Sebahattin Karaca
TURÝZMDE KUZEY ÝZMÝR VE FOÇA
Foça bir Antik Kenttir
Foça (Phokaia); Gryneion – Myrina – Larissa (Buruncuk), Pitane (Çandarlý), Elaia Symirna (Bayraklý), Aigai gibi kýyý Ege’nin en eski antik þehirlerinden biridir. On iki antik kentin baþþehri ise KYME’dir. Kyme ve Kyme’ye baðlý birkaç Antik Kent bu gün Aliaða ilçesi hudutlarýndadýr. Ancak ayný zamanda Kyme bugün rafineri - demir çelik - gemi söküm endüstrisinde baþý çeken Aliaða’nýn birkaç kilometre yakýnýndadýr. Bu sebepten dolayýdýr ki Türkiye’de hiçbir antik kent, Kyme kadar aðýr sanayinin baskýsý veya kuytusu altýnda deðildir.
Aðýr sanayiye raðmen
Yýllar önce, Aliaða bölgesinde baþlatýlan aðýr sanayi hamlesi, Ýzmir’in kuzeyinde ve Antik kentler bölgesinde bulunan turizm potansiyelini olumsuz etkiledi. Hatta adeta kaderini deðiþtirdi. Esasýnda 1960’lý yýllarýn baþýnda Foça ve çevresine turizm bakýmýndan verilen önem sayesinde yöremizde turizm geliþecekti, inanýlmaz noktaya gelecekti. Ta ki 1974 Kýbrýs Barýþ Harekâtý akabinde, hükümet tarafýndan alýnan bir kararla 1977’de Foça ve civarý için geçerli olan, ‘Turizm Pilot Bölge’ olma özelliðinin iptali ile, 10 yýl önce bu uðurda atýlan adýmlarýn geriye dönüþü baþladý. 1980’li yýllarda ise Türk Turizmi’nin tamamen güneye kaydýrýlmasý ile Ýzmir ve kuzeyinde olumsuzluklar baþladý. Ýzmir’in kuzeyi aðýr sanayi bölgesi olarak planlandý. Aliaða da, bunun çarpýcý bir örneðidir. Tabi ki, bu aðýr sanayi ve özellikle rafineri tesislerini korumak da gerekliydi. Bunun için her türden güçler bölgeye yerleþtirildi.
Ýzmir’in kuzeyi
Diðer taraftan, Ýzmir’in kuzeyi için en önemli olumsuzluklardan biri de, Çiðli’deki sivil havaalanýnýn Ýzmir’in güneyine taþýnmasý olmuþtur. Bu sayede, Foça – Ayvalýk – Akçay – Ören - Bergama için, havaalaný ve oteller arasýndaki transfer süresi uzamýþtýr. Bu olumsuzluða, o zamanki Ýzmir – Çanakkale yolu tek yoldu ve ‘gidiþli geliþliydi’. Bu durum ve yol süresinin de zaman olarak uzunluðu, transferi zorlaþtýrýyordu. Ayrýca Ýskandinav Ülkeleri’nden, Hollanda, Ýngiltere, Fransa ve Almanya’dan gelen turistlerin bu bölgeye devamlý seyahat edebileceði, gelebileceði, tatil yapabileceði bir ortam yaratýlamadý. Sadece transfer zorluðu yoktu; bunun yaný sýra yollar dardý, yeme - içme dýþýnda, turiste 7 – 14 - 21 gün boyunca ‘safari’sinden, mavi turlara, geliþtirilmiþ Türk Geceleri’nden, kaliteli eðlencesine kadar, çok fazla bir þey verilemedi.
Antalya Bölgesi
Antalya Bölgesi de birinci derece Turizm Pilot Bölge olarak, Turizm Teþvik Kanunu’ndan, (baþta Turizm Tahsisli Arazi temini ile) faydalandý. Antalya’nýn, sadece Belek ve Kundu beldesinde bile, 100’e yakýn büyük otel yapýldý. Devlet, önce istimlak etti, sonra vatandaþa veya turizm þirketlerine tahsis etti. Firmalar da yaptýklarý mega yatýrýmlarla, yatak sayýsýný bölgede 100 - 120 bin civarýnda arttýrdý. Ulaþtýrma Bakanlýðý, Antalya’da tarifeli uçuþlarýn yaný sýra, Charter (Dolmuþ) uçuþlarýna da iniþ izni verince. Antalya, turizm ekonomisinde Türkiye’nin lideri oldu. Hatta Ýstanbul’a gelen turist sayýsýný bile, kýsa sürede ikiye katladý.
