Sebahattin Karaca
KAMU MALI HANGÝ DURUMLARDA SATILMALIDIR?
Þahýslar mal alýr, mal satar; mülk alýr, mülk satar; kimi zaman kar eder, kimi zaman zarar eder. Kimi zaman baðýþlar, kimi zaman takas eder. Bu haller sadece þahýslarýn kendilerini ilgilendirir. Baþka hiç kimseyi alakadar etmez.
Ancak derneklerin, vakýflarýn, kooperatiflerin, muhtarlarýn hele hele belediyeler veya hükümetlerin mal / mülk satýþý, yediden yetmiþe herkesi ilgilendirir. Ýlgilendirir, çünkü satýlan mal kamu malý / mülküdür. Kamu malýný, mülkünü satmak veya takas etmek için ortada çok önemli sebeplerin / gerekçelerin olmasý gerekir. Bu gerekçelerin / sebepleri amacý da kamu menfaatini sonuna kadar korumak olmak üzerine temellenmelidir.
Konuya açýklýk getirmek için sanýrým Foça’dan örnekler vermek doðru olacaktýr.
1976’da, Fransýz Tatil Köyü’nün açýlýþýnýn üstünden 10 yýl kadar bir süre geçmiþ olmasýna karþýn, Foça Kent merkezinde çok sýnýrlý sayýda mekan bulunmaktaydý. Bunlar Küçükdeniz’de; Ekrem’in Meyhanesi, Aydoðan’ýn ve Büyükdeniz’de de Aþçý Muhittin’in lokantasýndan ibaretti.
Gerek tatil köyünden, gerek hafta sonunda Ýzmir ve çevre illerden gelen konuklarýn ihtiyaç duyduðu gibi dört baþý mamur bir mekan yoktu. Bunun üzerine tek bir kuruþ kredi kullanmadan hem de Turizm Ýþletme Belgeli, üstü kafeterya altý restoran olan bir mekaný deniz kýyýsýnda Aþýklar yolu üzerinde, belediye kendi imkanlarýyla yaptý. Ýþletmesini ise yapýlan kapalý zarf usulü ihaleyi kazanana kirayý verdi. Bu mekân daha sonra Foça’da açýlacak diðer restoranlara bir anlamda örnek de oldu. Ancak ilerleyen yýllarda açýlan mekanlar daha iyi iþletmecilik sergileyince, Turistik kafeterya restoran iþ yapmamaya baþladý. Ardýndan Turizm Ýþletme Belgeleri Bakanlýk tarafýndan iptal edildi. Bir müddet sonra üstteki kafeterya otele dönüþtürüldü. Ýstenilen baþarý burada da elde edilemedi. Biriken kiralarý tahsil etmekte zorlanan Belediye duruma el attý.
Belediye Duruma El Attý
Yýllar yýllarý kovaladý ve 1990’lý yýllarýn ortasýna gelindiðinde, dönemin seçilen belediye yönetimi mülkiyeti belediyeye ait iþ bu mülkü satmayý gündeme getirdi. Konunun hassasiyeti herkes tarafýndan bilinmekteydi. Bunun üzerine kamuoyu araþtýrmasý yapýldý. Partililerin görüþü alýndý. Parti ilçe yönetiminin de dahil olduðu bir dizi geniþletilmiþ demokratik toplantýlar yapýldý. Bu toplantýlarda satýþ sebepleri halka anlatýldý. Baþkan dahil meclis üyeleri harýl harýl çalýþtý. Gerekçeleri bir bir ortaya konuldu. Ancak bu çalýþmalar akabinde kamuoyundan olur alýnabildi. Böylelikle satýþ için Meclis de Gurup Kararý alýndý. Yapýlan kapalý zarf usulü ihale ile en yüksek fiyatý verene satýþý yapýldý. Satýþtan o günkü para ile KDV hariç 36 milyar TL’sý elde edildi.
Þimdi bakalým alýnan para ile neler yapýldý.
1 - Bu paranýn yaklaþýk 5 Milyarý Deniz Kent Arsalarýyla alakalý olarak kayýp edilen mahkeme kararýna göre Maliyeye ödendi.
Neden mi? Nedeni Þu;
80’li yýllarýn belediye yönetimi, fakire, fukaraya, ev sahibi olsun diye “Gece Kondu Önleme Pilot Bölgesi “adý altýnda Maliye’den Belediye’ye büyük bir arsayý tahsis ettirdi. Daha sonra görüldü ki, tahsis edilen arsa amacý dýþýnda kullanýlmýþ.
