Sebahattin Karaca
“KUÞAT” FOÇA’NIN ÝLK YATI
1967 yýlýnýn Haziran‘ýnda Foça’nýn ilk turistik tesisi ve ayný zamanda Türkiye’nin ilk tatil köyü olan Club Med’in nam-ý diðer adýyla Fransýz Tatil Köyü’nün açýlýþýna bir hafta kala, Foçalý üç kardeþe ait olan Kuþat gezi teknesi, köyün kýyýsýndaki iskeleye yanaþtý. Köyden birkaç görevli tekneye bindikten sonra tekne Kartdere, Sazlýca, Yenifoça istikametine doðru günübirlik tekne turu için denemelerine baþladý. Ertesi gün Kalem adasý (Corci) Bademli, Dikili rotasýný tamamlandý. Üçüncü gün hava muhalefeti nedeniyle Kuþat köyün iskelesinde baðlý kaldý. Dördüncü gün bu defa rota Karaburun’du. Bir hafta süren deneme turlarý sýrasýnda zaman, mesafe, piknik yerleri, denize giriþ noktalarý üzerinde çalýþýldý.
Aslýnda bu bölgeleri Kaya, Hüseyin ve Halim Daðlý kardeþler avuçlarýnýn içleri gibi biliyorlardý. Her üçü de okkalý, oturaklý, bilge ve çalýþkan bir kiþi olan Giritli Hasan Kaptan'a ait Zehra teknesinde 14-15 yaþlarýnda balýkçýlýða baþlamýþlardý. Bu sayede Türkiye’nin tüm denizlerinde yýllarca balýkçýlýk yaparak denizlerden anlayan, deneyimli balýkçýlar ve iyi birer kaptan olmuþlardý. Eskilerin deyimiyle “anadan doðma denizci ve balýkçýydýlar”
Kuþat teknesi ise, daha bir ay öncesine kadar troldü. Üç kardeþ “Kuþat” ile balýkçýlýk yaparak ailelerinin geçimlerini saðlýyorlardý. Bu defa kýþýn trol, yazýn gezi teknesi olarak kullanýlacak Kuþat, Fransýzlarýn Club Med’e giriþ yaptýðý daha ilk hafta içinde Çanak Koyu, Kartdere, Sazlýca, Dikili güzergâhýnda baþlayan tekne turlarýný aralýksýz yapýyordu. Ýyi organizasyon neticesinde turlar dolu dolu geçiyordu.
Kuþat trolken
Lakin bir gün rota Karaburun dediler. Köyden aldýklarý Fransýz turistler ile birlikte yaklaþýk iki saat sonra Karaburun’un hemen karþýsýndaki adaya yanaþtýlar. Yirmi kadar turistin adaya çýkmalarýnýn ardýndan piknik için beraberinde getirdikleri erzaklarý tekneden aldýklarý sýrada, Karaburunlu balýkçýlardan ihbar alan jandarma geldi. Neden burada olduklarýný, ne yapmak istediklerini sordu. Kaya Daðlý’nýn açýklama yapmaya çalýþsa da faydasý olmadý. Hüseyin Daðlý ve turistler, iki jandarmanýn nezaretinde teknede kaldýlar. Ýfade için karakola götürülen Kaya ve Halim Daðlý nereden ve ne amaçla geldiklerini anlattýlar; Foça Jandarma komutaný Emin Þahinoðlu’nun kendilerini tanýdýðýný ve bu iþi yaptýklarýný bildiðini belirttiklerinde serbest býrakýldýlar. Geliþmelere tepesi atan üç kardeþ bildikleri azýcýk Fransýzca ve mimik, jestler kullanarak turistlere durumu anlattýktan sonra, istikamet Foça dediler.
Dediler ancak dönüþ yolunda baþlayan imbat ve sert rüzgâr karþýsýnda yön deðiþtirmek durumunda kalýp, o yýllarda bomboþ ve daha sakin olduðunu bildikleri Hacýlar Limaný’na demirlediler. Burada, piknik yapýldý; bu sayede turistleri günün olumsuz geliþmelerini unutturarak memnun etmeye çalýþtýlar.
O yýllarýn koþullarýnda aldýklarý hizmetten memnun kalan Tatil Köyü yöneticileri “Ýþ anlaþmasýný” bir yýl daha uzattýlar. Bu baðlamda Daðlý Kardeþler ve Kuþat, bir yýl öncesinde olduðu gibi 1978 yýlýnýn sezon sonuna kadar Tatil Köyü için çalýþtýlar.
