Sebahattin Karaca
KESKÝN BIÇAK SIRTINDAYIZ.
TURÝZMÝN EN ZOR YILI VE EN ZORLU SINAVI
2019 turizm sezonu iyi geçmiþti. Türkiye rekor kýrmýþtý. Turizmcinin yüzü gülmüþtü. “Fazla gülme, baþýna bir iþ gelecek“ derler ya! Öyle oldu, nazar deðdi. Yýlýn sonunda adý ilk defa duyulan ve birkaç ayda tüm Dünya’yý saran korona virüs baþta turizm olmak üzere her þeyi tepe taklak getirdi. Ülkeler ardý ardýna aldýklarý tedbirleri sýkýlaþtýrmaya baþladý. Önce 65 yaþ üstü, sonra 20 yaþa kadar gençlerin sokaða çýkma yasaðýndan, þehirler bazýnda karantinalara, þehirlerarasý yolculuðun yasaklanmasýndan, ülkeye giriþ-çýkýþýn yasaklanmasýna kadar geldi dayandý. Alýnan tedbirler, konulan yasaklar turizmi tam anlamýyla bitirdi. Elbette insan saðlýðýnýn her þeyden önemli olduðunu düþündüðümüzde, alýnan tedbirlerin ne denli doðru olduðu aþikardýr. Hatta alýnan her önlemi sonuna kadar desteklemek gerekir. Doðanýn tokatý mý, hýncý mý, yoksa intikamý mýdýr bilinmez ama, bilinen tüm Dünya devletlerinin hastalýkla mücadele için seferber olduðudur. Bu ülkelerin hastalýða bakýþ açýsý ve sahip olduðu maddi imkanlar çerçevesinde virüsle mücadeleleri, aldýklarý tedbirleri, verdikleri destekleri birbirinden farklý oluyor. Ekonomik olarak güçlü, bilim adamý olarak zengin ve yeterlilik açýsýndan da donanýmlý olan, hazýrlýðýný iyi yapmýþ ülkeler, aldýðý tedbirler ve uygulamaya soktuðu paketlerle, kýsa sürede ülkelerini düzlüðe çýkaracaklardýr.
Yoksullarýn Ýþi Daha Zor
Yoksul ülkelerin ise iþi zor ve süreç de uzun olacaktýr. Bu ülkelerde can kayýplarýnýn yaný sýra ekonomik çöküþ de kaçýnýlmaz olacaktýr. Bunun beraberinde getireceði sonuç ise iþsizliðin artýþý olarak tecelli edecektir. Bu sekmentteki ülkeler daha ziyade sahip olduðu kýsýr dinamiklerle bir yandan virüs ile mücadele ederken, diðer yandan ekonomik olarak çok zor durumda kalacaklardýr. Bu baðlamda daha çok bedeller ödeyecekleri bugünden bellidir. Elbette insan saðlýðý her þeyin üstündedir. Ekonomisi güçlü ülkeler vatandaþlarýnýn saðlýðý için, aþý geliþtirmek ve kullanmak üzere bilim adamlarýný ve firmalarýný seferber etmiþ durumdalar. Bu uðurda açýk açýk birbirleriyle yarýþýyorlar. Geliþmemiþ ya da geliþmekte olan ülkeler ise diðer ülkelerin bulacaklarý aþýdan medet ummaktadýrlar. Elbette ki biz de elimiz kolumuz baðlý oturmuyoruz. 7 gün 24 saat tüm ülkemiz genelinde ve imkanlar dahilinde korona virüsün kendisi ve etkileriyle hatta doðuracaðý krizi ile mücadele ediyoruz. Yetiyor mu? Yetmiyor mu? Bunu zamanla daha iyi göreceðiz. Ama öngörüm o ki; baþta havayolu þirketlerimiz, turizm seyahat acentalarýmýz, ulaþým firmalarýmýz, otellerimiz, her þeyden de önemlisi sektörde çalýþanlarýmýz olmak üzere hepsi bu krizle nasýl boðuþacak, nasýl baþ edecek izleyeceðiz ve sezon sonunda göreceðiz.
Bizim dýþýmýzda da ülkemiz turizmiyle ilgili þeyler olmuyor deðil. Örneðin, þu ana kadar baþta Almanya olmak üzere pek çok Avrupa ülkeleri ve Rusya, vatandaþlarýnýn Türkiye’de tatil yapabilecekleri doðrultusunda hiçbir olumlu sinyal vermedikleri gibi, “Türkiye’ye gitmeniz halinde hükümetimiz sorumluluk kabul etmeyecektir” diye beyanda bulunanlar bile oldu.
