Sebahattin Karaca
FOÇA’DA VÝZYON SAHÝBÝ YÖNETÝCÝLERÝN ÖNEMÝ
Mayýs 1981 tarihinde Foça’da yalnýz iki adet otel var iken, üçüncü oteli açmak üzere ruhsat almak için ilgili makama gittiðimde, benden betonu bozuk sahil (kordon) yüzeyinin takriben 2000 M2’sini beton ile tesviye etmem istendi. Doðrusunu isterseniz bu bana genç yaþta tokat gibi gelmiþti. Çünkü ortada turizm teþvik kanunlarý varken, elektrik, su, telefon, ulaþým konusunda devlet öncelikli yatýrým yaparken ve hatta yatýrým için arsa ve ucuz krediler verilirken, karþýlaþtýðým durum beni çok þaþýrttý. Ýlçemize otel açýyorsun diye teþvik - yardým ve destek beklerken, adeta bir cezai müeyyide ile karþý karþýya olduðum duygusuna kapýldým.
Sonuç itibarý ile o günün koþullarýnda ne yapýlmasý gerekiyor ise ben de onu yaptým. Oteli açtýktan sonra iþletmenin yaný sýra sýkça kesilen elektrik, su, fosseptik ve vidanjör sorunlarý ile uðraþmak bizi çok yoruyordu. Elektrik tellerine kuþ konduðunda elektrik gider, yaðmur yaðdýðýnda toprak yumuþar, borular patlar, sular da kesilirdi. Bütün bunlar yetmiyormuþ gibi, tamir ve onarým için gerek duyulan en ufak malzeme için bile Menemen veya Ýzmir’e gitmek durumunda kalýyorduk. Yine de turizm kökenli olduðumuzdan, yaptýðýmýz iþi ve Foça’yý sevdiðimizden dolayý her türlü sýkýntýya katlanýyorduk. Sonuçta yatýrýmcý veya iþletmeci, olumsuzluklardan dolayý ýslanýr-kurur. Bu huy ama, huy deðildir. Ancak vizyon sahibi yönetenler, yatýrýmcýyý ve yatýrýmlarý doðru zamanda, doðru projelerde desteklerse, bu yolla yatýrýmlarý ve yatýrýmcýlarý yönettikleri yere çekmeyi baþarabilirler.
ESKÝ DÖNEM FOÇA’SI
Ýzmir yolu bugünkünden daha dar, ana yol duble deðil, gidiþ- geliþli ve zordu. Çiðli’den Menemen’ e kadar yapýlaþma olmadýðýndan bomboþ ve tenha idi. Özellikle özel arabasý ile Ýzmir’e gidip - gelen Foçalýlar, dönüþ yolculuðunu gecenin karanlýðýna býrakmayý istemezlerdi. Çünkü herhangi bir aksaklýk veya aracýn bozulmasý halinde, yollarýn tenhalýðý ve karanlýðý ürkütücü olurdu. Yerleþik Foça’nýn nüfusu yaklaþýk 2850, elektrik ve su abonesi 750 civarýnda idi. Çöpler üstü açýk traktör römorku ile taþýnýyordu. Þimdiki Pehlivanoðlu’nun bulunduðu alan Foça Pazaryeri olarak kullanýlýyordu ve yeterli idi. Yeni Foça – Foça arasýndaki þimdiki yol yerine, dar ve toprak bir yol vardý. Bedesten’in yerinde, eski tuz depolarý içinde belediye kömür daðýtýr, kömürünü alan bayram sevinci yaþardý. Buna raðmen herkes mutluydu. Herkesin birbirini tanýdýðý, birbiri ile akraba olduðu, yolda görünce güler yüzle selam verdiði, dayanýþma, yardýmlaþma, akþamlarý ailelerin birbirlerini ziyaret ettiði, kapýlarýn kilitlenmediði bir Foça’ da yaþýyorduk ve mutluyduk. Aliaða neredeyse Foça’dan daha küçük bir ilçeydi.