Peki ne yapýlmýþ?
1 - Kooperatif kurulmuþ fakat fakir fukara yerine, kurulan kooperatif hisseleri farklý yerlerde veya Foça’da baþka taþýnmazlarý olanlara verilmiþ. Bu durumu mahkemeye taþýyan Maliye davayý kazanmýþ ve Belediye’yi arsanýn parasýný ödemeye mahkum ettirmiþti. Konuyla hiç alakasý olmayan 90’lý yýllarýn yönetimi ise, satýþtan elde ettiði paradan, arsa bedeli olan 5 Milyar civarýnda bir bedeli Maliye’ye ödemiþtir.
2 - Özel Çevre Koruma Kurulu ile birlikte bir proje çizildi. Çizilen proje, Türkiye’nin ilk “Katý Atýk Depolama Alaný” yapým projelerinden birisiydi. Bu projeye Belediye satýþtan gelen paradan 20 Milyar katký koydu. Bu katký proje maliyetin dörtte biri bile deðildi. Geri kalan kýsmýný Özel Çevre Koruma Kurulu karþýladý ve Foça Türkiye’nin ilk Katý Atýk Depolama Tesisine kavuþan ender yerlerden biri oldu.
3 - Özel Çevre Koruma Kurulu ile baþarýlmýþ olan bu proje sonrasýnda iliþkiler öyle iyi noktalara geldi ki, Foça, Kurul tarafýndan Özel Çevre Koruma Pilot Bölgesi ilan edildi. Ardýndan Özel Çevre Kurulu kendi bütçesinden 1. Mersinaki’de çok ciddi boyutta düzenlemeler yaptý. Sahil kenarýndaki tüm ahþap iskeleler baþta olmak üzere Foça’ya sayýsýz yatýrýmý gerçekleþtirdi.
4 - Geriye kalan para ise þeffaf ve hesap verilir bir þekilde Belediyenin ihtiyaçlarýnda kullanýldý.
Buna raðmen birkaç yýl üst üste kamuoyunun muhalif kesimi býkmadan usanmadan mülk satýmýný iþledi durdu. O bakýmdan bu iþler kýlý kýrk yararak yapýlmalý ve doðuracaðý sonuçlarý önceden çok iyi hesap edilmeli ve ona göre en uygun adýmlar atýlmalýdýr ki sonuç baþarýlý olsun.
Takas da Ýyi Bir Seçenektir.
Bunun yaný sýra “Takas” için de küçük bir örnek vermek, gelinen þu noktada boynumun borcu oldu. Foça merkezinden Ýngiliz Burnu’na giderken, saðdaki son arsa yaklaþýk 600 metrekare ve mülkiyeti Belediye’ye aitti.
Yine ayný dönemde bu arsa takas yolu ile bir vatandaþa verildi. Karþýlýðýnda 40 000 metrekare arsa alýndý. Alýnan o arsanýn sadece 10 dönümüne þimdiki Yeni Sanayi Sitesi yapýldý. Takas da iyi bir seçenektir. Yeter ki içinde kamu menfaati çok iyi korunmuþ olsun.
Bir baþka örnek ise, Yap Ýþlet Devret Modeli ile ilgili.
Yine ayný dönemde, yani 1990’larýn ortasýnda, Foça’da nitelikli yatak sayýsýný arttýrmak amacýyla mülkiyeti Belediye’ye ait olan ve 2. Mersinaki bölgesinde bulunan arsa, dönemin Belediye Meclis üyeleri tarafýndan çok iyi hazýrlanmýþ bir þartname doðrultusunda Yap iþlet Devret Modeli ile kapalý zarf usulü ihaleye çýkartýlmýþ olup, yer ihaleyi kazanan þirkete teslim edilmiþtir. Bu iþletme neredeyse 25 yýldýr Foça turizmine hizmet vermektedir. Ýþletme azalan süre bitiminde Belediye uhtesine geçecektir. Burada da kamu menfaatini korumak ve kollamak için yukarýdaki örnekte olduðu gibi zor ama iyi bir yol izlenmiþ ve böylelikle baþarý elde edilmiþtir.
Kýssadan hisse, geçmiþi bilmek, geleceðin yolunu açmak için çok önemlidir ve bazý þeyler sadece ve sadece iyi bir ekip iþidir.
