Sebahattin Karaca
TURÝZMDE HER ÞEY DAHÝL ÇIKMAZI
Ülkemizi bir baþtan diðer baþa saran, her þey dahil sistemi, bugün büyük çapta tartýþma konusu olmaya baþlamýþtýr. Çünkü pek çok konu ve meslekte olduðu gibi, ülkemizde her þey dahil sistemi de, 90’lý yýllarýn baþlarýnda plan ve projeye, kanun ve yönetmeliklere, kural ve düzenlemelere dayandýrýlmadan baþlatýlmýþtýr ve yanlýþ zemine oturtulmuþtur. Tüm iþlerde olduðu gibi, ülkemizde her þey dahil sistemi de maalesef bütün bunlardan yoksun olarak baþlamasýna ve olumsuz geliþmesine göz yumulmuþ, bu konuda gereken zamanda, gerekli yasalar çýkarýlamadýðý için alan, baþý boþ býrakýlmýþtýr. Bu sebeptendir ki, sektör içersinde her þey dahil sistemi, pek çok yanlýþý, beraberinde getirmiþ ve durum bugün tartýþýlýr hâl almýþtýr..
Nerede ve Nasýl baþladý
Esasýnda her þey dahil sistemi bir nevi; ulaþtýrma, konaklama, yeme - içme, eðlence gibi parçalarýn bir bütün halinde paket tur olarak sunulmasý veya satýlmasýdýr. Daha 1930”lu yýllarda Ýngiltere’de bazý tatil köylerinde baþlatýlmýþtýr. Ancak içecekler ve baþka bazý hizmetlere para alýndýðý için tam olarak her þey dahil denilemez. “Her þey dahil tur paketi” geliþimini Ýspanya’nýn Mayorka sahilinde “club Medé” ile sürdürmüþtür.
Yine 1950’li yýllarda Ýspanya'nýn Patio Adasý'nda, bir otelde tatil yapan, tanýnmýþ bir iþadamý, otelci ile sohbeti sýrasýnda:
-Azizim, ben öyle yoðun çalýþmaktayým ki, aslýnda benim aradýðým sadece ve sadece denizi temiz, Güneþi bol, tüm ihtiyaçlarýmý karþýlayacak, her defasýnda para ödemek için elimi cebime atmadan, dilediðim þekilde, dilediðim zamanda, dilediðim yerde yemeðimi yemek, aperatifimi almak, içkimi içmek ve bunlarý mümkün mertebe çocuklu olmayan bir tesiste yapmak, havuz baþýnda ama eþimle ama sevgilimle oturup eðlenmek, tatilim sýrasýnda kendimi yormamak, yorgun bedenimi dinlendirmek, yaþamdan, hayattan payýma düþeni almak için, her þeyi mümkün kýlan büyük konforlu bir otelde tatil yapmak ve bunu da elimi para ödemek için sürekli cebime atmadan yapmak istiyorum dedi.
Bunun üzerine iki yatýrýmcý ve otelci ortak kafa kafaya vererek, ilk adýmý attýlar, bunu neden biz baþlatmayalým, diye yola çýktýlar. Kafalarýndaki düþünceyi projeye döktükten sonra belediyenin yolunu tuttular. Konu hakkýnda fikirlerini belediye yönetimine aktardýlar.
Ýlginç yanýt
Bir müddet sonra belediyeden aldýklarý yanýt çok ilginçti.
Belediye: Evet, böyle bir tesis yapabilirsiniz, þehir merkezindeki tüm esnaflarý ve sanatkarlarý korumak adýna, kent merkezinde yapamazsýnýz. Þehirden en az 10 km uzakta, ama güvenlik ve ambulans imkanýný birlikte planlayarak yapmanýzýn hiçbir mahsuru yoktur.
Cevap netti, tartýþýlacak hiçbir yaný yoktu.
Belediye yönetiminin pek çok þeyi bir arada düþünerek, bu tür bir karar verdiðine saygý gösteren kardeþler, kýsa sürede belediyeden izinlerini alarak, kentin sanatkar ve esnafýný olumsuz etkilemeyecek, içinde güvenlik ve ambulans sisteminin olduðu, dünyanýn her þey dahil konseptinde ilk 5 yýldýzlý otelini yaparak iþletmeye açtýlar. Otel çok lüks ve konforluydu. Yok yoktu. Neredeyse kuþ sütüne kadar her þey vardý. Avrupa’nýn her ülkesinden gelen üst düzey yöneticiler tatil yapmaya baþlayýnca, bunu gören diðer yatýrýmcýlar adanýn baþka noktalarýna, özellikle deniz kenarlarýna birkaç tesis daha yapmýþlardýr. Bu yeni konsept, önce Ýspanya’da hýzla yayýlmýþ, sonrasýnda Ýspanya sýnýrlarýndan taþarak Akdeniz’e kýyýsý olan ülkelere yayýlmaya baþlamýþtýr.