Hatta Almanya’nýn güçlü dergisi Der Spigel’in bir iddiasýna göre; Almanlarýn Türkiye’de korona virüs hastalýðýna yakalanmalarý halinde, Türkiye’nin hastalara tedavileri sýrasýnda kullandýklarý ilacýn sýtma tedavisinde kullanýlan ilaç olduðunu gerekçe göstererek bu sebepten Alman vatandaþlarýnýn Türkiye’ye gelmelerine yeþil ýþýk yakmadýðý doðrultusundadýr.
Sezonun Ortasýndayýz Ama Daha Týs Yok.
Temmuz ayýna girdiðimiz þu günlerde anlaþýlýyor ki, ülkemize turist gönderecek ülke sayýsý çok ama çok sýnýrlýdýr. Daha önce Avrupa Birliði, 1 Temmuz’dan itibaren Türkiye için “olumlu olabilir” diyerek umutlandýrmýþtý. Oysa þimdi gelen bir haberde tam tersi geliþme oldu. Bu baðlamda bazý ülkelerle birlikte 1 Temmuz’da Türkiye’ye gitmeyin uyarýsý geldi. Bu baðlamda ülkemizde turizm maalesef aþaðýya doðru daha da hýzla bir iniþe geçecektir. Hatta dip yapacaktýr. Ardýndan ülkece dip yapan turizmi, tekrar sürdürülebilir seviyeye çekmek için yýllarca sil baþtan çalýþmamýz, uðraþmamýz gerekecektir.
Böylesine bir krizle karþý karþýya olduðumuz berbat durumun altýndan ise sadece devlet teþviki ve desteði ile kalkabiliriz. Aksi mümkün deðildir. Bu süreçte pek çok firma öyle bir ekonomik dar boðaza girecek ki, ya iflas edecek ya da o noktada yurtdýþýndan, yurtiçinden daha güçlü bir baþka firma tarafýndan yok pahasýna satýn alýnacaklardýr. Ne demiþler birinin yaþadýðý kriz diðerine fýrsat doðurur. 2018’de iyi olan, 2019 yýlýnda ise zirve yapan Türk Turizmi, Covid-19’a maalesef koskoca hazýrlýksýz yakalandý. Seyahat acentalarý otellere oda opsiyonlarý için kaparo ödedi. Oteller tedarikçilerle sözleþme yaptý, avans ödedi. Tedarikçiler üreticilerin malýný baðladý. Þimdi acenta müþteri bulamýyor, otele gönderemiyor. Otel tedarikçinin malýný alamýyor. Tedarikçi üreticiden kaçýyor. Bu bakýmdan bu illet korona, daha þimdiden yukarýdan aþaðýya doðru, zincirleme olumsuz etki yarattý. Turizmde yaþanan herhangi bir olumsuzluk her zaman ve doðal olarak inþaat, mobilya, ulaþým baþta olmak üzere 52 sektörü zora sokar. Pek çoðunun iflasýna yol açar. Sektörde faaliyet gösteren kiþiler, kuruluþlar firmalar, yatýrýmcýlar, turizmin önemli bir aktörleridir. Ýþi zora girecek bu aktörlerin, ekonomik olarak ayakta durmasý çok zor gözüküyor. Devlet desteði veya teþviki olmadan iþletmesini ve istihdamý korumasý mümkün deðil. Bu duruma en iyi örneði Almanya’dan göstermek mümkündür. Sadece istihdamý koruyabilsinler gerekçesiyle Alman Hükümeti büyük bir tur operatörü olan TUI’ye çok uzun vadeli sýfýr faizli 14 Milyar TL kredi verdi.
Kalifiye Eleman Sorunu Büyüyecek
Tüm dünyayý saran korona virüsün beraberinde getirdiði ülkeler arasý seyahat yasaðýyla ya da sýnýrlandýrmalarla daha iþin baþýnda korkunç bir çýkmaza giren turizm sektörü içinde en çok maðduriyeti þüphesiz turizm çalýþanlarý yaþayacaklardýr. Zaten sektör için kalifiye elaman bulmak zor iken, hali hazýrda sektörde çalýþmakta olan kalifiye elemanlarýn krizden dolayý sektör deðiþtirmesiyle, ülkemizin sadece turizm ekonomisi deðil, kalifiye eleman kaybýndan dolayý da turizm hizmet standartlarýnda düþüþ yaþanacaktýr.
