Sebahattin Karaca
Foça Koruma Amaçlý Ýmar Planýna Sonunda Kavuþtu…
Özal Hükümeti’nin plan yapma yetkisini Bayýndýrlýk Bakanlýðý’ndan alýp yerel yönetimlere vermesi neticesinde, o yýl iþ baþýnda olan yerel yönetim, Foça’nýn geniþlemesinin yolunu açacaðýný umduðu yeni bir plan yaptýrdý. Yeni plan, hali hazýr Foça’nýn 3-4 katýndan daha büyük bir alaný kapsýyordu. Fransýz Tatil Köyü’nden Denizkent’e, Denizkent’ten Yeni Belediye Yerleþkesi’ne, oradan Çifte Kayalar’a kadar büyümeyi ön görüyordu. Plan muhalefetin 3 karþý oyuna karþýn, 7 oyla kabul gördü ve yürürlüðe kondu. Foça’nýn tamamý bir anda þantiyeye döndü. Yol, su, elektrik altyapý çalýþmalarý mantar gibi çoðalan inþaatlarýn hýzýna yetiþemiyordu. Arazi, mera, toprak, bað, bahçe, dam, ahýr, depo ne varsa deðerlenmiþti. Ýmarýn getirdiði geliþmelerden mülk sahiplerinin ve halkýn önemli bir bölümü çok memnundu. Ortada þikâyet edilecek bir durum yoktu. Güya depremde hasar görmüþ 130 adet taþ ev Ankara’da tescilden düþürülüyor, yýkýlýyor ve arsasýyla beraber katlý apartmanlar dikiliyordu. Geliþmeler pek çok insaný sevindiriyor, topraklarý deðerleniyor, yüzleri gülüyordu. Ortada gözle görülen bir sevinç ve memnuniyet vardý.
Ancak memnuniyet uzun sürmedi. Ne zaman ki biten konutlara yeni komþular yerleþmeye baþladý, mahalle kalabalýklaþtý. Eskilerin yaþama alanlarý ve alýþkanlýklarý daraldý. Mülk sahibi olan pek çok Foçalýnýn tadý kaçtý. Hele bir de Kaynak çeþmelerinin baþýnda kuyruklar arttýkça, otopark sýkýntýsý baþ gösterince arabalarýný uzaklara koymak zorunda kalýnca, yaþanan deðiþiklikler kafalarýnýn karýþmasýna yol açtý. Herkes birbirine bakmaya, geliþmeleri takip etmeye ve farklý þekillerde yorumlara baþladýlar.
Eskiden hâl hatýrla baþlayan sohbetler, yerini karþýlýklý suçlamalara býraktý. Kimine göre, yabancý çoðaldý. Kimine göre arsalarý müteahhitlere verenlerin þikâyet etmeye haklarý yoktu. Kimine göre bu rantýn getirdiði sonuçtu.
Pek çoðuna artýk sessizliði bozdurarak sebep ne olursa olsun, “O bildik eski tatlý huzur, yerini mayhoþ huzura býraktý” dedirtiyordu. Rahat yaþama, telaþ karýþtý. Þehre gürültü patýrtý girdi. Düzenleri allak bullak oldu. “Eyvah biz ne yaptýk, kendimiz ettik, kendimiz bulduk“ diye köþe bucak bir araya gelerek konuþmaya baþladýlar. Süreç böyle devam ederken görüldü ki, planlama esnasýnda kentin 3000 yýllýk tarihi dokusu ve doða zenginliði yeteri kadara göz önünde tutulmamýþtý. Ýçeride durumun farkýnda olanlarýn sayýsý iki elin 10 parmaðý kadardý. Böyle devam etmesi halinde çevre yolundan tepelerin zirvelerine kadar konut dolacaktý.