BUGÜNLERE GELÝNDÝÐÝNDE FOÇA,
Foça göç aldý, yerleþim alanlarý geniþledi. Belde ve köyleri birer mahallesi oldu büyükþehir hudutlarýna dâhil edildi. Ýmar planlarý onama yetkisi büyükþehre geçti. Nüfus arttý, pazaryeri deðiþti, kýsmen kanalizasyon yapýldý, arýtma devreye girdi. Büyükdeniz’de yat baðlama planlamasý, balýkçý barýnaðý yapýldý. Elektrik, su ve telekomünikasyon altyapýsý yenilendi. Uydu ve internet yayýnlarý yaygýnlaþtý. Komþuluk iliþkileri azaldý, arkadaþlýklar yerini internete býraktý. Araç sayýsý çoðaldý, otopark talebi arttý.
“Herkes birbirine yabancý oldu ve kapýlar kapandý, kilitler vuruldu .”
BUNDAN SONRA FOÇA’DA NE OLACAK ?
ÜÇ YÖNLÜ BASKI
1- Güneyden:
Foça kendi içinde bu deðiþikliði yaþarken, geliþmeler Foça’nýn dýþýnda da devam ediyordu. Son 20 yýlda Çiðli ile Menemen arasý konutlar ile dolup taþtý. Þimdilerde Menemen – Buruncuk arasý hýzla yapýlaþmaktadýr. Yakýn bir gelecekte Güneyden (Ýzmir’den) yoðun biçimde gelecek olan nüfus ve yapýlaþma artýþý, Foça’nýn doðal güzelliklerini ve yaþama alýþkanlýklarýný, en baþta tarým alanlarýný, turizmini ve denizini tehdit etmeye baþlayacaktýr. Ýzmir nüfusunun türlü nedenlerle hýzla artmasý Foça’nýn büyükþehir hudutlarý dâhiline alýnmýþ olmasý, güneyden gelecek baskýyý yoðunlaþtýracak, karþý durulamaz hale getirecektir. Foça’nýn yaþayabileceði sorunlar bununla da sýnýrlý kalmayacaktýr.
Foça esas baskýyý, baþta Kozbeyli ve Yenifoça olmak üzere kuzeyden gelen dayatma ile yaþayacaktýr.
2- Kuzeyden:
Geniþ bir acýdan bakýlacak olursa, uzun zamandan beri Foça bu tehdit ile yaþamaktadýr. 1970’li yýllarda Aliaða geliþim projesi planlandý. Plan içerisinde yer alan limanlar, gemi söküm tesisleri, demir ve çelik fabrikalarý, Petkim tesisleri vardý. Planlamadan hemen sonra inþaat faaliyetleri baþladý. Bu bölgede yaþayan sade vatandaþlar baþta bu geliþmelerden çok memnundu. Çünkü topraklarý deðerlenmiþ ve istihdam doðmuþtu. Ancak topraklarýný satan insanlar, açýlan iþ yerlerine istihdam edilmedikleri için hayal kýrýklýðýna uðramýþlardý. Ayrýca özellikle demir ve çelik fabrikalarýnýn yýllarca baca yapmak yerine dumaný doðaya salmalarý karþýsýnda, yalnýz insan saðlýðýný tehdit etmiyordu. Çiftçinin de baþta zeytin olmak üzere her türlü tarým ürününe zarar veriyordu. Söz konusu, duman hakkýnda hâlâ yapýlmasý gereken çok iþ vardýr.