Kuþat iþ baþýnda
Kuþat ve Sonbahar
Sonbahar sadece Foça’ya deðil ayný zamanda Kuþat’a da gelmiþti. Kuþat, o sonbaharda maddi imkansýzlýklar nedeniyle satýldý. Kuþat’ý alan Yupi Tavukçuluðun sahibi Ýzmirli iþ adamý Hanri Benazus, kýsa sürede Kuþat’ý sülün gibi güzel bir yata çevirdi. Adýný ise Ýhtiyar Balýkçý koydu. Yat yýllarca Küçükdeniz’de Ýlçe Milli Eðitim Müdürlüðü’nün önünde baðlý kaldýðý süre içinde ailenin özel yatý olarak denize açýlýyordu. 1980’li yýllarýn baþlarýydý. Sanýyorum 82 ya da 83’tü. Soðuk, yaðmur ve rüzgârlý bir gecede baðlý olduðu tonozun ipi kopunca, koca Kuþat’ýn (Ýhtiyar Balýkçý) kýç kýsmý rýhtýma çýkmýþ ve yat büyük yara almýþtý. Haberi alan Hanri Benazus, havanýn sakinlemesinin ardýndan Kuþat Yatýný Foça’dan götürdü. O yýldan bu yýla Kuþat yatý Foça sularýnda bir daha görülmedi.
Mümkünse Tekrar Foça’ya Getirilsin.
Temennim Türkiye’nin ilk tatil köyünün konuklarýna, Türkiye’de ilk yatçýlýk hizmeti vermiþ olan Foça’nýn ilk yatý eski Kuþat’ýn, yetkili seçilmiþler tarafýndan nerede olduðunun bulunarak, üç bin yýldan aþkýn süredir denizci memleketi olan Foça sularýna getirilmesidir. Hatta uygun bir yerde Daðlý Kardeþleri de içine alan ve tarihsel sureci anlatan düzenlemelerle sergilense Foça yatçýlýk tarihine ýþýk tutan fevkalade güzel ve bir örnek çalýþma olur.
Foça 16.05.2023
Hüseyin Daðlý
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
1967 yýlýnýn Haziran‘ýnda Foça’nýn ilk turistik tesisi ve ayný zamanda Türkiye’nin ilk tatil köyü olan Club Med’in nam-ý diðer adýyla Fransýz Tatil Köyü’nün açýlýþýna bir hafta kala, Foçalý üç kardeþe ait olan Kuþat gezi teknesi, köyün kýyýsýndaki iskeleye yanaþtý. Köyden birkaç görevli tekneye bindikten sonra tekne Kartdere, Sazlýca, Yenifoça istikametine doðru günübirlik tekne turu için denemelerine baþladý. Ertesi gün Kalem adasý (Corci) Bademli, Dikili rotasýný tamamlandý. Üçüncü gün hava muhalefeti nedeniyle Kuþat köyün iskelesinde baðlý kaldý. Dördüncü gün bu defa rota Karaburun’du. Bir hafta süren deneme turlarý sýrasýnda zaman, mesafe, piknik yerleri, denize giriþ noktalarý üzerinde çalýþýldý.
Aslýnda bu bölgeleri Kaya, Hüseyin ve Halim Daðlý kardeþler avuçlarýnýn içleri gibi biliyorlardý. Her üçü de okkalý, oturaklý, bilge ve çalýþkan bir kiþi olan Giritli Hasan Kaptan'a ait Zehra teknesinde 14-15 yaþlarýnda balýkçýlýða baþlamýþlardý. Bu sayede Türkiye’nin tüm denizlerinde yýllarca balýkçýlýk yaparak denizlerden anlayan, deneyimli balýkçýlar ve iyi birer kaptan olmuþlardý. Eskilerin deyimiyle “anadan doðma denizci ve balýkçýydýlar”
Kuþat teknesi ise, daha bir ay öncesine kadar troldü. Üç kardeþ “Kuþat” ile balýkçýlýk yaparak ailelerinin geçimlerini saðlýyorlardý. Bu defa kýþýn trol, yazýn gezi teknesi olarak kullanýlacak Kuþat, Fransýzlarýn Club Med’e giriþ yaptýðý daha ilk hafta içinde Çanak Koyu, Kartdere, Sazlýca, Dikili güzergâhýnda baþlayan tekne turlarýný aralýksýz yapýyordu. Ýyi organizasyon neticesinde turlar dolu dolu geçiyordu.