O yýllarda durumun farkýnda olan birileri elbette vardý. Onlar ise, Sit Kurulu ve yeni kurulmuþ olan ÖÇK’dan (Özel Çevre Koruma) baþkasý deðildi. “Gel beri, git öte” diye diye Foça’nýn “Koruma Amaçlý Ýmar Planý” yapýlýncaya kadar, var olan uygulama planýný önemli ölçüde geçersiz saydýlar, kýldýlar ve askýya aldýlar. Bu süreç de çok sancýlý geçti. Bir tarafta Belediye olmak üzere diðer kurumlar karþýlýklý ikna çalýþmalarý için toplantýlar yaptý. Vatandaþ ise o tarihten bu günlere kadar, yýkýlmak üzere olan binasýný tamir bile edemedi. Bir banka plansýzlýk nedeniyle pencere doðramalarýný, yüzlerce ev sahibi ise evin kýrýk kiremitlerini bile deðiþtiremedi. Deðiþtiren de kaçak yapmaya zorlandý.
Evin içinde 3-5 deðiþiklik yaptýktan sonra evini pansiyona dönüþtüremedi veya kaçak yaptý, ya da yapamadý maðdur oldu. Bu ve benzer örnekleri yüzlerle çarpabiliriz. Sonuç itibariyle plansýzlýk Foçalýlarýn önemli bir bölümü maðdur etti.
Ýmar Bir Kültür ve Medeniyet Ýþidir. *
Defalarca plan yapýldýktan sonra nihayet bugüne gelindiðinde, Belediye Baþkaný Fatih Gürbüz ile ekibinin gösterdiði gayretler baþarýyla sonuçlandý ve plan, Þehircilik ve Çevre Bakanlýðý tarafýndan imzalandý.
Plan hakkýnda askýya asýlmadan, üzerinde yazýlý dip notlarý görmeden yorum yapmak pek doðru olmamakla beraber, genel olarak konu hakkýnda ne düþündüðüm ile ilgili olarak baþta esnaflarýn bir bölümü olmak üzere farklý çevrelerden gelen talep üzerine, ön bilgi mahiyetinde, ancak þunlarý söyleyebilirim:
Onaylanmýþ “Koruma Amaçlý Ýmar Planý”, 30 yýldýr birikerek insanlarý patlama noktasýna getiren; Belediye yönetiminin elini kolunu baðlayýp çaresiz kýlan, pek çok insaný mahkeme kapýsýnda süründürerek ceza ödemelerine yol açan týkanmýþlýðýn önünü açacak ve problemlere çözüm getirecektir.
Ýþ bu plan aðýrlýklý olarak Komando Okulu, Çevre Yolu, Eski Mezarlýk, Çandede Caddesi’nin Sevgi Caddesi ile birleþtiði noktadan ve Sevgi Caddesi’nin her iki tarafýný içine alarak ilerleyen, Fener dahil Karakum Plajý’na kadar olan uzantýnýn deniz tarafý kesimi için geçerli olacaktýr.
Birinci derece Arkeolojik Sit Alanlarý (mesela Kale Ýçi) ve Doðal Sit Alanlarý (örneðin Yeþil Tepe ve devamýnda Ýngiliz Burnu) “Koruma Amaçlý Ýmar Planý” dýþýnda býrakýlmýþtýr.
Onaylanmýþ plan dahilinde yapýlabilecekleri þu þekilde sýralayabiliriz:
1. Kentsel Sit Alanlarýnda bundan böyle tamir, onarým, tadilat, yenileme, güçlendirme, iþyeri açma ve benzer iþlemler belediyeden izin aldýktan sonra yasal olarak yapýlacaktýr.
2. Belediyenin ihtiyaç duymasý halinde otopark, yol, yeþil alan, meydan düzenlemesi yapmasýnýn hatta bunun için gerekirse yasal yoldan istimlak edebilmesinin önü açýlmýþtýr. Kamusal alanlarýn yapýlmasý veya yeniden düzenlenmesi için kurul iznine gerek kalmayacaktýr.
3. Uygulama yapýlýrken vatandaþýn maðduriyeti söz konusu olduðunda; ya maddi olarak belediye tarafýndan tazmin edilecek ya da takas yolu ile maðduriyet giderilecektir.
