Sebahattin Karaca
SÝMGE AÐACIN HÝKAYESÝ
Kazý çalýþmalarý nedeniyle þimdilerde yerinde yeller esen Foça Ortaokulu’nun yapýmýna, II. Dünya Savaþý’ndan önce, Foça Atatürk Mahallesi Kale içi mevkiinde, yüksekçe bir noktada denize nazýr bir konumda baþlandý. Ancak savaþ nedeniyle beþ yýl boyunca Foça’ya kara ve deniz yoluyla tüm giriþ ve çýkýþlar kapatýldýðýndan okulun yapýmýna süresiz ara verildi. Bu sýrada Foça’da liman faaliyetleri ve tuz ticareti sona erdi. Bu nedenle Foça, ticareti ve hayat standartlarý yönünden günden güne geriye gitti. O yýllarda parlaklýðýný yitiren Foça adeta büyük bir köye dönüþtü. Elektrik ve su yoktu. Bir tek fýrýn faaldi. Foçalýlar aðýrlýklý olarak ihtiyaçlarýný Menemen’den karþýlarlardý. Savaþýn bitmesinin üzerinden yýllar geçmiþ olmasýna karþýn, Ortaokulun inþaatýnýn devamýna ancak 1953 yýlýnda yeniden baþlanmýþtý. O dönemin kazý baþkaný Ekrem Akurgal, kazý notlarý arasýnda okul inþaatýndan bahsetmiþti. Ýnþaatýn tamamlanmasýnýn ardýndan öðrenci kaydý yapan Ortaokul, ilk mezunlarýný 1959 yýlýnda verdi. Öðretmen sayýsý yeterli deðildi. Bir elin beþ parmaðý kadar bile yoktu. Bu sebepten her öðretmen en az iki ya da üç derse girerdi. Bu baðlamda aslýnda Fen Bilgisi öðretmeni olan Mustafa Kokuludað, Tarým dersine de giriyordu. Kokuludað, Tarým derslerinin birinde öðrencileri okulun bahçesine çýkardý. Tahtadan yapýlmýþ kasada, bir bölümü kökleri ýslak, toprak içinde ve beze sarýlmýþ, bir bölümü ise topraksýz kökü dýþarda olmak üzere fidanlarý öðrencilere daðýttý.
Hoca Elleriyle Toprak Kazdý
Elde avuçta kazma, kürek, týrmýk cinsi hiçbir þey yoktu. Önceden tarif ettiði ve anlattýklarýný bir kere daha tekrar etti: “Ýki kiþi bir fidaný beraber dikeceksiniz. Topraðý ellerinizle kazacaksýnýz. Diktikten sonra can suyu vereceksiniz. Sulama iþi haftada üç kere yapýlacak. Aksi taktirde diktiðiniz fidanlar kurur. Kimlerin fidanlarý kurursa onlar tarým dersinden sýnýfta kalýr” dedi. Þükrü Kayasever öðretmen de ayný yöntemle okulun arka bahçesinde çam fidanlarý diktirmiþti. Mustafa Kokuludað, önceki yýllarda dikilen fidanlarý göstererek, “bakýn o fidanlardan bir tanesi bile kurumamýþ. Çünkü iyi bakýlmýþ, sulama ihmal edilmemiþ. Sizinkiler de öyle olmalý” dedi ve aðaç dikmenin faydalarýný ders boyunca anlattý durdu.
Yýllar birbirini kovaladý. Onlarca yýl ne kadar da çabuk gelip geçti. Foça Ortaokulundan mezun öðrencilerin arasýndan baþarýlý olmuþ çok sayýda genç yetiþti. Bu iþin sevinilecek yanýydý. Üzülecek yaný ise, okul ilerleyen yýllarda ilan edilen ve kazý amaçlý olarak korumasý gereken tescillenmiþ parsel üzerine yapýlmýþtý. Bu defa da yýkýlmasý gerekiyordu. Yapýlan yazýþmalar ve alýnan izinler doðrultusunda okul 2009 yýlýnda kýsa sürede yýkýldý. Kazýlara hemen baþlandý. Yýkým sýrasýnda deniz tarafýnda bulunan iki çam aðacýnýn korunmasýna karar verildi. Bu amaçla kazý ekibi ne gerekiyorsa hiçbir þeyi esirgemediler. Bu iki aðaç Ruhi Ýyigün, Bülent Kaya, A.Fethi Dinç ve Hasan Tan’ýn elleriyle dikilmiþti. O aðaçlar okuldan geriye kalan tek aný ve tek teselliydi. Ancak bir kýþ sabahý aðaçlardan biri gece boyu esen þiddetli rüzgâra dayanamayarak yýkýldý. Kazý ekibinin kurtarma çabalarý fayda etmedi. Ekip çok üzüldü. Onlar kadar yýkýlan aðacý diken, sulayan ve büyütenlerden Fethi Dinç ve Hasan Tan da üzüldü.
Halen ayakta duran Ruhi Ýyigün ve Bülent Kaya diktiði çam aðacý ise, günümüzde Foça Sur Duvarlarý’nýn vazgeçilmezi ve Foça’nýn da simgesi oldu.
Umarým günün birinde Athena tapýnaðý inþa edilir ve simge aðaç tapýnaðýn bir sütunu gibi hem tapýnaða hem Foça’ya deðer katmaya devam eder.