Keskin Býçak Sýrtýndayýz.
Hangi sebepten olursa olsun son 50-60 yýldýr büyük mücadelelerle en azýndan Akdeniz ülkeleri ile rekabet etme yeteneðini kazanmýþ olan turizmimiz, iþ bu yaþanan krizden dolayý bir alt lige düþmemek zorundadýr. Umarým hükümetimizin, girdiði dar boðazdan çýkmasý için turizme vermiþ olduðu destekler, teþvikler, ucuz maliyetli krediler faydalý boyutlarda olur. Ancak bu sayede yeniden ve hýzlýca ayaða kalkmak ve diðer dünya ülkeleriyle rekabet etmek mümkündür. Unutmamak lazým bacasýz sanayi olan “turizm sektörünün” ülkemize 40 milyar dolarlýk bir girdisi vardýr. Ýstihdam ve ekonomimiz için çok önemlidir. Turizmi ihmal etmek, kendi haline býrakmak, þüphesiz yapabileceðimiz en büyük hata olur.
Bu bakýmdan sektör içerisinde faaliyet gösteren havayolu þirketleri, acenteler, otelciler, yatýrýmcýlar, Turizm Bakanlýðý ile sýkça bir araya gelerek yapacaklarý istiþarelerle durma noktasýnda olan turizmimizi krizin ardýndan kanatlandýrýp uçmasýný saðlamak, sektöre yeniden ivme kazandýrmak, yeni atak ve hamleye hazýr vaziyette tutmak zorundadýrlar. Bu iþ için yarýndan tezi yok A, B, C planlarý yaparak hazýrlýklý olunmalýdýr. Elele verildiðinde bu sorununda altýndan kalkabileceðimize inanýyorum. Umarým gidiþatlar ve bu uðurda yapýlacaklar, korona virüs ile darbe yiyen sektörü, turizmciyi, bir baþka hayal kýrýklýðýna daha uðratmaz.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
TURÝZMÝN EN ZOR YILI VE EN ZORLU SINAVI
2019 turizm sezonu iyi geçmiþti. Türkiye rekor kýrmýþtý. Turizmcinin yüzü gülmüþtü. “Fazla gülme, baþýna bir iþ gelecek“ derler ya! Öyle oldu, nazar deðdi. Yýlýn sonunda adý ilk defa duyulan ve birkaç ayda tüm Dünya’yý saran korona virüs baþta turizm olmak üzere her þeyi tepe taklak getirdi. Ülkeler ardý ardýna aldýklarý tedbirleri sýkýlaþtýrmaya baþladý. Önce 65 yaþ üstü, sonra 20 yaþa kadar gençlerin sokaða çýkma yasaðýndan, þehirler bazýnda karantinalara, þehirlerarasý yolculuðun yasaklanmasýndan, ülkeye giriþ-çýkýþýn yasaklanmasýna kadar geldi dayandý. Alýnan tedbirler, konulan yasaklar turizmi tam anlamýyla bitirdi. Elbette insan saðlýðýnýn her þeyden önemli olduðunu düþündüðümüzde, alýnan tedbirlerin ne denli doðru olduðu aþikardýr. Hatta alýnan her önlemi sonuna kadar desteklemek gerekir. Doðanýn tokatý mý, hýncý mý, yoksa intikamý mýdýr bilinmez ama, bilinen tüm Dünya devletlerinin hastalýkla mücadele için seferber olduðudur. Bu ülkelerin hastalýða bakýþ açýsý ve sahip olduðu maddi imkanlar çerçevesinde virüsle mücadeleleri, aldýklarý tedbirleri, verdikleri destekleri birbirinden farklý oluyor. Ekonomik olarak güçlü, bilim adamý olarak zengin ve yeterlilik açýsýndan da donanýmlý olan, hazýrlýðýný iyi yapmýþ ülkeler, aldýðý tedbirler ve uygulamaya soktuðu paketlerle, kýsa sürede ülkelerini düzlüðe çýkaracaklardýr.