Ýlk baþlarda açýlan her þey dahil konseptindeki otellerde, konfor, hizmet, servis, ürün kalitesi, yeme içme son derece kaliteliyken, hatta her yerde 100 liraya çok kaliteli þaraplar bulunurken, bu tesislerde daha kaliteli, þiþesi 1000 lira olan þaraplar müþteriye sunulmuþtur. Yemekler üstün yetenekli aþçýlar tarafýndan hazýrlanmýþ ve gerçekten o yýllarda bu tür tesislerde tatil yapmak üst düzey yöneticilerin vazgeçemedikleri yaþama biçimine dönmüþtür. Öyle ki bu konsept içerisinde tatil yapan insanlar, her türlü gürültüden uzak olmak üzere yaz aylarýnda akþama kadar deniz kenarlarýnda, kýþ aylarýnda ise otelin muhtelif yerlerinde bulunan þöminelerin baþýnda, dinlendirici ve eðlendirici tatil yaparken, aldýklarý kaliteli hizmetin karþýlýðý çok büyük ücret ödemiþlerdir.
Ýspanya sýnýrlarýný aþan her þey dahil sistemi, biraz önce yukarýda yazdýðýmýz gibi, önce Akdeniz’de kýyýsý olan ülkelere, oradan çýkarak Amerika'dan Filipinlere, Filipinlerden Asya'ya, oradan Afrika'ya yayýlarak, tüm dünyayý sarmýþtýr.
Bu geliþme bir yanýyla, baþta çok faydalý olduðu görülse de diðer yanýyla zamanla zararlarýnýn ortaya çýktýðý da tespit edilmiþtir. En baþta olduðu gibi bu tür tesisler her tarafta kent merkezinden 10 km dýþarýda yapýlacak kuralýna uyulmadýðýndan, herkes önüne gelen yerde 5 yýldýzlý her þey dahil konseptinde tesis yaptýðýndan önce esnafý ve sanatkarý ekonomik olarak zora sokmuþtur. Diðer yandan eskiden otellerde ve alakart restoranlarda olduðu gibi masada flanbe, masada salata yapma sanatýný unutturmuþtur.
Ayný zamanda dünyanýn her yerinde yayýlan 5 yýldýzlý her þey dahil konseptli tesisler yeteri kadar üst düzey yönetici olan müþteri bulamayýnca baþta yeme içme olmak üzere kaliteyi düþürerek fiyatý aþaðý çekme yolu ile tesisleri doldurmaya çalýþmýþlardýr. Bu da beraberinde, iþ bu defa üst düzey yöneticilerin butik otel aramalarýna yol açmýþtýr. Butik oteller, her þey dahil sisteminin panzehiri gibi, talep üzerine ortaya çýkmýþlardýr. Her þey dahil konseptini sunan 5 yýldýzlý oteller ile bu konsepte alternatif olan butik otellerin arasýna sýkýþmýþ bulunan 3 ve 4 yýldýzlý oteller, sýkýntý yaþamaya baþlamýþlardýr.
Her þey dahil konsepti ilk defa 90’lý yýllarýn baþýnda Marmaris’te R... Club’de H.. Ü... tarafýndan baþlatýlmýþ olup, arkasýndan M. L... tarafýndan devam ettirilmiþtir. Sistem ilk baþlarda buralarda da çok baþarýlý olmuþtur. Ancak, Türkiye’nin içinde ve etrafýnda savaþ dahil olup biten her þey ve Yunanistan yönetiminin fiyat rekabetinde sektöre saðladýðý olumlu katkýlar ile özellikle Antalya bölgesinde, her yýl mantar gibi otellerin açýlmasýyla ortaya çýkan pazarlama sorunlarýný aþabilmek için þehir merkezi dahil Türkiye’nin her yerinde her þey dahil konseptine hücum edilmiþtir. Ödeme gücü yüksek olan müþteriyi bulmakta zorlanan iþletmelerin büyük bölümü, ucuza mal etmek amacý ile serviste ve yiyecek – içecekte kaliteyi düþürmüþtür. Bunun sonucunda vasýfsýz iþ gücü ile yürütülmeye çalýþýlan servis ve hizmet sonucunda sektörde, kaliteli hizmet anlayýþý yerini, düþük maliyetle günü veya yýlý kurtarma çabasýna dönüþmüþtür. Hatta bazý tesisler taþeron firmalardan temin ettikleri personel ile hizmeti sürdürmektedirler.