Güneyde bu geliþmeler olurken, Ýzmir’de tarifeli uçuþlar devam ediyordu ve bu uçuþlar pahalý oluyordu. Sýrf bu nedenle, birkaç sene önce güneyde baþlayan Charter seferleri ile kantarýn topuzu Antalya’ya kayýnca, Kuzey Ege’ye turisti çekmek zorlaþtý. Çok ciddi önlemler alýndýðýnda, yatýrýmcýlar, dernekler, kurumlar ile ‘seçilmiþ ve atanmýþlar’ bir arada çalýþtýðýnda baþarýyý yakalamak yeniden mümkün olabilir’’
Foça’ya gelince
Ýzmir’in turistik beldesi Foça’nýn da turizm potansiyelini deðerlendirirken, artýk ‘kum – güneþ - deniz’ turizmi ile yetinmemek lâzým. Foça, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle adeta gizli hazine niteliðindedir. Gün ýþýðýna çýkartýlacak tarihi kalýntýlarýn katkýlarý ile Tarih ve Kültür Turizmi ile çeþitlendirmek gerekir. Yapýlmasý planlanmýþ Athena Tapýnaðý’nýn, Foça Turizmi’ne büyük bir ivme kazandýracaðýný düþünüyorum. Foça’nýn tarihi Osmanlý Hamamlarý ve Su Kemerleri ile ilgili ciddi bir çalýþma baþlatýlmasý lâzým. Tescilli tarihi binalarýmýz, Foça adýna büyük bir zenginliktir. UNESCO tarafýndan Dünya Mirasý Geçici Listesi’ne alýnan Bizans, Ceneviz Surlarý’nýn da restore edilmesini önemsiyorum. Bilindiði üzere Anadolu’nun ilk tiyatrosu da Foça’da. Ancak 1992’den bugüne, gün ýþýðýna çýkarýlmayý bekliyor. Tüm bu projelerin tamamlanmasý, çok büyük katkýlar saðlayacaktýr. Yine kendine özgü dokusu olan, eski bir Osmanlý köyü, KOZBEYLÝ var. Bu eþsiz güzellikteki köy, en kýsa sürede her bir yönü ile ele alýnmalýdýr. Bu doðrultuda Gediz Üniversitesi’nin, proje yapmak üzere gönüllü olarak görev almýþ olmasý gerçekten çok sevindiricidir. Bu tür çalýþmalarýn, Foça ve Kuzey Ýzmir’in turizmine katký verir hale getirilmesi gerekir. Kaldý ki Kozbeyli Köyü’nün, önümüzdeki yirmi yýlda önüne geçmek mümkün deðildir. Çok geliþecek. Bölgemizde ulaþým kolaylaþtýkça, nüfus arttýkça, Foça ve çevresi de olumlu veya bazý yönleri ile de olumsuz olarak nasibini alacaktýr. Bütün mesele; vizyon sahibi yöneticiler, yaþanabilecek olumsuzluklarý bugünden görmeli, tedbirlerini bugünden almalýdýrlar. Bunun dýþýnda mübadeleden sonra, Foça’da Rumlarýn býraktýðý köyler var. Kartdere ve Sazlýca Köyü var. Bu köyler, orijinal halleri ile ayaða kaldýrýlmalýdýr. Kýsaca Ýzmir Büyükþehir Belediyesi baþkanlýðýnda, Foça Belediyesi, Aliaða Belediyesi, Dikili, Bergama belediyeleri ve meslek odalarý, birlikte yuvarlak masaya, ciddi ve kalýcý projeler üretmek ve yaratmak adýna oturmalýlar. Ýzmir’in kuzeyindeki “denizde, karada, yeraltý, yer üstündeki antik kentlerini ve diðer turizm deðerlerini “kalýcý, uygulanabilir, rekabet gücü yüksek projelerle öne çýkmayý saðlamalýlar.
Her þeye raðmen Ýzmir’in kuzeyi için, hala yapýlacak çok þey vardýr. Bu uðurda, Ege’nin en eski baþkenti Kyme dahil olmak üzere turizm ekonomisine ve kültürüne katký koyacak duruma getirilmelidir.