Kuþat trolken
Lakin bir gün rota Karaburun dediler. Köyden aldýklarý Fransýz turistler ile birlikte yaklaþýk iki saat sonra Karaburun’un hemen karþýsýndaki adaya yanaþtýlar. Yirmi kadar turistin adaya çýkmalarýnýn ardýndan piknik için beraberinde getirdikleri erzaklarý tekneden aldýklarý sýrada, Karaburunlu balýkçýlardan ihbar alan jandarma geldi. Neden burada olduklarýný, ne yapmak istediklerini sordu. Kaya Daðlý’nýn açýklama yapmaya çalýþsa da faydasý olmadý. Hüseyin Daðlý ve turistler, iki jandarmanýn nezaretinde teknede kaldýlar. Ýfade için karakola götürülen Kaya ve Halim Daðlý nereden ve ne amaçla geldiklerini anlattýlar; Foça Jandarma komutaný Emin Þahinoðlu’nun kendilerini tanýdýðýný ve bu iþi yaptýklarýný bildiðini belirttiklerinde serbest býrakýldýlar. Geliþmelere tepesi atan üç kardeþ bildikleri azýcýk Fransýzca ve mimik, jestler kullanarak turistlere durumu anlattýktan sonra, istikamet Foça dediler.
Dediler ancak dönüþ yolunda baþlayan imbat ve sert rüzgâr karþýsýnda yön deðiþtirmek durumunda kalýp, o yýllarda bomboþ ve daha sakin olduðunu bildikleri Hacýlar Limaný’na demirlediler. Burada, piknik yapýldý; bu sayede turistleri günün olumsuz geliþmelerini unutturarak memnun etmeye çalýþtýlar.
O yýllarýn koþullarýnda aldýklarý hizmetten memnun kalan Tatil Köyü yöneticileri “Ýþ anlaþmasýný” bir yýl daha uzattýlar. Bu baðlamda Daðlý Kardeþler ve Kuþat, bir yýl öncesinde olduðu gibi 1978 yýlýnýn sezon sonuna kadar Tatil Köyü için çalýþtýlar.
Kuþat iþ baþýnda
Kuþat ve Sonbahar
Sonbahar sadece Foça’ya deðil ayný zamanda Kuþat’a da gelmiþti. Kuþat, o sonbaharda maddi imkansýzlýklar nedeniyle satýldý. Kuþat’ý alan Yupi Tavukçuluðun sahibi Ýzmirli iþ adamý Hanri Benazus, kýsa sürede Kuþat’ý sülün gibi güzel bir yata çevirdi. Adýný ise Ýhtiyar Balýkçý koydu. Yat yýllarca Küçükdeniz’de Ýlçe Milli Eðitim Müdürlüðü’nün önünde baðlý kaldýðý süre içinde ailenin özel yatý olarak denize açýlýyordu. 1980’li yýllarýn baþlarýydý. Sanýyorum 82 ya da 83’tü. Soðuk, yaðmur ve rüzgârlý bir gecede baðlý olduðu tonozun ipi kopunca, koca Kuþat’ýn (Ýhtiyar Balýkçý) kýç kýsmý rýhtýma çýkmýþ ve yat büyük yara almýþtý. Haberi alan Hanri Benazus, havanýn sakinlemesinin ardýndan Kuþat Yatýný Foça’dan götürdü. O yýldan bu yýla Kuþat yatý Foça sularýnda bir daha görülmedi.
Mümkünse Tekrar Foça’ya Getirilsin.
Temennim Türkiye’nin ilk tatil köyünün konuklarýna, Türkiye’de ilk yatçýlýk hizmeti vermiþ olan Foça’nýn ilk yatý eski Kuþat’ýn, yetkili seçilmiþler tarafýndan nerede olduðunun bulunarak, üç bin yýldan aþkýn süredir denizci memleketi olan Foça sularýna getirilmesidir. Hatta uygun bir yerde Daðlý Kardeþleri de içine alan ve tarihsel sureci anlatan düzenlemelerle sergilense Foça yatçýlýk tarihine ýþýk tutan fevkalade güzel ve bir örnek çalýþma olur.
Foça 16.05.2023
Hüseyin Daðlý
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...