Örnek; diyelim ki Belediye, meydan geniþlemesi veya yol düzenlemesi yapacak ama daha önce þu veya bu þekilde orada bir bina varsa, parasýný ödeyerek veya belediyenin varsa takas edeceði bir arsasý onu maðdur olan vatandaþa vermek suretiyle vatandaþýn maðduriyeti giderilebilecektir.
4. Geçmiþ dönemlerde vücut bulan ve kent dokusuna uygun olmayan yapýlar, imalatlar, aykýrýlýklar ya yýkýlacak ya da yasal hale getirilmesi için planýn emrettiði þekilde yeniden düzenlenebilecektir.
5. Kentsel Sit ve 3. Derece Kentsel Arkeolojik sitlerde var olan boþ arsalarýn sahipleri, istemeleri halinde kazý yaptýrma þartýný ve masraflarýný kabul etmek koþuluyla, eðer kazý sýrasýnda bir tarihi bulguya rastlanmaz ise, planýn ön gördüðü þekilde inþaatýný yapabilecektir.
6. Burada matematiksel bazý zararlar olabilir. Örneðin Belediyenin, var olan bir meydaný büyütecek ya da yol geniþletme çalýþmasý yapacak olmasý halinde, o noktalarda istimlak yapýlýr. Söz konusu istimlak ya da takas vatandaþýn emlak beyaný üzerinden deðerlendirilir. Genel de gayri mülkün reel deðeri ile beyan deðeri birbirinden farklý yürüdüðü görülür. O noktalarda vatandaþ matematiksel zarara uðrayabilir.
Dünyanýn sayýlý güzel kentlerinden biri olan Foça’mýza ve içinde yaþayan insanýmýza bu uzun ve meþakkatli sürecin ardýndan sarraf terazisi ile adaletli olunmasý, hem kentimizin hem de insanýmýzýn bir kere daha maðdur edilmemesi bakýmýndan çok önemlidir. Lütfen buna hep birlikte özen gösterelim. Foça buna deðer.
Unutmayalým “Bir Çift Gözün Görebileceði En Güzel Yerdir Foça...”
“Ýmar, Bir Kültür ve Medeniyet Ýþidir.”
Mimar Suat Yýlmaz
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Özal Hükümeti’nin plan yapma yetkisini Bayýndýrlýk Bakanlýðý’ndan alýp yerel yönetimlere vermesi neticesinde, o yýl iþ baþýnda olan yerel yönetim, Foça’nýn geniþlemesinin yolunu açacaðýný umduðu yeni bir plan yaptýrdý. Yeni plan, hali hazýr Foça’nýn 3-4 katýndan daha büyük bir alaný kapsýyordu. Fransýz Tatil Köyü’nden Denizkent’e, Denizkent’ten Yeni Belediye Yerleþkesi’ne, oradan Çifte Kayalar’a kadar büyümeyi ön görüyordu. Plan muhalefetin 3 karþý oyuna karþýn, 7 oyla kabul gördü ve yürürlüðe kondu. Foça’nýn tamamý bir anda þantiyeye döndü. Yol, su, elektrik altyapý çalýþmalarý mantar gibi çoðalan inþaatlarýn hýzýna yetiþemiyordu. Arazi, mera, toprak, bað, bahçe, dam, ahýr, depo ne varsa deðerlenmiþti. Ýmarýn getirdiði geliþmelerden mülk sahiplerinin ve halkýn önemli bir bölümü çok memnundu. Ortada þikâyet edilecek bir durum yoktu. Güya depremde hasar görmüþ 130 adet taþ ev Ankara’da tescilden düþürülüyor, yýkýlýyor ve arsasýyla beraber katlý apartmanlar dikiliyordu. Geliþmeler pek çok insaný sevindiriyor, topraklarý deðerleniyor, yüzleri gülüyordu. Ortada gözle görülen bir sevinç ve memnuniyet vardý.