Bugünün Dünyasý’nda hiçbir þeyi ötelemek, ertelemek geleceði yakalama adýna doðru deðildir.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Foça bir Antik Kenttir
Foça (Phokaia); Gryneion – Myrina – Larissa (Buruncuk), Pitane (Çandarlý), Elaia Symirna (Bayraklý), Aigai gibi kýyý Ege’nin en eski antik þehirlerinden biridir. On iki antik kentin baþþehri ise KYME’dir. Kyme ve Kyme’ye baðlý birkaç Antik Kent bu gün Aliaða ilçesi hudutlarýndadýr. Ancak ayný zamanda Kyme bugün rafineri - demir çelik - gemi söküm endüstrisinde baþý çeken Aliaða’nýn birkaç kilometre yakýnýndadýr. Bu sebepten dolayýdýr ki Türkiye’de hiçbir antik kent, Kyme kadar aðýr sanayinin baskýsý veya kuytusu altýnda deðildir.
Aðýr sanayiye raðmen
Yýllar önce, Aliaða bölgesinde baþlatýlan aðýr sanayi hamlesi, Ýzmir’in kuzeyinde ve Antik kentler bölgesinde bulunan turizm potansiyelini olumsuz etkiledi. Hatta adeta kaderini deðiþtirdi. Esasýnda 1960’lý yýllarýn baþýnda Foça ve çevresine turizm bakýmýndan verilen önem sayesinde yöremizde turizm geliþecekti, inanýlmaz noktaya gelecekti. Ta ki 1974 Kýbrýs Barýþ Harekâtý akabinde, hükümet tarafýndan alýnan bir kararla 1977’de Foça ve civarý için geçerli olan, ‘Turizm Pilot Bölge’ olma özelliðinin iptali ile, 10 yýl önce bu uðurda atýlan adýmlarýn geriye dönüþü baþladý. 1980’li yýllarda ise Türk Turizmi’nin tamamen güneye kaydýrýlmasý ile Ýzmir ve kuzeyinde olumsuzluklar baþladý. Ýzmir’in kuzeyi aðýr sanayi bölgesi olarak planlandý. Aliaða da, bunun çarpýcý bir örneðidir. Tabi ki, bu aðýr sanayi ve özellikle rafineri tesislerini korumak da gerekliydi. Bunun için her türden güçler bölgeye yerleþtirildi.
Ýzmir’in kuzeyi
Diðer taraftan, Ýzmir’in kuzeyi için en önemli olumsuzluklardan biri de, Çiðli’deki sivil havaalanýnýn Ýzmir’in güneyine taþýnmasý olmuþtur. Bu sayede, Foça – Ayvalýk – Akçay – Ören - Bergama için, havaalaný ve oteller arasýndaki transfer süresi uzamýþtýr. Bu olumsuzluða, o zamanki Ýzmir – Çanakkale yolu tek yoldu ve ‘gidiþli geliþliydi’. Bu durum ve yol süresinin de zaman olarak uzunluðu, transferi zorlaþtýrýyordu. Ayrýca Ýskandinav Ülkeleri’nden, Hollanda, Ýngiltere, Fransa ve Almanya’dan gelen turistlerin bu bölgeye devamlý seyahat edebileceði, gelebileceði, tatil yapabileceði bir ortam yaratýlamadý. Sadece transfer zorluðu yoktu; bunun yaný sýra yollar dardý, yeme - içme dýþýnda, turiste 7 – 14 - 21 gün boyunca ‘safari’sinden, mavi turlara, geliþtirilmiþ Türk Geceleri’nden, kaliteli eðlencesine kadar, çok fazla bir þey verilemedi.
Antalya Bölgesi
Antalya Bölgesi de birinci derece Turizm Pilot Bölge olarak, Turizm Teþvik Kanunu’ndan, (baþta Turizm Tahsisli Arazi temini ile) faydalandý. Antalya’nýn, sadece Belek ve Kundu beldesinde bile, 100’e yakýn büyük otel yapýldý. Devlet, önce istimlak etti, sonra vatandaþa veya turizm þirketlerine tahsis etti. Firmalar da yaptýklarý mega yatýrýmlarla, yatak sayýsýný bölgede 100 - 120 bin civarýnda arttýrdý. Ulaþtýrma Bakanlýðý, Antalya’da tarifeli uçuþlarýn yaný sýra, Charter (Dolmuþ) uçuþlarýna da iniþ izni verince. Antalya, turizm ekonomisinde Türkiye’nin lideri oldu. Hatta Ýstanbul’a gelen turist sayýsýný bile, kýsa sürede ikiye katladý.