Kurulan tesislerin üretimi için gerekli enerjinin temini noktasýnda, termik santral ve cüruf döküm alanlarýna ihtiyaç doðmasý Foça ve çevresinde yaþayan insanlar için bardaðý taþýran son damla olmuþtur. Yöre halký termik santraline ve planlanan cüruf döküm alanlarýna þiddetle karþýdýr. Bugün Foça’nýn tarýmý, turizmi, denizi ve doðasý için büyük bir tehdit olduðu artýk gözle görülür durumdadýr. Bu geliþmelere bile yeteri kadar direnemeyen Foça’yý baþka dayatmalar ve tehlikeler de beklemektedir. Bunlarýn baþýnda Dünya’nýn en büyük limaný olarak planlanan ve þu anda yapýmý devam eden, Çandarlý limaný ve limanýn yan etkileri olacaktýr. Bilinen o ki Singapore, Rotterdam, South Loisiana, Shanghai, Hong Kong limanlarýnýn yerleþim, iþleyiþ ve çevresine bakýldýðýnda, mallarýn nakliyesi için muazzam yol aðlarýnýn olduðunu görürüz. Depolar, idari binalar, deniz nakliyat þirketleri, aracý kuruluþlar, týr ve konteynýr parklarý, çevrede yarý mamul imalathaneleri, oteller, yeme- içme, eðlence yerleri, yönetici, üst düzey yöneticilerinin ofisleri, araç parklarý ve akla gelmeyecek yüzlerce deðiþik durumlar ve geliþmeler Aliaða, Çandarlý, Þakran, Yeni Þakran, Çaltýdere ve Ömerli Köyü ile beraber, kuzeyde Dikili’yi, güneyde Foça ve köylerini, kendi geliþim ve yayýlma dinamikleri içerisinde sarýp sarmalayacaktýr.
3- Doðudan
Bunun yaný sýra yapýmý sürmekte olan Ýstanbul-Ýzmir otobaný bittikten sonra Ýzmir ile Ýstanbul arasý 3.5 saate inecektir. 20 milyonluk þehrin Ýzmir aksýna doðru daha da çoðalacak olan otomobil sayýsý ile Foça’ya olan talep çok daha fazla olacaktýr. Bu geliþmeler beklenenden çok hýzlý gerçekleþecektir. Dolayýsýyla Foça kuzey- güney ve doðudan üç boyutlu baskýya maruz kalacaktýr.
BU GELÝÞMELERE KARÞI, BUGÜNDEN NELER YAPILMALIDIR?
Yukarýda pek çok eksiðine raðmen kaleme aldýðým gerekçeler bir gerçektir. Bu gerçeklere karþýn, üçbin üçyüz yýllýk tarihi olan ve ayný tarih üzerinde yaþanan Foça’yý, layýk olduðu þekilde gelecek nesillere onurla taþýmak için, 21. yy’ýn temel ihtiyaçlarýndan bir tanesi, vizyon sahibi yöneticilerdir. Bu türden yöneticilere hayatýn her alanýnda, dünden daha çok bu günlerde ihtiyaç vardýr. Ancak vizyon sahibi olan, geleceði iyi analiz eden, üzerine uzun vadeli, faydalý ve kalýcý planlar yapabilmeyi becerebilen yöneticiler, bir taraftan tüm mahalleleriyle birlikte Foça’nýn günlük sorunlarýný çözerken, diðer taraftan da uzun vadeli bakýþ açýsýyla Foça’nýn elli - yüz yýllýk geleceðine yön verebilirler.
Foça ve çevresi için, bunun gereðine, geçmiþ yýlara göre, bu gün daha çok inanmaktayým. iletiþim, haberleþme, ulaþým Dünya’yý küçük bir fanusa dönüþtürmüþtür. Modern ve çaðdaþ Dünya içinde köklü tarihiyle Foça, asýrlarca varlýðýný bozulmadan sürdürebilmesi için, halkýna hizmet vermeyi seven, göðsü vatan sevgiyle kabarmýþ, gönlü Foça sevdasý dolu, basiretli, becerikli, çalýþkan yöneticiler, Foça için çok önemlidir. Dünyada ve çevremizde, her türlü geliþmeyi önceden sezerek yapýlmasý gerekenleri zamanýnda tespit eden, bunlarý plan ve projeye baðlayan ve kaynaklarýný bulan, vizyon sahibi yöneticiler sayesinde bu günkü sorunlarýn üstesinden gelinmesi ve gelecekle ilgili kaygýlarýn ortadan kaldýrýlmasý mümkün olur.
