Sebahattin Karaca
Geleceði görmek çok önemlidir..
1939 yýlýnda Ýkinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasý ile birlikte, hükümetin kararýyla Foça, kapýlarýný dýþ dünyaya tümüyle kapattý. Uluslararasý Liman Ýþletmeciliði olumsuz etkilendi. Hatta bitti. Yýlda yaklaþýk farklý büyüklükte 3000 geminin giriþ çýkýþ yaptýðý liman, savaþ boyunca sessizliðe büründü. Foça’dan yapýlan tuz ihracatý Ýzmir’in Tuzla bölgesine aktarýlýnca en baþta esnaflar, iþ adamlarý, tüccarlar, sanatkârlar kasabadan ayrýldý. Bunun yaný sýra yaklaþýk beþ yüz hamal, geçim derdine düþtü, ailelerini alýp Foça’dan baþka yerlere göçtü. Foça’da nüfus büyük ölçüde azaldý. Çok deðil daha birkaç sene önce Foça halký kendi aralarýnda topladýðý para ile yurtdýþýndan uçak satýn alýp Türk Hava Kurumu’na baðýþlamýþken, bu defa geçim derdine düþtü. Fukaralýk arttý. Baðlararasý (Baðarasý’nýn eski adý), Koca Mehmetler, Söðütcük, Gerenköy, Ilýpýnar’da baðý, bahçesi, tarlasý olanlarýn çoðu, ekip biçmek, kýþa hazýrlýk yapmak, geçimini saðlamak amacýyla köylere taþýndý.
Büyükdeniz’de ve Küçükdeniz’de ikiþer adet olmak üzere toplamda dört adet devasa tuz depolarý boþa çýktý. 1950’li yýllarda Hükümet, Büyükdeniz’deki deponun birisini yýktý. Yerine Kaymakamlýk lojmaný ve Ýlçe Jandarma binasýný inþa etti. Diðerinin ise yýkým aþamasýnýn ardýndan arsanýn yarýsýna kaymakamlýk hizmet binasý diðer yarýsýna ise Tekel binasý yapýldý. Þimdilerde ise Tekel binasý Ýlçe Emniyet Müdürlüðü hizmet binasý olarak kullanýlmaktadýr.
Küçükdeniz’deki durum biraz daha farklý geliþti. Hükümet buradaki depolardan birini (4 nolu) ihale ile Ýzmirli bir iþ adamýna 50.000.- liraya sattý. Ýþ adamý ayný yýl deponun üzerindeki Marsilya kiremitlerini ve kiremit altýndaki ahþaplarý sattý ve depo için ödediði parayý tekrar cebine koydu.
Diðerini ise Hükümet Foça Belediyesi’ne verdi. Demokrat Parti’den Mustafa Konuk’un Belediye Baþkanlýðý sýrasýnda Belediye’ye býrakýlan depo, imar uygulamasý gördü ve üç parsele dönüþtürüldü. Birinci parseli 25.000.-TL karþýlýðýnda Ziraat Bankasý’na, ikinci parseli 15.000.- TL karþýlýðýnda 115 sayýlý Baðarasý Tarým Kredi Kooperatifi’ne, üçüncü parseli ise sýzýntý olmayacak þekilde yapýlmasý þartýyla 25.000.-TL karþýlýðýnda motor yaðý deposu yapýlmak üzere bir þirkete satýþý yapýldý. Ancak yað deposu yapýldýktan sonra yað doldurulduðunda deponun yað kaçýrdýðý ve denizi kirlettiði ortaya çýktý. Bunun üzerine Cumhuriyet Halk Partisi’nden seçilerek yeni göreve gelmiþ Belediye Baþkaný Selçuk Dirim, satýþ sözleþmesinin ilgili maddesine istinaden depoyu ve arsasýný 25.000.-TL’ye tekrar Belediye’ye kazandýrdý. Ayný yýl içinde söz konusu yað deposu, soðuk hava deposuna dönüþtürüldü. Daha sonraki yýllarda SHP’den seçilen Baþkan Nihat Dirim ihtiyaca binaen binayý balýkhaneye dönüþtürdü.
Dördüncü parselde farklý görüþ
Hükümet tarafýndan satýlmýþ olan dördüncü parsele ise Anavatan Partisi’nden Foça Belediye Baþkaný seçilen ve 1984 – 89 arasýnda Baþkanlýk yapan Serdar Mersin döneminde beþ katlý otel yapýlmak üzere inþaat ruhsatý verildi. Ýnþaat baþladý. Üçüncü katýn kabasý bitti.
Ancak, Mart 89’da yapýlan yerel seçimlerde göreve gelen Belediye Baþkaný Nihat Dirim ve ekibi beþ katlý binanýn, otel bile olsa Küçükdeniz’in doðasýna aykýrý bir kitle olacaðý, kent silüetini bozacaðý gerekçesi ile projenin son iki katýný iptal etti. Ýptal tarihine kadar yapýmý tamamlanmýþ olan üç kat ise bugün olduðu gibi Bedesten çatýsý altýnda hizmet veriyor.