Sonuç itibarýyla esnaf ve sanatkârlar ile sektörde kendini yetiþtirmiþ kalifiye elemanlar, diðer yandan bu uðurda yatýrým yapan kaliteye önem veren firmalar gelinen noktadan memnun deðillerdir.
Bunun yanýnda baþta olduðu gibi 10 ve daha üzeri km. esasý baz alýnarak yapýlmayan tesislerden dolayý, örneðin geliþmiþ turizm yörelerimizin baþýnda gelen Antalya - Marmaris - Bodrum gibi turistik þehirlerin merkezine yakýn veya göbeðinde yapýlan onlarca otelden dolayý þehir esnafý ve sanatkarý bitme noktasýna gelmiþtir.
Otellerin birbiri ile rekabeti kalite üzerinden olmadýðý, aksine ucuz fiyata kalitesiz hizmet yarýþýnýn baþladýðý þu dönemde, ayný konseptte olan pek çok otelin zorlandýðý ve bir bölümünün kapandýðý görülmektedir. Bu da maalesef ülkemiz turizminde milli servetin heder olmasýna, belli baþlý sanatýn ve küçük esnafýn kaybolmasýna yol açmaktadýr. Neyin doðru neyin yanlýþ olduðunu tespit ederek daha kalýcý bir turizm olgusu için arayýþlar baþlatýlýp çözümlerin üretileceði bir döneme acilen girilmelidir. Bu manada baþta Turizm Bakanlýðý ve turizm sektöründe yer almýþ, özel kanunlarla kurulmuþ tüm sivil toplum kuruluþlarý bir araya gelerek, konuyu masaya yatýrmalý ve çözümler üretmelidirler.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Ülkemizi bir baþtan diðer baþa saran, her þey dahil sistemi, bugün büyük çapta tartýþma konusu olmaya baþlamýþtýr. Çünkü pek çok konu ve meslekte olduðu gibi, ülkemizde her þey dahil sistemi de, 90’lý yýllarýn baþlarýnda plan ve projeye, kanun ve yönetmeliklere, kural ve düzenlemelere dayandýrýlmadan baþlatýlmýþtýr ve yanlýþ zemine oturtulmuþtur. Tüm iþlerde olduðu gibi, ülkemizde her þey dahil sistemi de maalesef bütün bunlardan yoksun olarak baþlamasýna ve olumsuz geliþmesine göz yumulmuþ, bu konuda gereken zamanda, gerekli yasalar çýkarýlamadýðý için alan, baþý boþ býrakýlmýþtýr. Bu sebeptendir ki, sektör içersinde her þey dahil sistemi, pek çok yanlýþý, beraberinde getirmiþ ve durum bugün tartýþýlýr hâl almýþtýr..
Nerede ve Nasýl baþladý
Esasýnda her þey dahil sistemi bir nevi; ulaþtýrma, konaklama, yeme - içme, eðlence gibi parçalarýn bir bütün halinde paket tur olarak sunulmasý veya satýlmasýdýr. Daha 1930”lu yýllarda Ýngiltere’de bazý tatil köylerinde baþlatýlmýþtýr. Ancak içecekler ve baþka bazý hizmetlere para alýndýðý için tam olarak her þey dahil denilemez. “Her þey dahil tur paketi” geliþimini Ýspanya’nýn Mayorka sahilinde “club Medé” ile sürdürmüþtür.