Güneyde bu geliþmeler olurken, Ýzmir’de tarifeli uçuþlar devam ediyordu ve bu uçuþlar pahalý oluyordu. Sýrf bu nedenle, birkaç sene önce güneyde baþlayan Charter seferleri ile kantarýn topuzu Antalya’ya kayýnca, Kuzey Ege’ye turisti çekmek zorlaþtý. Çok ciddi önlemler alýndýðýnda, yatýrýmcýlar, dernekler, kurumlar ile ‘seçilmiþ ve atanmýþlar’ bir arada çalýþtýðýnda baþarýyý yakalamak yeniden mümkün olabilir’’
Foça’ya gelince
Ýzmir’in turistik beldesi Foça’nýn da turizm potansiyelini deðerlendirirken, artýk ‘kum – güneþ - deniz’ turizmi ile yetinmemek lâzým. Foça, tarihi ve kültürel zenginlikleriyle adeta gizli hazine niteliðindedir. Gün ýþýðýna çýkartýlacak tarihi kalýntýlarýn katkýlarý ile Tarih ve Kültür Turizmi ile çeþitlendirmek gerekir. Yapýlmasý planlanmýþ Athena Tapýnaðý’nýn, Foça Turizmi’ne büyük bir ivme kazandýracaðýný düþünüyorum. Foça’nýn tarihi Osmanlý Hamamlarý ve Su Kemerleri ile ilgili ciddi bir çalýþma baþlatýlmasý lâzým. Tescilli tarihi binalarýmýz, Foça adýna büyük bir zenginliktir. UNESCO tarafýndan Dünya Mirasý Geçici Listesi’ne alýnan Bizans, Ceneviz Surlarý’nýn da restore edilmesini önemsiyorum. Bilindiði üzere Anadolu’nun ilk tiyatrosu da Foça’da. Ancak 1992’den bugüne, gün ýþýðýna çýkarýlmayý bekliyor. Tüm bu projelerin tamamlanmasý, çok büyük katkýlar saðlayacaktýr. Yine kendine özgü dokusu olan, eski bir Osmanlý köyü, KOZBEYLÝ var. Bu eþsiz güzellikteki köy, en kýsa sürede her bir yönü ile ele alýnmalýdýr. Bu doðrultuda Gediz Üniversitesi’nin, proje yapmak üzere gönüllü olarak görev almýþ olmasý gerçekten çok sevindiricidir. Bu tür çalýþmalarýn, Foça ve Kuzey Ýzmir’in turizmine katký verir hale getirilmesi gerekir. Kaldý ki Kozbeyli Köyü’nün, önümüzdeki yirmi yýlda önüne geçmek mümkün deðildir. Çok geliþecek. Bölgemizde ulaþým kolaylaþtýkça, nüfus arttýkça, Foça ve çevresi de olumlu veya bazý yönleri ile de olumsuz olarak nasibini alacaktýr. Bütün mesele; vizyon sahibi yöneticiler, yaþanabilecek olumsuzluklarý bugünden görmeli, tedbirlerini bugünden almalýdýrlar. Bunun dýþýnda mübadeleden sonra, Foça’da Rumlarýn býraktýðý köyler var. Kartdere ve Sazlýca Köyü var. Bu köyler, orijinal halleri ile ayaða kaldýrýlmalýdýr. Kýsaca Ýzmir Büyükþehir Belediyesi baþkanlýðýnda, Foça Belediyesi, Aliaða Belediyesi, Dikili, Bergama belediyeleri ve meslek odalarý, birlikte yuvarlak masaya, ciddi ve kalýcý projeler üretmek ve yaratmak adýna oturmalýlar. Ýzmir’in kuzeyindeki “denizde, karada, yeraltý, yer üstündeki antik kentlerini ve diðer turizm deðerlerini “kalýcý, uygulanabilir, rekabet gücü yüksek projelerle öne çýkmayý saðlamalýlar.
Her þeye raðmen Ýzmir’in kuzeyi için, hala yapýlacak çok þey vardýr. Bu uðurda, Ege’nin en eski baþkenti Kyme dahil olmak üzere turizm ekonomisine ve kültürüne katký koyacak duruma getirilmelidir.
Bugünün Dünyasý’nda hiçbir þeyi ötelemek, ertelemek geleceði yakalama adýna doðru deðildir.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...