Ancak memnuniyet uzun sürmedi. Ne zaman ki biten konutlara yeni komþular yerleþmeye baþladý, mahalle kalabalýklaþtý. Eskilerin yaþama alanlarý ve alýþkanlýklarý daraldý. Mülk sahibi olan pek çok Foçalýnýn tadý kaçtý. Hele bir de Kaynak çeþmelerinin baþýnda kuyruklar arttýkça, otopark sýkýntýsý baþ gösterince arabalarýný uzaklara koymak zorunda kalýnca, yaþanan deðiþiklikler kafalarýnýn karýþmasýna yol açtý. Herkes birbirine bakmaya, geliþmeleri takip etmeye ve farklý þekillerde yorumlara baþladýlar.
Eskiden hâl hatýrla baþlayan sohbetler, yerini karþýlýklý suçlamalara býraktý. Kimine göre, yabancý çoðaldý. Kimine göre arsalarý müteahhitlere verenlerin þikâyet etmeye haklarý yoktu. Kimine göre bu rantýn getirdiði sonuçtu.
Pek çoðuna artýk sessizliði bozdurarak sebep ne olursa olsun, “O bildik eski tatlý huzur, yerini mayhoþ huzura býraktý” dedirtiyordu. Rahat yaþama, telaþ karýþtý. Þehre gürültü patýrtý girdi. Düzenleri allak bullak oldu. “Eyvah biz ne yaptýk, kendimiz ettik, kendimiz bulduk“ diye köþe bucak bir araya gelerek konuþmaya baþladýlar. Süreç böyle devam ederken görüldü ki, planlama esnasýnda kentin 3000 yýllýk tarihi dokusu ve doða zenginliði yeteri kadara göz önünde tutulmamýþtý. Ýçeride durumun farkýnda olanlarýn sayýsý iki elin 10 parmaðý kadardý. Böyle devam etmesi halinde çevre yolundan tepelerin zirvelerine kadar konut dolacaktý.
O yýllarda durumun farkýnda olan birileri elbette vardý. Onlar ise, Sit Kurulu ve yeni kurulmuþ olan ÖÇK’dan (Özel Çevre Koruma) baþkasý deðildi. “Gel beri, git öte” diye diye Foça’nýn “Koruma Amaçlý Ýmar Planý” yapýlýncaya kadar, var olan uygulama planýný önemli ölçüde geçersiz saydýlar, kýldýlar ve askýya aldýlar. Bu süreç de çok sancýlý geçti. Bir tarafta Belediye olmak üzere diðer kurumlar karþýlýklý ikna çalýþmalarý için toplantýlar yaptý. Vatandaþ ise o tarihten bu günlere kadar, yýkýlmak üzere olan binasýný tamir bile edemedi. Bir banka plansýzlýk nedeniyle pencere doðramalarýný, yüzlerce ev sahibi ise evin kýrýk kiremitlerini bile deðiþtiremedi. Deðiþtiren de kaçak yapmaya zorlandý.
Evin içinde 3-5 deðiþiklik yaptýktan sonra evini pansiyona dönüþtüremedi veya kaçak yaptý, ya da yapamadý maðdur oldu. Bu ve benzer örnekleri yüzlerle çarpabiliriz. Sonuç itibariyle plansýzlýk Foçalýlarýn önemli bir bölümü maðdur etti.
Ýmar Bir Kültür ve Medeniyet Ýþidir. *
Defalarca plan yapýldýktan sonra nihayet bugüne gelindiðinde, Belediye Baþkaný Fatih Gürbüz ile ekibinin gösterdiði gayretler baþarýyla sonuçlandý ve plan, Þehircilik ve Çevre Bakanlýðý tarafýndan imzalandý.
Plan hakkýnda askýya asýlmadan, üzerinde yazýlý dip notlarý görmeden yorum yapmak pek doðru olmamakla beraber, genel olarak konu hakkýnda ne düþündüðüm ile ilgili olarak baþta esnaflarýn bir bölümü olmak üzere farklý çevrelerden gelen talep üzerine, ön bilgi mahiyetinde, ancak þunlarý söyleyebilirim:
Onaylanmýþ “Koruma Amaçlý Ýmar Planý”, 30 yýldýr birikerek insanlarý patlama noktasýna getiren; Belediye yönetiminin elini kolunu baðlayýp çaresiz kýlan, pek çok insaný mahkeme kapýsýnda süründürerek ceza ödemelerine yol açan týkanmýþlýðýn önünü açacak ve problemlere çözüm getirecektir.