Yine 1950’li yýllarda Ýspanya'nýn Patio Adasý'nda, bir otelde tatil yapan, tanýnmýþ bir iþadamý, otelci ile sohbeti sýrasýnda:
-Azizim, ben öyle yoðun çalýþmaktayým ki, aslýnda benim aradýðým sadece ve sadece denizi temiz, Güneþi bol, tüm ihtiyaçlarýmý karþýlayacak, her defasýnda para ödemek için elimi cebime atmadan, dilediðim þekilde, dilediðim zamanda, dilediðim yerde yemeðimi yemek, aperatifimi almak, içkimi içmek ve bunlarý mümkün mertebe çocuklu olmayan bir tesiste yapmak, havuz baþýnda ama eþimle ama sevgilimle oturup eðlenmek, tatilim sýrasýnda kendimi yormamak, yorgun bedenimi dinlendirmek, yaþamdan, hayattan payýma düþeni almak için, her þeyi mümkün kýlan büyük konforlu bir otelde tatil yapmak ve bunu da elimi para ödemek için sürekli cebime atmadan yapmak istiyorum dedi.
Bunun üzerine iki yatýrýmcý ve otelci ortak kafa kafaya vererek, ilk adýmý attýlar, bunu neden biz baþlatmayalým, diye yola çýktýlar. Kafalarýndaki düþünceyi projeye döktükten sonra belediyenin yolunu tuttular. Konu hakkýnda fikirlerini belediye yönetimine aktardýlar.
Ýlginç yanýt
Bir müddet sonra belediyeden aldýklarý yanýt çok ilginçti.
Belediye: Evet, böyle bir tesis yapabilirsiniz, þehir merkezindeki tüm esnaflarý ve sanatkarlarý korumak adýna, kent merkezinde yapamazsýnýz. Þehirden en az 10 km uzakta, ama güvenlik ve ambulans imkanýný birlikte planlayarak yapmanýzýn hiçbir mahsuru yoktur.
Cevap netti, tartýþýlacak hiçbir yaný yoktu.
Belediye yönetiminin pek çok þeyi bir arada düþünerek, bu tür bir karar verdiðine saygý gösteren kardeþler, kýsa sürede belediyeden izinlerini alarak, kentin sanatkar ve esnafýný olumsuz etkilemeyecek, içinde güvenlik ve ambulans sisteminin olduðu, dünyanýn her þey dahil konseptinde ilk 5 yýldýzlý otelini yaparak iþletmeye açtýlar. Otel çok lüks ve konforluydu. Yok yoktu. Neredeyse kuþ sütüne kadar her þey vardý. Avrupa’nýn her ülkesinden gelen üst düzey yöneticiler tatil yapmaya baþlayýnca, bunu gören diðer yatýrýmcýlar adanýn baþka noktalarýna, özellikle deniz kenarlarýna birkaç tesis daha yapmýþlardýr. Bu yeni konsept, önce Ýspanya’da hýzla yayýlmýþ, sonrasýnda Ýspanya sýnýrlarýndan taþarak Akdeniz’e kýyýsý olan ülkelere yayýlmaya baþlamýþtýr.
Ýlk baþlarda açýlan her þey dahil konseptindeki otellerde, konfor, hizmet, servis, ürün kalitesi, yeme içme son derece kaliteliyken, hatta her yerde 100 liraya çok kaliteli þaraplar bulunurken, bu tesislerde daha kaliteli, þiþesi 1000 lira olan þaraplar müþteriye sunulmuþtur. Yemekler üstün yetenekli aþçýlar tarafýndan hazýrlanmýþ ve gerçekten o yýllarda bu tür tesislerde tatil yapmak üst düzey yöneticilerin vazgeçemedikleri yaþama biçimine dönmüþtür. Öyle ki bu konsept içerisinde tatil yapan insanlar, her türlü gürültüden uzak olmak üzere yaz aylarýnda akþama kadar deniz kenarlarýnda, kýþ aylarýnda ise otelin muhtelif yerlerinde bulunan þöminelerin baþýnda, dinlendirici ve eðlendirici tatil yaparken, aldýklarý kaliteli hizmetin karþýlýðý çok büyük ücret ödemiþlerdir.
Ýspanya sýnýrlarýný aþan her þey dahil sistemi, biraz önce yukarýda yazdýðýmýz gibi, önce Akdeniz’de kýyýsý olan ülkelere, oradan çýkarak Amerika'dan Filipinlere, Filipinlerden Asya'ya, oradan Afrika'ya yayýlarak, tüm dünyayý sarmýþtýr.
