yer “Sacsayhuaman”, tapýnak kompleksi. Ýspanyollar güçlü duvarlarý nedeni ile kale sanmýþlar. Güneþ tanrýsý Ýnti’ye adanmýþ, senelik Ýnti Raymi Törenleri burada yapýlýyormuþ.
Sacsayhuaman
Sacsayhuaman
Sacsayhuaman, Cusco'yu yüksekten gören bir tepe üzerinde. Manzara çok güzel.
Cusco’dan da aynen Arequipa’da olduðu gibi çeþitli outdoor aktivitelerine katýlmak mümkün. Rafting, ata binmek, bisiklet turlarý bunlardan birkaçý.. Ayrýca þehir içinde çok sayýda müze var. Bunun yanýsýra el iþlerinin satýldýðý marketler. Bu marketler, benim favorilerimin arasýnda.. Cusco sadece Machu Picchu’ya gitmek için gelinmemesi gereken bir yer. Çok keyifli ve sürprizlerle dolu bir þehir. Gelecek yazý Machu Picchu. Ýki gün sonra Machu Picchu’ya gideceðim. Rüya gibi! YUPPÝ!
Temmuz 2009
Güzin TÜMER
"Güzin TÜMER" bütün yazýlarý için týklayýn...
Arequipa’dan Cusco’ya yaklaþýk on saat otobüs yolculuðu ile geldim. Bu kadar lüks bir otobüs þirketini Peru’da bulmak oldukça þaþýrtýcýydý. “Cruz Del Sur“ otobüs firmasýnýn adý. Otobüste diz üstü bilgisayarlarla internete baðlanmak bile mümkündü. Hizmet birinci sýnýf olunca on saat yolculuðun nasýl geçtiðini anlamadým. Aslýnda, galiba ben her þeyi Bolivya ile karþýlaþtýrýyorum. Bu nedenle Peru’daki standartlar beni hep þaþýrttý. Çünkü Bolivya’da bindiðim otobüsleri tanýmlamak için kelimeler kifayetsiz kalýr.
Cusco’ya gelince.. Gerçekten çok etkileyici bir þehir. Bana biraz Floransa duygusu yaþattý. Geniþ caddeler, þýk meydanlar ve bakmaya doyulmayacak güzellikteki eski binalar….
Kiliseler, tapýnaklar ve nasýl tanýmlayacaðýmý bilemediðim çok sayýda eski bina. Paket taþlý yollarý, çiçekli meydanlarý ve meydanlarýn etrafýndaki þýk kafeleri ile Cusco bir Avrupa kentini aratmayacak þýklýkta.
Cusco, bir çanaðýn içine oturmuþ. Etrafýndaki daðlar, Cusco’nun benzersiz güzelliðini katlýyor. Bir de buna inanýlmaz güzellikteki gökyüzünü eklersek burasý hiç unutulasý bir yer deðil. Latin Amerika’nýn Katmandu’su diye tanýmlanýyormuþ. Cusco’da çok sayýda kolonyal bina var. Bunlarýn ortak noktasý avlulu olmasý. Bu avlulu binalarýn avlularýnda da buraya özgü ürünleri satan irili ufaklý çok sayýda dükkan var. Genellikle satýcýlar Bolivya'daki gibi, yine kadýnlar. Aslýnda burada herkes bir þey satýyor. Satýcýlarýn biraz tacizkar olduklarýný söyleyebilirim.
Geleneksel giyimli kadýnlar lamalarý ile birlikte fotoðraf çektirmek isteyenlere modellik yapýyor. Elbette bunun bir bedeli var. Turistlerden biri farkýnda olmadan 15 dolar harcadýðýný söyledi. Kiþi baþý 1 sole (50 kuruþ). Ama birdenbire birkaç kiþi kareye giriyor ve ne verdiðinizi fark etmiyorsunuz.
Ben, bir lama ve bu iki kadýndan oluþan sevimli görüntüyü çektim. Ýki kadýna birerden iki sole verdim. Kadýnlardan biri sanki Ýngilizce biliyormuþ gibi kendinden çok emin þekilde “1 sole for the baby” dedi. Fotoðrafý çekmeden önce çok sempatik olan kadýn fotoðraf sonrasý neredeyse beni dövecekti. Oradaki bebeði fark etmemiþtim bile.. Neyse fotoðraf çekerken dikkatli olmakta yarar var.
Cusco, 3416 metre yükseklikte Ýnka Ýmparatorluðu’nun baþkentliðini yapmýþ bir þehir. Taþ iþçiliðinde oldukça usta olan Ýnka’lar inanýlmaz güzellikte duvarlar, tapýnaklar yapmýþlar.
Önemli bir deprem bölgesi olan Cusco’da Ýnka’larýn yaptýðý hiçbir bina depremden etkilenmemiþ. Bazý duvarlarý zik zak þeklinde yapmýþlar. Böylece duvarlarýn depreme dayanýklýlýðýný artýrmýþlar. 100 ton aðýrlýðýnda taþ bloklarý insan gücüyle taþýyarak büyük geniþ duvarlar inþa etmiþler. Gerçekten çok estetik. Yap-boz oyununda parçalar nasýl birbirinin içine geçiriliyorsa taþlar da birbirinin içine oturtulmuþ.
Herhangi bir sokak, inanýlmaz güzellikteki inka duvarlarý.. Çok sade, çok estetik ve çok saðlam. Ýnka mimarisi için kullanýlan bir deyim var. "Azlýk çokluktur" aslýnda ne güzel tanýmlamýþlar kendilerini. Bu deyimi yaþamýn her alanýna taþýmak mümkün.
Cusco’da en azýndan benim gördüðüm yerlerde asfalt yoktu. Her yer taþ ve bu taþlarýn büyük çoðunluðu Ýnka'lardan kalmýþ.