Yoksullarýn Ýþi Daha Zor
Yoksul ülkelerin ise iþi zor ve süreç de uzun olacaktýr. Bu ülkelerde can kayýplarýnýn yaný sýra ekonomik çöküþ de kaçýnýlmaz olacaktýr. Bunun beraberinde getireceði sonuç ise iþsizliðin artýþý olarak tecelli edecektir. Bu sekmentteki ülkeler daha ziyade sahip olduðu kýsýr dinamiklerle bir yandan virüs ile mücadele ederken, diðer yandan ekonomik olarak çok zor durumda kalacaklardýr. Bu baðlamda daha çok bedeller ödeyecekleri bugünden bellidir. Elbette insan saðlýðý her þeyin üstündedir. Ekonomisi güçlü ülkeler vatandaþlarýnýn saðlýðý için, aþý geliþtirmek ve kullanmak üzere bilim adamlarýný ve firmalarýný seferber etmiþ durumdalar. Bu uðurda açýk açýk birbirleriyle yarýþýyorlar. Geliþmemiþ ya da geliþmekte olan ülkeler ise diðer ülkelerin bulacaklarý aþýdan medet ummaktadýrlar. Elbette ki biz de elimiz kolumuz baðlý oturmuyoruz. 7 gün 24 saat tüm ülkemiz genelinde ve imkanlar dahilinde korona virüsün kendisi ve etkileriyle hatta doðuracaðý krizi ile mücadele ediyoruz. Yetiyor mu? Yetmiyor mu? Bunu zamanla daha iyi göreceðiz. Ama öngörüm o ki; baþta havayolu þirketlerimiz, turizm seyahat acentalarýmýz, ulaþým firmalarýmýz, otellerimiz, her þeyden de önemlisi sektörde çalýþanlarýmýz olmak üzere hepsi bu krizle nasýl boðuþacak, nasýl baþ edecek izleyeceðiz ve sezon sonunda göreceðiz.
Bizim dýþýmýzda da ülkemiz turizmiyle ilgili þeyler olmuyor deðil. Örneðin, þu ana kadar baþta Almanya olmak üzere pek çok Avrupa ülkeleri ve Rusya, vatandaþlarýnýn Türkiye’de tatil yapabilecekleri doðrultusunda hiçbir olumlu sinyal vermedikleri gibi, “Türkiye’ye gitmeniz halinde hükümetimiz sorumluluk kabul etmeyecektir” diye beyanda bulunanlar bile oldu.
Hatta Almanya’nýn güçlü dergisi Der Spigel’in bir iddiasýna göre; Almanlarýn Türkiye’de korona virüs hastalýðýna yakalanmalarý halinde, Türkiye’nin hastalara tedavileri sýrasýnda kullandýklarý ilacýn sýtma tedavisinde kullanýlan ilaç olduðunu gerekçe göstererek bu sebepten Alman vatandaþlarýnýn Türkiye’ye gelmelerine yeþil ýþýk yakmadýðý doðrultusundadýr.
Sezonun Ortasýndayýz Ama Daha Týs Yok.
Temmuz ayýna girdiðimiz þu günlerde anlaþýlýyor ki, ülkemize turist gönderecek ülke sayýsý çok ama çok sýnýrlýdýr. Daha önce Avrupa Birliði, 1 Temmuz’dan itibaren Türkiye için “olumlu olabilir” diyerek umutlandýrmýþtý. Oysa þimdi gelen bir haberde tam tersi geliþme oldu. Bu baðlamda bazý ülkelerle birlikte 1 Temmuz’da Türkiye’ye gitmeyin uyarýsý geldi. Bu baðlamda ülkemizde turizm maalesef aþaðýya doðru daha da hýzla bir iniþe geçecektir. Hatta dip yapacaktýr. Ardýndan ülkece dip yapan turizmi, tekrar sürdürülebilir seviyeye çekmek için yýllarca sil baþtan çalýþmamýz, uðraþmamýz gerekecektir.