Foça 03.12.2020
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Þahýslar mal alýr, mal satar; mülk alýr, mülk satar; kimi zaman kar eder, kimi zaman zarar eder. Kimi zaman baðýþlar, kimi zaman takas eder. Bu haller sadece þahýslarýn kendilerini ilgilendirir. Baþka hiç kimseyi alakadar etmez.
Ancak derneklerin, vakýflarýn, kooperatiflerin, muhtarlarýn hele hele belediyeler veya hükümetlerin mal / mülk satýþý, yediden yetmiþe herkesi ilgilendirir. Ýlgilendirir, çünkü satýlan mal kamu malý / mülküdür. Kamu malýný, mülkünü satmak veya takas etmek için ortada çok önemli sebeplerin / gerekçelerin olmasý gerekir. Bu gerekçelerin / sebepleri amacý da kamu menfaatini sonuna kadar korumak olmak üzerine temellenmelidir.
Konuya açýklýk getirmek için sanýrým Foça’dan örnekler vermek doðru olacaktýr.
1976’da, Fransýz Tatil Köyü’nün açýlýþýnýn üstünden 10 yýl kadar bir süre geçmiþ olmasýna karþýn, Foça Kent merkezinde çok sýnýrlý sayýda mekan bulunmaktaydý. Bunlar Küçükdeniz’de; Ekrem’in Meyhanesi, Aydoðan’ýn ve Büyükdeniz’de de Aþçý Muhittin’in lokantasýndan ibaretti.
Gerek tatil köyünden, gerek hafta sonunda Ýzmir ve çevre illerden gelen konuklarýn ihtiyaç duyduðu gibi dört baþý mamur bir mekan yoktu. Bunun üzerine tek bir kuruþ kredi kullanmadan hem de Turizm Ýþletme Belgeli, üstü kafeterya altý restoran olan bir mekaný deniz kýyýsýnda Aþýklar yolu üzerinde, belediye kendi imkanlarýyla yaptý. Ýþletmesini ise yapýlan kapalý zarf usulü ihaleyi kazanana kirayý verdi. Bu mekân daha sonra Foça’da açýlacak diðer restoranlara bir anlamda örnek de oldu. Ancak ilerleyen yýllarda açýlan mekanlar daha iyi iþletmecilik sergileyince, Turistik kafeterya restoran iþ yapmamaya baþladý. Ardýndan Turizm Ýþletme Belgeleri Bakanlýk tarafýndan iptal edildi. Bir müddet sonra üstteki kafeterya otele dönüþtürüldü. Ýstenilen baþarý burada da elde edilemedi. Biriken kiralarý tahsil etmekte zorlanan Belediye duruma el attý.
Belediye Duruma El Attý
Yýllar yýllarý kovaladý ve 1990’lý yýllarýn ortasýna gelindiðinde, dönemin seçilen belediye yönetimi mülkiyeti belediyeye ait iþ bu mülkü satmayý gündeme getirdi. Konunun hassasiyeti herkes tarafýndan bilinmekteydi. Bunun üzerine kamuoyu araþtýrmasý yapýldý. Partililerin görüþü alýndý. Parti ilçe yönetiminin de dahil olduðu bir dizi geniþletilmiþ demokratik toplantýlar yapýldý. Bu toplantýlarda satýþ sebepleri halka anlatýldý. Baþkan dahil meclis üyeleri harýl harýl çalýþtý. Gerekçeleri bir bir ortaya konuldu. Ancak bu çalýþmalar akabinde kamuoyundan olur alýnabildi. Böylelikle satýþ için Meclis de Gurup Kararý alýndý. Yapýlan kapalý zarf usulü ihale ile en yüksek fiyatý verene satýþý yapýldý. Satýþtan o günkü para ile KDV hariç 36 milyar TL’sý elde edildi.
Þimdi bakalým alýnan para ile neler yapýldý.
1 - Bu paranýn yaklaþýk 5 Milyarý Deniz Kent Arsalarýyla alakalý olarak kayýp edilen mahkeme kararýna göre Maliyeye ödendi.
Neden mi? Nedeni Þu;
80’li yýllarýn belediye yönetimi, fakire, fukaraya, ev sahibi olsun diye “Gece Kondu Önleme Pilot Bölgesi “adý altýnda Maliye’den Belediye’ye büyük bir arsayý tahsis ettirdi. Daha sonra görüldü ki, tahsis edilen arsa amacý dýþýnda kullanýlmýþ.