Ayný özelliklere sahip, demokratik yönetimden anlayýþýndan nasibini almýþ, kurumsallýða önem veren, kýsýr çekiþmelerden uzak duran, temsil ettiði kurumun amacýný, kendi menfaatlerinin ve kiþisel egosunun önünde tutan yöneticilerden oluþmuþ, baþta Esnaf ve Sanatkarlar Odasý, vakýf ve dernek yöneticileri de elbette Foça için bir kazançtýr.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Mayýs 1981 tarihinde Foça’da yalnýz iki adet otel var iken, üçüncü oteli açmak üzere ruhsat almak için ilgili makama gittiðimde, benden betonu bozuk sahil (kordon) yüzeyinin takriben 2000 M2’sini beton ile tesviye etmem istendi. Doðrusunu isterseniz bu bana genç yaþta tokat gibi gelmiþti. Çünkü ortada turizm teþvik kanunlarý varken, elektrik, su, telefon, ulaþým konusunda devlet öncelikli yatýrým yaparken ve hatta yatýrým için arsa ve ucuz krediler verilirken, karþýlaþtýðým durum beni çok þaþýrttý. Ýlçemize otel açýyorsun diye teþvik - yardým ve destek beklerken, adeta bir cezai müeyyide ile karþý karþýya olduðum duygusuna kapýldým.
Sonuç itibarý ile o günün koþullarýnda ne yapýlmasý gerekiyor ise ben de onu yaptým. Oteli açtýktan sonra iþletmenin yaný sýra sýkça kesilen elektrik, su, fosseptik ve vidanjör sorunlarý ile uðraþmak bizi çok yoruyordu. Elektrik tellerine kuþ konduðunda elektrik gider, yaðmur yaðdýðýnda toprak yumuþar, borular patlar, sular da kesilirdi. Bütün bunlar yetmiyormuþ gibi, tamir ve onarým için gerek duyulan en ufak malzeme için bile Menemen veya Ýzmir’e gitmek durumunda kalýyorduk. Yine de turizm kökenli olduðumuzdan, yaptýðýmýz iþi ve Foça’yý sevdiðimizden dolayý her türlü sýkýntýya katlanýyorduk. Sonuçta yatýrýmcý veya iþletmeci, olumsuzluklardan dolayý ýslanýr-kurur. Bu huy ama, huy deðildir. Ancak vizyon sahibi yönetenler, yatýrýmcýyý ve yatýrýmlarý doðru zamanda, doðru projelerde desteklerse, bu yolla yatýrýmlarý ve yatýrýmcýlarý yönettikleri yere çekmeyi baþarabilirler.
ESKÝ DÖNEM FOÇA’SI
Ýzmir yolu bugünkünden daha dar, ana yol duble deðil, gidiþ- geliþli ve zordu. Çiðli’den Menemen’ e kadar yapýlaþma olmadýðýndan bomboþ ve tenha idi. Özellikle özel arabasý ile Ýzmir’e gidip - gelen Foçalýlar, dönüþ yolculuðunu gecenin karanlýðýna býrakmayý istemezlerdi. Çünkü herhangi bir aksaklýk veya aracýn bozulmasý halinde, yollarýn tenhalýðý ve karanlýðý ürkütücü olurdu. Yerleþik Foça’nýn nüfusu yaklaþýk 2850, elektrik ve su abonesi 750 civarýnda idi. Çöpler üstü açýk traktör römorku ile taþýnýyordu. Þimdiki Pehlivanoðlu’nun bulunduðu alan Foça Pazaryeri olarak kullanýlýyordu ve yeterli idi. Yeni Foça – Foça arasýndaki þimdiki yol yerine, dar ve toprak bir yol vardý. Bedesten’in yerinde, eski tuz depolarý içinde belediye kömür daðýtýr, kömürünü alan bayram sevinci yaþardý. Buna raðmen herkes mutluydu. Herkesin birbirini tanýdýðý, birbiri ile akraba olduðu, yolda görünce güler yüzle selam verdiði, dayanýþma, yardýmlaþma, akþamlarý ailelerin birbirlerini ziyaret ettiði, kapýlarýn kilitlenmediði bir Foça’ da yaþýyorduk ve mutluyduk. Aliaða neredeyse Foça’dan daha küçük bir ilçeydi.