Bu geliþme bir yanýyla, baþta çok faydalý olduðu görülse de diðer yanýyla zamanla zararlarýnýn ortaya çýktýðý da tespit edilmiþtir. En baþta olduðu gibi bu tür tesisler her tarafta kent merkezinden 10 km dýþarýda yapýlacak kuralýna uyulmadýðýndan, herkes önüne gelen yerde 5 yýldýzlý her þey dahil konseptinde tesis yaptýðýndan önce esnafý ve sanatkarý ekonomik olarak zora sokmuþtur. Diðer yandan eskiden otellerde ve alakart restoranlarda olduðu gibi masada flanbe, masada salata yapma sanatýný unutturmuþtur.
Ayný zamanda dünyanýn her yerinde yayýlan 5 yýldýzlý her þey dahil konseptli tesisler yeteri kadar üst düzey yönetici olan müþteri bulamayýnca baþta yeme içme olmak üzere kaliteyi düþürerek fiyatý aþaðý çekme yolu ile tesisleri doldurmaya çalýþmýþlardýr. Bu da beraberinde, iþ bu defa üst düzey yöneticilerin butik otel aramalarýna yol açmýþtýr. Butik oteller, her þey dahil sisteminin panzehiri gibi, talep üzerine ortaya çýkmýþlardýr. Her þey dahil konseptini sunan 5 yýldýzlý oteller ile bu konsepte alternatif olan butik otellerin arasýna sýkýþmýþ bulunan 3 ve 4 yýldýzlý oteller, sýkýntý yaþamaya baþlamýþlardýr.
Her þey dahil konsepti ilk defa 90’lý yýllarýn baþýnda Marmaris’te R... Club’de H.. Ü... tarafýndan baþlatýlmýþ olup, arkasýndan M. L... tarafýndan devam ettirilmiþtir. Sistem ilk baþlarda buralarda da çok baþarýlý olmuþtur. Ancak, Türkiye’nin içinde ve etrafýnda savaþ dahil olup biten her þey ve Yunanistan yönetiminin fiyat rekabetinde sektöre saðladýðý olumlu katkýlar ile özellikle Antalya bölgesinde, her yýl mantar gibi otellerin açýlmasýyla ortaya çýkan pazarlama sorunlarýný aþabilmek için þehir merkezi dahil Türkiye’nin her yerinde her þey dahil konseptine hücum edilmiþtir. Ödeme gücü yüksek olan müþteriyi bulmakta zorlanan iþletmelerin büyük bölümü, ucuza mal etmek amacý ile serviste ve yiyecek – içecekte kaliteyi düþürmüþtür. Bunun sonucunda vasýfsýz iþ gücü ile yürütülmeye çalýþýlan servis ve hizmet sonucunda sektörde, kaliteli hizmet anlayýþý yerini, düþük maliyetle günü veya yýlý kurtarma çabasýna dönüþmüþtür. Hatta bazý tesisler taþeron firmalardan temin ettikleri personel ile hizmeti sürdürmektedirler.
Sonuç itibarýyla esnaf ve sanatkârlar ile sektörde kendini yetiþtirmiþ kalifiye elemanlar, diðer yandan bu uðurda yatýrým yapan kaliteye önem veren firmalar gelinen noktadan memnun deðillerdir.
Bunun yanýnda baþta olduðu gibi 10 ve daha üzeri km. esasý baz alýnarak yapýlmayan tesislerden dolayý, örneðin geliþmiþ turizm yörelerimizin baþýnda gelen Antalya - Marmaris - Bodrum gibi turistik þehirlerin merkezine yakýn veya göbeðinde yapýlan onlarca otelden dolayý þehir esnafý ve sanatkarý bitme noktasýna gelmiþtir.
Otellerin birbiri ile rekabeti kalite üzerinden olmadýðý, aksine ucuz fiyata kalitesiz hizmet yarýþýnýn baþladýðý þu dönemde, ayný konseptte olan pek çok otelin zorlandýðý ve bir bölümünün kapandýðý görülmektedir. Bu da maalesef ülkemiz turizminde milli servetin heder olmasýna, belli baþlý sanatýn ve küçük esnafýn kaybolmasýna yol açmaktadýr. Neyin doðru neyin yanlýþ olduðunu tespit ederek daha kalýcý bir turizm olgusu için arayýþlar baþlatýlýp çözümlerin üretileceði bir döneme acilen girilmelidir. Bu manada baþta Turizm Bakanlýðý ve turizm sektöründe yer almýþ, özel kanunlarla kurulmuþ tüm sivil toplum kuruluþlarý bir araya gelerek, konuyu masaya yatýrmalý ve çözümler üretmelidirler.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...