Cusco’daki kiliselere dýþarýdan bakýldýðýnda çok etkileyici. Çok sýký bir taþ oymacýlýðý var. Genellikle kiremit renginde. Aslýný sorarsanýz kiliselerin dýþý içinden çok daha etkileyici. Ýspanyol’larýn 16. yüzyýlda gelmesiyle onlar da bu kiliselere bir þeyler eklemiþler ya da kiliselerin ve tapýnaklarýn içindeki altýn ve gümüþü soyarak kendi ülkelerine taþýmýþlar. Kiliselerde taþ iþçiliðinin yaný sýra ciddi bir tahta oymacýlýðý da var. Çok detaylý, çok ince çalýþýlmýþ iþler. Kiliselerle ilginç bir baþka bilgi, Meryem Ana’nýn (onlar sadece "Virgin" diyorlar) giysilerinin her hafta deðiþtiriliyor olmasý. Oldukça çok Meryem Ana heykeli var ve sandýklar dolusu elbise.. Bu da bir istihdam yaratmýþ olmalý. Büyüklerin evcilik oyunu olsa gerek.. Bana komik geldi.
Cusco’nun içinde yapacak þey çok. Öncelikle ziyaret edilmesi gereken birkaç önemli yer var. Bunlardan biri “Qorikancha” yani Güneþ tanrýsý Ýnt’iye adanmýþ Güneþ Tapýnaðý.
Ay, yýldýz, ýþýk ve þimþeðe adanmýþ bir tapýnak. Tapýnaðýn içinde bunlarýn hepsini gösteren altýndan yapýlmýþ bir plaka var. Ýnka döneminde ýþýðýn konumundan dolayý tapýnaðýn güney duvarlarý altýn ile kaplanarak tapýnaðýn içinin aydýnlatýlmasý saðlanmýþ. Ancak Ýspanyollar kenti iþgal ettiklerinde bu altýný alýp ülkelerine göndermiþler. Bu tapýnaðý da bugünkü adýyla Santa Domingo Kilisesi haline getirmiþler. Þimdi ikisi bir arada. Bu tapýnakta zamanýnda önemli gökyüzü araþtýrmalarý da yapýlýyormuþ.
Peru’daki kiliselerle ilgili diðer ilginç bilgi, kiliselerin içinde ayna olmasý. Bu özellikle belirtildi. Çünkü Avrupa’daki kiliselerde bu özellik yokmuþ. Avrupa’da çok kilise gezdim ama ayna olup olmadýðýna dair hiçbir gözlemim olmamýþtý. Bu aynalarýn nedeni kiþinin kendisi ile yüzleþmesini saðlamakmýþ. Kiliselerde resim vardýr. Camilerde resme izin verilmez. Zira kiliseden camiye döndürülmüþ mekanlarda kilise içindeki ikonlarýn üzerinin kapatýldýðýný biliyorum. Resim de azýcýk yüzleþmeye hizmet eder. Ýslam’da yüzleþme yok demek ki.. Bu benim yorumum! Yanlýþým varsa düzeltilmesi sevindirir. Aslýnda yazarken ne çok þey düþünüyor ve deðiþik iliþkiler kuruyorum. Bu da gezmenin faydalarý.. Elbette okumayý göz ardý etmiyorum. Gezmek hem çok eðlenceli hem de çok öðretici! Bilmiyordunuz dimi benden öðrendiniz iþte! :)
Bir baþka gidilecek yer Cusco’da Catedral, "Plaza de Armas’" adý verilen meydanýn göbeðinde yer alan kampanalarý ile çok zarif bir kilise. Ýçine gelince oldukça kitch. Taþ, tahta, altýn ve gümüþ oymacýlýðýnýn çok emekli iþlerini görmek mümkün. Güzel olduðunu söylemek zor.
Bu kilisedeki bana göre en ilginç olan Ýsa’nýn son akþam yemeðinde, masadaki yemek “cuy” ya da Hint domuzu.. Fare ailesinden gelen fare büyüklüðünde bir hayvan. Son akþam yemeðinde ayaklarý havada tabaðýn içinde yerini almýþtý. Fare ailesinden geldiðini bilmek bile onu yememek için yeterli bir gerekçe. Burada evlerde besleniyormuþ. Peru’nun önemli yemeklerinden biri..
Plaza de Armas’ýn yakýnýnda yer alan diðer bir kilise "Compania de Jesus". Ben içine girmedim ama uzun süre karþýsýnda oturup ýþýðýn kampanalar üzerindeki dansýný izledim.
Bir baþka ziyaret edilecek yer “Sacsayhuaman”, tapýnak kompleksi. Ýspanyollar güçlü duvarlarý nedeni ile kale sanmýþlar. Güneþ tanrýsý Ýnti’ye adanmýþ, senelik Ýnti Raymi Törenleri burada yapýlýyormuþ.
Cusco’dan da aynen Arequipa’da olduðu gibi çeþitli outdoor aktivitelerine katýlmak mümkün. Rafting, ata binmek, bisiklet turlarý bunlardan birkaçý.. Ayrýca þehir içinde çok sayýda müze var. Bunun yanýsýra el iþlerinin satýldýðý marketler. Bu marketler, benim favorilerimin arasýnda.. Cusco sadece Machu Picchu’ya gitmek için gelinmemesi gereken bir yer. Çok keyifli ve sürprizlerle dolu bir þehir. Gelecek yazý Machu Picchu. Ýki gün sonra Machu Picchu’ya gideceðim. Rüya gibi! YUPPÝ!
Temmuz 2009
Güzin TÜMER
"Güzin TÜMER" bütün yazýlarý için týklayýn...