Ýþ bu plan aðýrlýklý olarak Komando Okulu, Çevre Yolu, Eski Mezarlýk, Çandede Caddesi’nin Sevgi Caddesi ile birleþtiði noktadan ve Sevgi Caddesi’nin her iki tarafýný içine alarak ilerleyen, Fener dahil Karakum Plajý’na kadar olan uzantýnýn deniz tarafý kesimi için geçerli olacaktýr.
Birinci derece Arkeolojik Sit Alanlarý (mesela Kale Ýçi) ve Doðal Sit Alanlarý (örneðin Yeþil Tepe ve devamýnda Ýngiliz Burnu) “Koruma Amaçlý Ýmar Planý” dýþýnda býrakýlmýþtýr.
Onaylanmýþ plan dahilinde yapýlabilecekleri þu þekilde sýralayabiliriz:
1. Kentsel Sit Alanlarýnda bundan böyle tamir, onarým, tadilat, yenileme, güçlendirme, iþyeri açma ve benzer iþlemler belediyeden izin aldýktan sonra yasal olarak yapýlacaktýr.
2. Belediyenin ihtiyaç duymasý halinde otopark, yol, yeþil alan, meydan düzenlemesi yapmasýnýn hatta bunun için gerekirse yasal yoldan istimlak edebilmesinin önü açýlmýþtýr. Kamusal alanlarýn yapýlmasý veya yeniden düzenlenmesi için kurul iznine gerek kalmayacaktýr.
3. Uygulama yapýlýrken vatandaþýn maðduriyeti söz konusu olduðunda; ya maddi olarak belediye tarafýndan tazmin edilecek ya da takas yolu ile maðduriyet giderilecektir.
Örnek; diyelim ki Belediye, meydan geniþlemesi veya yol düzenlemesi yapacak ama daha önce þu veya bu þekilde orada bir bina varsa, parasýný ödeyerek veya belediyenin varsa takas edeceði bir arsasý onu maðdur olan vatandaþa vermek suretiyle vatandaþýn maðduriyeti giderilebilecektir.
4. Geçmiþ dönemlerde vücut bulan ve kent dokusuna uygun olmayan yapýlar, imalatlar, aykýrýlýklar ya yýkýlacak ya da yasal hale getirilmesi için planýn emrettiði þekilde yeniden düzenlenebilecektir.
5. Kentsel Sit ve 3. Derece Kentsel Arkeolojik sitlerde var olan boþ arsalarýn sahipleri, istemeleri halinde kazý yaptýrma þartýný ve masraflarýný kabul etmek koþuluyla, eðer kazý sýrasýnda bir tarihi bulguya rastlanmaz ise, planýn ön gördüðü þekilde inþaatýný yapabilecektir.
6. Burada matematiksel bazý zararlar olabilir. Örneðin Belediyenin, var olan bir meydaný büyütecek ya da yol geniþletme çalýþmasý yapacak olmasý halinde, o noktalarda istimlak yapýlýr. Söz konusu istimlak ya da takas vatandaþýn emlak beyaný üzerinden deðerlendirilir. Genel de gayri mülkün reel deðeri ile beyan deðeri birbirinden farklý yürüdüðü görülür. O noktalarda vatandaþ matematiksel zarara uðrayabilir.
Dünyanýn sayýlý güzel kentlerinden biri olan Foça’mýza ve içinde yaþayan insanýmýza bu uzun ve meþakkatli sürecin ardýndan sarraf terazisi ile adaletli olunmasý, hem kentimizin hem de insanýmýzýn bir kere daha maðdur edilmemesi bakýmýndan çok önemlidir. Lütfen buna hep birlikte özen gösterelim. Foça buna deðer.
Unutmayalým “Bir Çift Gözün Görebileceði En Güzel Yerdir Foça...”
“Ýmar, Bir Kültür ve Medeniyet Ýþidir.”
Mimar Suat Yýlmaz
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...