Böylesine bir krizle karþý karþýya olduðumuz berbat durumun altýndan ise sadece devlet teþviki ve desteði ile kalkabiliriz. Aksi mümkün deðildir. Bu süreçte pek çok firma öyle bir ekonomik dar boðaza girecek ki, ya iflas edecek ya da o noktada yurtdýþýndan, yurtiçinden daha güçlü bir baþka firma tarafýndan yok pahasýna satýn alýnacaklardýr. Ne demiþler birinin yaþadýðý kriz diðerine fýrsat doðurur. 2018’de iyi olan, 2019 yýlýnda ise zirve yapan Türk Turizmi, Covid-19’a maalesef koskoca hazýrlýksýz yakalandý. Seyahat acentalarý otellere oda opsiyonlarý için kaparo ödedi. Oteller tedarikçilerle sözleþme yaptý, avans ödedi. Tedarikçiler üreticilerin malýný baðladý. Þimdi acenta müþteri bulamýyor, otele gönderemiyor. Otel tedarikçinin malýný alamýyor. Tedarikçi üreticiden kaçýyor. Bu bakýmdan bu illet korona, daha þimdiden yukarýdan aþaðýya doðru, zincirleme olumsuz etki yarattý. Turizmde yaþanan herhangi bir olumsuzluk her zaman ve doðal olarak inþaat, mobilya, ulaþým baþta olmak üzere 52 sektörü zora sokar. Pek çoðunun iflasýna yol açar. Sektörde faaliyet gösteren kiþiler, kuruluþlar firmalar, yatýrýmcýlar, turizmin önemli bir aktörleridir. Ýþi zora girecek bu aktörlerin, ekonomik olarak ayakta durmasý çok zor gözüküyor. Devlet desteði veya teþviki olmadan iþletmesini ve istihdamý korumasý mümkün deðil. Bu duruma en iyi örneði Almanya’dan göstermek mümkündür. Sadece istihdamý koruyabilsinler gerekçesiyle Alman Hükümeti büyük bir tur operatörü olan TUI’ye çok uzun vadeli sýfýr faizli 14 Milyar TL kredi verdi.
Kalifiye Eleman Sorunu Büyüyecek
Tüm dünyayý saran korona virüsün beraberinde getirdiði ülkeler arasý seyahat yasaðýyla ya da sýnýrlandýrmalarla daha iþin baþýnda korkunç bir çýkmaza giren turizm sektörü içinde en çok maðduriyeti þüphesiz turizm çalýþanlarý yaþayacaklardýr. Zaten sektör için kalifiye elaman bulmak zor iken, hali hazýrda sektörde çalýþmakta olan kalifiye elemanlarýn krizden dolayý sektör deðiþtirmesiyle, ülkemizin sadece turizm ekonomisi deðil, kalifiye eleman kaybýndan dolayý da turizm hizmet standartlarýnda düþüþ yaþanacaktýr.
Keskin Býçak Sýrtýndayýz.
Hangi sebepten olursa olsun son 50-60 yýldýr büyük mücadelelerle en azýndan Akdeniz ülkeleri ile rekabet etme yeteneðini kazanmýþ olan turizmimiz, iþ bu yaþanan krizden dolayý bir alt lige düþmemek zorundadýr. Umarým hükümetimizin, girdiði dar boðazdan çýkmasý için turizme vermiþ olduðu destekler, teþvikler, ucuz maliyetli krediler faydalý boyutlarda olur. Ancak bu sayede yeniden ve hýzlýca ayaða kalkmak ve diðer dünya ülkeleriyle rekabet etmek mümkündür. Unutmamak lazým bacasýz sanayi olan “turizm sektörünün” ülkemize 40 milyar dolarlýk bir girdisi vardýr. Ýstihdam ve ekonomimiz için çok önemlidir. Turizmi ihmal etmek, kendi haline býrakmak, þüphesiz yapabileceðimiz en büyük hata olur.
Bu bakýmdan sektör içerisinde faaliyet gösteren havayolu þirketleri, acenteler, otelciler, yatýrýmcýlar, Turizm Bakanlýðý ile sýkça bir araya gelerek yapacaklarý istiþarelerle durma noktasýnda olan turizmimizi krizin ardýndan kanatlandýrýp uçmasýný saðlamak, sektöre yeniden ivme kazandýrmak, yeni atak ve hamleye hazýr vaziyette tutmak zorundadýrlar. Bu iþ için yarýndan tezi yok A, B, C planlarý yaparak hazýrlýklý olunmalýdýr. Elele verildiðinde bu sorununda altýndan kalkabileceðimize inanýyorum. Umarým gidiþatlar ve bu uðurda yapýlacaklar, korona virüs ile darbe yiyen sektörü, turizmciyi, bir baþka hayal kýrýklýðýna daha uðratmaz.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...