Peki ne yapýlmýþ?
1 - Kooperatif kurulmuþ fakat fakir fukara yerine, kurulan kooperatif hisseleri farklý yerlerde veya Foça’da baþka taþýnmazlarý olanlara verilmiþ. Bu durumu mahkemeye taþýyan Maliye davayý kazanmýþ ve Belediye’yi arsanýn parasýný ödemeye mahkum ettirmiþti. Konuyla hiç alakasý olmayan 90’lý yýllarýn yönetimi ise, satýþtan elde ettiði paradan, arsa bedeli olan 5 Milyar civarýnda bir bedeli Maliye’ye ödemiþtir.
2 - Özel Çevre Koruma Kurulu ile birlikte bir proje çizildi. Çizilen proje, Türkiye’nin ilk “Katý Atýk Depolama Alaný” yapým projelerinden birisiydi. Bu projeye Belediye satýþtan gelen paradan 20 Milyar katký koydu. Bu katký proje maliyetin dörtte biri bile deðildi. Geri kalan kýsmýný Özel Çevre Koruma Kurulu karþýladý ve Foça Türkiye’nin ilk Katý Atýk Depolama Tesisine kavuþan ender yerlerden biri oldu.
3 - Özel Çevre Koruma Kurulu ile baþarýlmýþ olan bu proje sonrasýnda iliþkiler öyle iyi noktalara geldi ki, Foça, Kurul tarafýndan Özel Çevre Koruma Pilot Bölgesi ilan edildi. Ardýndan Özel Çevre Kurulu kendi bütçesinden 1. Mersinaki’de çok ciddi boyutta düzenlemeler yaptý. Sahil kenarýndaki tüm ahþap iskeleler baþta olmak üzere Foça’ya sayýsýz yatýrýmý gerçekleþtirdi.
4 - Geriye kalan para ise þeffaf ve hesap verilir bir þekilde Belediyenin ihtiyaçlarýnda kullanýldý.
Buna raðmen birkaç yýl üst üste kamuoyunun muhalif kesimi býkmadan usanmadan mülk satýmýný iþledi durdu. O bakýmdan bu iþler kýlý kýrk yararak yapýlmalý ve doðuracaðý sonuçlarý önceden çok iyi hesap edilmeli ve ona göre en uygun adýmlar atýlmalýdýr ki sonuç baþarýlý olsun.
Takas da Ýyi Bir Seçenektir.
Bunun yaný sýra “Takas” için de küçük bir örnek vermek, gelinen þu noktada boynumun borcu oldu. Foça merkezinden Ýngiliz Burnu’na giderken, saðdaki son arsa yaklaþýk 600 metrekare ve mülkiyeti Belediye’ye aitti.
Yine ayný dönemde bu arsa takas yolu ile bir vatandaþa verildi. Karþýlýðýnda 40 000 metrekare arsa alýndý. Alýnan o arsanýn sadece 10 dönümüne þimdiki Yeni Sanayi Sitesi yapýldý. Takas da iyi bir seçenektir. Yeter ki içinde kamu menfaati çok iyi korunmuþ olsun.
Bir baþka örnek ise, Yap Ýþlet Devret Modeli ile ilgili.
Yine ayný dönemde, yani 1990’larýn ortasýnda, Foça’da nitelikli yatak sayýsýný arttýrmak amacýyla mülkiyeti Belediye’ye ait olan ve 2. Mersinaki bölgesinde bulunan arsa, dönemin Belediye Meclis üyeleri tarafýndan çok iyi hazýrlanmýþ bir þartname doðrultusunda Yap iþlet Devret Modeli ile kapalý zarf usulü ihaleye çýkartýlmýþ olup, yer ihaleyi kazanan þirkete teslim edilmiþtir. Bu iþletme neredeyse 25 yýldýr Foça turizmine hizmet vermektedir. Ýþletme azalan süre bitiminde Belediye uhtesine geçecektir. Burada da kamu menfaatini korumak ve kollamak için yukarýdaki örnekte olduðu gibi zor ama iyi bir yol izlenmiþ ve böylelikle baþarý elde edilmiþtir.
Kýssadan hisse, geçmiþi bilmek, geleceðin yolunu açmak için çok önemlidir ve bazý þeyler sadece ve sadece iyi bir ekip iþidir.
Foça 03.12.2020
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...