Foça 29.08.2022
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Kazý çalýþmalarý nedeniyle þimdilerde yerinde yeller esen Foça Ortaokulu’nun yapýmýna, II. Dünya Savaþý’ndan önce, Foça Atatürk Mahallesi Kale içi mevkiinde, yüksekçe bir noktada denize nazýr bir konumda baþlandý. Ancak savaþ nedeniyle beþ yýl boyunca Foça’ya kara ve deniz yoluyla tüm giriþ ve çýkýþlar kapatýldýðýndan okulun yapýmýna süresiz ara verildi. Bu sýrada Foça’da liman faaliyetleri ve tuz ticareti sona erdi. Bu nedenle Foça, ticareti ve hayat standartlarý yönünden günden güne geriye gitti. O yýllarda parlaklýðýný yitiren Foça adeta büyük bir köye dönüþtü. Elektrik ve su yoktu. Bir tek fýrýn faaldi. Foçalýlar aðýrlýklý olarak ihtiyaçlarýný Menemen’den karþýlarlardý. Savaþýn bitmesinin üzerinden yýllar geçmiþ olmasýna karþýn, Ortaokulun inþaatýnýn devamýna ancak 1953 yýlýnda yeniden baþlanmýþtý. O dönemin kazý baþkaný Ekrem Akurgal, kazý notlarý arasýnda okul inþaatýndan bahsetmiþti. Ýnþaatýn tamamlanmasýnýn ardýndan öðrenci kaydý yapan Ortaokul, ilk mezunlarýný 1959 yýlýnda verdi. Öðretmen sayýsý yeterli deðildi. Bir elin beþ parmaðý kadar bile yoktu. Bu sebepten her öðretmen en az iki ya da üç derse girerdi. Bu baðlamda aslýnda Fen Bilgisi öðretmeni olan Mustafa Kokuludað, Tarým dersine de giriyordu. Kokuludað, Tarým derslerinin birinde öðrencileri okulun bahçesine çýkardý. Tahtadan yapýlmýþ kasada, bir bölümü kökleri ýslak, toprak içinde ve beze sarýlmýþ, bir bölümü ise topraksýz kökü dýþarda olmak üzere fidanlarý öðrencilere daðýttý.
Hoca Elleriyle Toprak Kazdý
Elde avuçta kazma, kürek, týrmýk cinsi hiçbir þey yoktu. Önceden tarif ettiði ve anlattýklarýný bir kere daha tekrar etti: “Ýki kiþi bir fidaný beraber dikeceksiniz. Topraðý ellerinizle kazacaksýnýz. Diktikten sonra can suyu vereceksiniz. Sulama iþi haftada üç kere yapýlacak. Aksi taktirde diktiðiniz fidanlar kurur. Kimlerin fidanlarý kurursa onlar tarým dersinden sýnýfta kalýr” dedi. Þükrü Kayasever öðretmen de ayný yöntemle okulun arka bahçesinde çam fidanlarý diktirmiþti. Mustafa Kokuludað, önceki yýllarda dikilen fidanlarý göstererek, “bakýn o fidanlardan bir tanesi bile kurumamýþ. Çünkü iyi bakýlmýþ, sulama ihmal edilmemiþ. Sizinkiler de öyle olmalý” dedi ve aðaç dikmenin faydalarýný ders boyunca anlattý durdu.
Yýllar birbirini kovaladý. Onlarca yýl ne kadar da çabuk gelip geçti. Foça Ortaokulundan mezun öðrencilerin arasýndan baþarýlý olmuþ çok sayýda genç yetiþti. Bu iþin sevinilecek yanýydý. Üzülecek yaný ise, okul ilerleyen yýllarda ilan edilen ve kazý amaçlý olarak korumasý gereken tescillenmiþ parsel üzerine yapýlmýþtý. Bu defa da yýkýlmasý gerekiyordu. Yapýlan yazýþmalar ve alýnan izinler doðrultusunda okul 2009 yýlýnda kýsa sürede yýkýldý. Kazýlara hemen baþlandý. Yýkým sýrasýnda deniz tarafýnda bulunan iki çam aðacýnýn korunmasýna karar verildi. Bu amaçla kazý ekibi ne gerekiyorsa hiçbir þeyi esirgemediler. Bu iki aðaç Ruhi Ýyigün, Bülent Kaya, A.Fethi Dinç ve Hasan Tan’ýn elleriyle dikilmiþti. O aðaçlar okuldan geriye kalan tek aný ve tek teselliydi. Ancak bir kýþ sabahý aðaçlardan biri gece boyu esen þiddetli rüzgâra dayanamayarak yýkýldý. Kazý ekibinin kurtarma çabalarý fayda etmedi. Ekip çok üzüldü. Onlar kadar yýkýlan aðacý diken, sulayan ve büyütenlerden Fethi Dinç ve Hasan Tan da üzüldü.
Halen ayakta duran Ruhi Ýyigün ve Bülent Kaya diktiði çam aðacý ise, günümüzde Foça Sur Duvarlarý’nýn vazgeçilmezi ve Foça’nýn da simgesi oldu.
Umarým günün birinde Athena tapýnaðý inþa edilir ve simge aðaç tapýnaðýn bir sütunu gibi hem tapýnaða hem Foça’ya deðer katmaya devam eder.
Foça 29.08.2022
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...