Beþ nolu parsel ise, 1970’li yýllarda Reha Midilli’nin Belediye Baþkanlýðý sýrasýnda Turizm Ýþletme Belgesine sahip, altý turistik kafeterya, üstü turistik restoran olarak inþa edilmiþ ve iþletmesi ise kapalý zarf usulü ile Sait Duman isimli iþletmeciye kiraya verilmiþti. Nihat Dirim’in ikinci dönem baþkanlýðý sýrasýnda Belediye Meclisinin aldýðý karar doðrultusunda ve parasýný da Katý Atýk Projesinde kullanmak þartýyla ihale ile satýldý. Buradan elde edilen para ve Özel Çevreden alýnan teknik destek ile þimdilerde Ýzmir Büyük Þehir Belediyesi’nin tasarrufuna geçen Türkiye’nin ilk “Katý Atýk Projesi” gerçekleþtirildi.
Tecrübe Çok Önemi:
Oysa Foça’da uzun dönem kent ekonomisini sürüklemiþ; Tarihi eser niteliði taþýyan, üstelikte her yerde de bulunmasý mümkün olmayan dört adet tuz deposunun dördü de yýkýlmadan restorasyon projeleriyle kervansaraylar, hanlar, dükkanlar, mekanlar gibi müthiþ tasarýmlarla turizme kazandýrýlmýþ olsaydý, hele bir de Sur Duvarlarý daha fazla korunabilseydi. Ýnþaatlarda duvar taþý, yollarda dolgu malzemesi olarak kullanýlmak üzere yýkýlmasaydý, hele birde 1975 -1989 yýllarý arasýnda birbirinden güzel yüzlerce taþ ev yýkýlmasaydý bugün Foça, Adriyatik’teki Dubrovnik ve Kator gibi tarihi deðerlerini en üst seviyede korumuþ bir kent olarak varlýðýný ve “uluslararasý turizmde sürdürebilirliðini” yakalamýþ olurdu.
Umarým bu türden talihsizlikler bir daha tekerrür etmez.
Her þeye raðmen; tarihiyle, doðasýyla, deniziyle iklimiyle ve içinde yaþayan güzel insanlarýyla “Bir çift gözün görebileceði en güzel yerdir Foça”
Foça 18.01.2025
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
1939 yýlýnda Ýkinci Dünya Savaþý’nýn baþlamasý ile birlikte, hükümetin kararýyla Foça, kapýlarýný dýþ dünyaya tümüyle kapattý. Uluslararasý Liman Ýþletmeciliði olumsuz etkilendi. Hatta bitti. Yýlda yaklaþýk farklý büyüklükte 3000 geminin giriþ çýkýþ yaptýðý liman, savaþ boyunca sessizliðe büründü. Foça’dan yapýlan tuz ihracatý Ýzmir’in Tuzla bölgesine aktarýlýnca en baþta esnaflar, iþ adamlarý, tüccarlar, sanatkârlar kasabadan ayrýldý. Bunun yaný sýra yaklaþýk beþ yüz hamal, geçim derdine düþtü, ailelerini alýp Foça’dan baþka yerlere göçtü. Foça’da nüfus büyük ölçüde azaldý. Çok deðil daha birkaç sene önce Foça halký kendi aralarýnda topladýðý para ile yurtdýþýndan uçak satýn alýp Türk Hava Kurumu’na baðýþlamýþken, bu defa geçim derdine düþtü. Fukaralýk arttý. Baðlararasý (Baðarasý’nýn eski adý), Koca Mehmetler, Söðütcük, Gerenköy, Ilýpýnar’da baðý, bahçesi, tarlasý olanlarýn çoðu, ekip biçmek, kýþa hazýrlýk yapmak, geçimini saðlamak amacýyla köylere taþýndý.
Büyükdeniz’de ve Küçükdeniz’de ikiþer adet olmak üzere toplamda dört adet devasa tuz depolarý boþa çýktý. 1950’li yýllarda Hükümet, Büyükdeniz’deki deponun birisini yýktý. Yerine Kaymakamlýk lojmaný ve Ýlçe Jandarma binasýný inþa etti. Diðerinin ise yýkým aþamasýnýn ardýndan arsanýn yarýsýna kaymakamlýk hizmet binasý diðer yarýsýna ise Tekel binasý yapýldý. Þimdilerde ise Tekel binasý Ýlçe Emniyet Müdürlüðü hizmet binasý olarak kullanýlmaktadýr.
Küçükdeniz’deki durum biraz daha farklý geliþti. Hükümet buradaki depolardan birini (4 nolu) ihale ile Ýzmirli bir iþ adamýna 50.000.- liraya sattý. Ýþ adamý ayný yýl deponun üzerindeki Marsilya kiremitlerini ve kiremit altýndaki ahþaplarý sattý ve depo için ödediði parayý tekrar cebine koydu.