BUGÜNLERE GELÝNDÝÐÝNDE FOÇA,
Foça göç aldý, yerleþim alanlarý geniþledi. Belde ve köyleri birer mahallesi oldu büyükþehir hudutlarýna dâhil edildi. Ýmar planlarý onama yetkisi büyükþehre geçti. Nüfus arttý, pazaryeri deðiþti, kýsmen kanalizasyon yapýldý, arýtma devreye girdi. Büyükdeniz’de yat baðlama planlamasý, balýkçý barýnaðý yapýldý. Elektrik, su ve telekomünikasyon altyapýsý yenilendi. Uydu ve internet yayýnlarý yaygýnlaþtý. Komþuluk iliþkileri azaldý, arkadaþlýklar yerini internete býraktý. Araç sayýsý çoðaldý, otopark talebi arttý.
“Herkes birbirine yabancý oldu ve kapýlar kapandý, kilitler vuruldu .”
BUNDAN SONRA FOÇA’DA NE OLACAK ?
ÜÇ YÖNLÜ BASKI
1- Güneyden:
Foça kendi içinde bu deðiþikliði yaþarken, geliþmeler Foça’nýn dýþýnda da devam ediyordu. Son 20 yýlda Çiðli ile Menemen arasý konutlar ile dolup taþtý. Þimdilerde Menemen – Buruncuk arasý hýzla yapýlaþmaktadýr. Yakýn bir gelecekte Güneyden (Ýzmir’den) yoðun biçimde gelecek olan nüfus ve yapýlaþma artýþý, Foça’nýn doðal güzelliklerini ve yaþama alýþkanlýklarýný, en baþta tarým alanlarýný, turizmini ve denizini tehdit etmeye baþlayacaktýr. Ýzmir nüfusunun türlü nedenlerle hýzla artmasý Foça’nýn büyükþehir hudutlarý dâhiline alýnmýþ olmasý, güneyden gelecek baskýyý yoðunlaþtýracak, karþý durulamaz hale getirecektir. Foça’nýn yaþayabileceði sorunlar bununla da sýnýrlý kalmayacaktýr.
Foça esas baskýyý, baþta Kozbeyli ve Yenifoça olmak üzere kuzeyden gelen dayatma ile yaþayacaktýr.
2- Kuzeyden:
Geniþ bir acýdan bakýlacak olursa, uzun zamandan beri Foça bu tehdit ile yaþamaktadýr. 1970’li yýllarda Aliaða geliþim projesi planlandý. Plan içerisinde yer alan limanlar, gemi söküm tesisleri, demir ve çelik fabrikalarý, Petkim tesisleri vardý. Planlamadan hemen sonra inþaat faaliyetleri baþladý. Bu bölgede yaþayan sade vatandaþlar baþta bu geliþmelerden çok memnundu. Çünkü topraklarý deðerlenmiþ ve istihdam doðmuþtu. Ancak topraklarýný satan insanlar, açýlan iþ yerlerine istihdam edilmedikleri için hayal kýrýklýðýna uðramýþlardý. Ayrýca özellikle demir ve çelik fabrikalarýnýn yýllarca baca yapmak yerine dumaný doðaya salmalarý karþýsýnda, yalnýz insan saðlýðýný tehdit etmiyordu. Çiftçinin de baþta zeytin olmak üzere her türlü tarým ürününe zarar veriyordu. Söz konusu, duman hakkýnda hâlâ yapýlmasý gereken çok iþ vardýr.
Kurulan tesislerin üretimi için gerekli enerjinin temini noktasýnda, termik santral ve cüruf döküm alanlarýna ihtiyaç doðmasý Foça ve çevresinde yaþayan insanlar için bardaðý taþýran son damla olmuþtur. Yöre halký termik santraline ve planlanan cüruf döküm alanlarýna þiddetle karþýdýr. Bugün Foça’nýn tarýmý, turizmi, denizi ve doðasý için büyük bir tehdit olduðu artýk gözle görülür durumdadýr. Bu geliþmelere bile yeteri kadar direnemeyen Foça’yý baþka dayatmalar ve tehlikeler de beklemektedir. Bunlarýn baþýnda Dünya’nýn en büyük limaný olarak planlanan ve þu anda yapýmý devam eden, Çandarlý limaný ve limanýn yan etkileri olacaktýr. Bilinen o ki Singapore, Rotterdam, South Loisiana, Shanghai, Hong Kong limanlarýnýn yerleþim, iþleyiþ ve çevresine bakýldýðýnda, mallarýn nakliyesi için muazzam yol aðlarýnýn olduðunu görürüz. Depolar, idari binalar, deniz nakliyat þirketleri, aracý kuruluþlar, týr ve konteynýr parklarý, çevrede yarý mamul imalathaneleri, oteller, yeme- içme, eðlence yerleri, yönetici, üst düzey yöneticilerinin ofisleri, araç parklarý ve akla gelmeyecek yüzlerce deðiþik durumlar ve geliþmeler Aliaða, Çandarlý, Þakran, Yeni Þakran, Çaltýdere ve Ömerli Köyü ile beraber, kuzeyde Dikili’yi, güneyde Foça ve köylerini, kendi geliþim ve yayýlma dinamikleri içerisinde sarýp sarmalayacaktýr.
3- Doðudan
Bunun yaný sýra yapýmý sürmekte olan Ýstanbul-Ýzmir otobaný bittikten sonra Ýzmir ile Ýstanbul arasý 3.5 saate inecektir. 20 milyonluk þehrin Ýzmir aksýna doðru daha da çoðalacak olan otomobil sayýsý ile Foça’ya olan talep çok daha fazla olacaktýr. Bu geliþmeler beklenenden çok hýzlý gerçekleþecektir. Dolayýsýyla Foça kuzey- güney ve doðudan üç boyutlu baskýya maruz kalacaktýr.
BU GELÝÞMELERE KARÞI, BUGÜNDEN NELER YAPILMALIDIR?
Yukarýda pek çok eksiðine raðmen kaleme aldýðým gerekçeler bir gerçektir. Bu gerçeklere karþýn, üçbin üçyüz yýllýk tarihi olan ve ayný tarih üzerinde yaþanan Foça’yý, layýk olduðu þekilde gelecek nesillere onurla taþýmak için, 21. yy’ýn temel ihtiyaçlarýndan bir tanesi, vizyon sahibi yöneticilerdir. Bu türden yöneticilere hayatýn her alanýnda, dünden daha çok bu günlerde ihtiyaç vardýr. Ancak vizyon sahibi olan, geleceði iyi analiz eden, üzerine uzun vadeli, faydalý ve kalýcý planlar yapabilmeyi becerebilen yöneticiler, bir taraftan tüm mahalleleriyle birlikte Foça’nýn günlük sorunlarýný çözerken, diðer taraftan da uzun vadeli bakýþ açýsýyla Foça’nýn elli - yüz yýllýk geleceðine yön verebilirler.
Foça ve çevresi için, bunun gereðine, geçmiþ yýlara göre, bu gün daha çok inanmaktayým. iletiþim, haberleþme, ulaþým Dünya’yý küçük bir fanusa dönüþtürmüþtür. Modern ve çaðdaþ Dünya içinde köklü tarihiyle Foça, asýrlarca varlýðýný bozulmadan sürdürebilmesi için, halkýna hizmet vermeyi seven, göðsü vatan sevgiyle kabarmýþ, gönlü Foça sevdasý dolu, basiretli, becerikli, çalýþkan yöneticiler, Foça için çok önemlidir. Dünyada ve çevremizde, her türlü geliþmeyi önceden sezerek yapýlmasý gerekenleri zamanýnda tespit eden, bunlarý plan ve projeye baðlayan ve kaynaklarýný bulan, vizyon sahibi yöneticiler sayesinde bu günkü sorunlarýn üstesinden gelinmesi ve gelecekle ilgili kaygýlarýn ortadan kaldýrýlmasý mümkün olur.
Ayný özelliklere sahip, demokratik yönetimden anlayýþýndan nasibini almýþ, kurumsallýða önem veren, kýsýr çekiþmelerden uzak duran, temsil ettiði kurumun amacýný, kendi menfaatlerinin ve kiþisel egosunun önünde tutan yöneticilerden oluþmuþ, baþta Esnaf ve Sanatkarlar Odasý, vakýf ve dernek yöneticileri de elbette Foça için bir kazançtýr.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...