Diðerini ise Hükümet Foça Belediyesi’ne verdi. Demokrat Parti’den Mustafa Konuk’un Belediye Baþkanlýðý sýrasýnda Belediye’ye býrakýlan depo, imar uygulamasý gördü ve üç parsele dönüþtürüldü. Birinci parseli 25.000.-TL karþýlýðýnda Ziraat Bankasý’na, ikinci parseli 15.000.- TL karþýlýðýnda 115 sayýlý Baðarasý Tarým Kredi Kooperatifi’ne, üçüncü parseli ise sýzýntý olmayacak þekilde yapýlmasý þartýyla 25.000.-TL karþýlýðýnda motor yaðý deposu yapýlmak üzere bir þirkete satýþý yapýldý. Ancak yað deposu yapýldýktan sonra yað doldurulduðunda deponun yað kaçýrdýðý ve denizi kirlettiði ortaya çýktý. Bunun üzerine Cumhuriyet Halk Partisi’nden seçilerek yeni göreve gelmiþ Belediye Baþkaný Selçuk Dirim, satýþ sözleþmesinin ilgili maddesine istinaden depoyu ve arsasýný 25.000.-TL’ye tekrar Belediye’ye kazandýrdý. Ayný yýl içinde söz konusu yað deposu, soðuk hava deposuna dönüþtürüldü. Daha sonraki yýllarda SHP’den seçilen Baþkan Nihat Dirim ihtiyaca binaen binayý balýkhaneye dönüþtürdü.
Dördüncü parselde farklý görüþ
Hükümet tarafýndan satýlmýþ olan dördüncü parsele ise Anavatan Partisi’nden Foça Belediye Baþkaný seçilen ve 1984 – 89 arasýnda Baþkanlýk yapan Serdar Mersin döneminde beþ katlý otel yapýlmak üzere inþaat ruhsatý verildi. Ýnþaat baþladý. Üçüncü katýn kabasý bitti.
Ancak, Mart 89’da yapýlan yerel seçimlerde göreve gelen Belediye Baþkaný Nihat Dirim ve ekibi beþ katlý binanýn, otel bile olsa Küçükdeniz’in doðasýna aykýrý bir kitle olacaðý, kent silüetini bozacaðý gerekçesi ile projenin son iki katýný iptal etti. Ýptal tarihine kadar yapýmý tamamlanmýþ olan üç kat ise bugün olduðu gibi Bedesten çatýsý altýnda hizmet veriyor.
Beþ nolu parsel ise, 1970’li yýllarda Reha Midilli’nin Belediye Baþkanlýðý sýrasýnda Turizm Ýþletme Belgesine sahip, altý turistik kafeterya, üstü turistik restoran olarak inþa edilmiþ ve iþletmesi ise kapalý zarf usulü ile Sait Duman isimli iþletmeciye kiraya verilmiþti. Nihat Dirim’in ikinci dönem baþkanlýðý sýrasýnda Belediye Meclisinin aldýðý karar doðrultusunda ve parasýný da Katý Atýk Projesinde kullanmak þartýyla ihale ile satýldý. Buradan elde edilen para ve Özel Çevreden alýnan teknik destek ile þimdilerde Ýzmir Büyük Þehir Belediyesi’nin tasarrufuna geçen Türkiye’nin ilk “Katý Atýk Projesi” gerçekleþtirildi.
Tecrübe Çok Önemi:
Oysa Foça’da uzun dönem kent ekonomisini sürüklemiþ; Tarihi eser niteliði taþýyan, üstelikte her yerde de bulunmasý mümkün olmayan dört adet tuz deposunun dördü de yýkýlmadan restorasyon projeleriyle kervansaraylar, hanlar, dükkanlar, mekanlar gibi müthiþ tasarýmlarla turizme kazandýrýlmýþ olsaydý, hele bir de Sur Duvarlarý daha fazla korunabilseydi. Ýnþaatlarda duvar taþý, yollarda dolgu malzemesi olarak kullanýlmak üzere yýkýlmasaydý, hele birde 1975 -1989 yýllarý arasýnda birbirinden güzel yüzlerce taþ ev yýkýlmasaydý bugün Foça, Adriyatik’teki Dubrovnik ve Kator gibi tarihi deðerlerini en üst seviyede korumuþ bir kent olarak varlýðýný ve “uluslararasý turizmde sürdürebilirliðini” yakalamýþ olurdu.
Umarým bu türden talihsizlikler bir daha tekerrür etmez.
Her þeye raðmen; tarihiyle, doðasýyla, deniziyle iklimiyle ve içinde yaþayan güzel insanlarýyla “Bir çift gözün görebileceði en güzel yerdir Foça”
Foça 18.01.2025
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...