Sebahattin Karaca
Foça Turizminde Büyük Deniz’in Önemi
Bu yazýmda Büyük Deniz’in Foça turizmine saðladýðý faydalarý ve Foça turizmi içindeki önemi ile yapýlmasý gerekenler hakkýnda, düþündüklerimi sizlerle paylaþmak istiyorum.
Daha önceki yazýlarýmýn birinde Küçük Deniz’in kent yaþamý ve kent turizmi bakýmýndan önemini anlatmýþ, baþlý baþýna bir çekim ve cazibe merkezi olduðundan bahsetmiþtim. Efsanede adý geçen Karataþ’ýn, güzelliði ve çekiciliði bakýmýndan Küçük Deniz’in ta kendisi olduðuna dikkat çekmiþtim. Bu bakýmdan Küçük Deniz’de gürültü ve görsel kirliliðe izin vermenin yanlýþ olacaðýna iþaret etmiþtim.
Küçük Deniz yeterli deðildir.
Ancak Küçük Deniz tek baþýna Foça turizminin geliþtirilmesi ve kalýcýlýðýnýn saðlanmasý bakýmýndan yeterli olamaz. Foça turizminin geliþtirilmesi için Büyük Deniz, “bulunmaz Hint kumaþýndan” çok daha önemlidir. Bu durumu görmek için bilim adamý, uzman v.s. olmaya gerek yoktur. Ýster Beþ Kapýlar’ýn surlarýndan, ister Fener yarýmadasýndan, ister Deniz Kent’in tepelerinden baktýðýnýzda, gördüðünüz güzelliðin resmini çekmemek için yanýnýzda fotoðraf makinesinin olmamasý gerekir. Ýzmir’den gelirken eski yoldan Foça’ya ulaþtýðýnýz tepede birkaç dakika durup, Foça’yý seyir edenlerin gözüne ilk çarpan yer, Büyük Deniz- yarýmada ve birbiri arkasýna sýralanmýþ adalardýr. “Böyle güzellik nerede var” diye içinizden bir ses duyar, bu muhteþem güzellik karþýsýnda iç geçirirsiniz. Benzerlerine Avustralya’da - Filipinler’de - Tayland’da uzak doðuda rastlanýr. Baþka yerlerde de vardýr muhakkak. Ama Foça’nýnki bir baþkadýr. Çünkü Foça bu güzelliðin yaný sýra 3000 yýllýk bir tarihi kent ile iç içedir. Bu kentin binlerce hikâyesi, yaþanmýþlýðý, kültürel zenginliði, uðruna yapýlan savaþlarý vardýr. Her dönemden bir baþka, tarih kalýntýsýna ve dokusuna, her köþe baþýnda rastlanýr. Bir dönem (13. ve 14.yy.) kaliteli Þap madeninin üretimi ve satýþý sayesine ekonomisi güçlenen ve refah seviyesinin çok yükseldiði Foça, korsanlar tarafýndan da sayýsýz saldýrýya uðrayan kentlerin baþýnda gelir. Bu saldýrýlarýn çoðu Büyük Deniz de yaþanmýþtýr.
Tarihi Eser ve kalýntýlar
Ayný zamanda Beþ Kapýlar - Antik Fokaia (kale içi) - Fatih Camii - onarýlmayý bekleyen, eski Osmanlý hamamlarý - Aðalar konaðý - ayaða kaldýrýlmasý planlanmýþ olan Athena Tapýnaðý - Kale Duvarlarý, baþta Büyük Deniz’e olmak üzere Foça’ya ve Foça turizmine deðer katýyor destek saðlýyor, saðlamaya da devam edecektir.
Tepeden bakýldýðýnda adeta kapalý bir göl gibi olan Büyük Deniz, ayný zamanda doðal bir limandýr. Buna raðmen her nedense yýllar içerisinde, Foça turizmi adýna uluslararasý hizmet verebilen bir yat limaný yapýlamamýþtýr. Önceleri gümrük kapýsý yokluðunu ve bunun bir engel teþkil edebileceðini söyleyen yetkili aðýzlar, 2006 yýlýnda Deniz Hudut Kapýsý açýlmasý ile o engelinde ortadan kalkmýþ olmasýna raðmen “yat limaný “ ile ilgili Denizcilik Müsteþarlýðý’ndan olumlu bir görüþ gelmemiþtir. Büyük Deniz’e bir yat limaný her yerden daha çok yakýþýr. Yat limanýnýn beraberinde getirdiði çok olumlu faydalarý vardýr. En baþta turizm çeþitlenir ve ekonomisi büyür. Kýsaca turizmin geliþmesine engellenemez büyük bir boyut kazandýrýr. Elbette olumsuz yanlarý da bulunabilir. Olumsuzluklardan korkmamak lazým. Büyük Deniz o yükü taþýyabilir. Saðlayacaðý faydalar tartýþýlmaz derece fazladýr. Türkiye’de yat limanlarýnýn bulunduðu kentlerde turizm geliþimi hýzlý olmuþtur.
Neler yapýlmalý? Nasýl yapýlmalý?
Büyük Deniz’i sil baþtan ele almaya yeniden deðerlendirmeye gerek vardýr. Þu andaki Deniz Hudut Kapýsý giriþ noktasýndaki duvar - kapalý alan, yaya yürüyüþüne engel teþkil etmektedir. Eðer hala kapý aktif olarak hizmet vermeye devam edecekse, denize doðru, uygun iskele yapýlmalýdýr. Sahil bandý ( kordon ) üzerindeki duvar kaldýrýlmalýdýr. Her þeyden önce deniz kenarýndaki tüm resmi daire ve kurumlarýn bir an evvel kentin iç kesimlerine mutlaka taþýnmasý gerekmektedir. Boþaltýlacak binalarýn tamamý otel ve benzeri konaklama tesisi yapmaya müsait binalardýr. Ara ve arka sokaklar ve sokak siluetleri ele alýnmalý, yeniden deðerlendirmeli, tarih kokan objeler – figürler - heykellerle süslenmelidir. Meydan betondan arýndýrýlmalý, yeniden deðerlendirilmeli ve fonksiyonel hale getirilmelidir. Meydanla ilgili planlama ve çalýþma yapýlýrken Foça taþý ve Arnavut parke taþý (doðal taþ) kullanmaya, Antik kente uyumluluk bakýmýndan tartýþmasýz yarar vardýr. Beþ Kapýlar - Kale içi; þu anda onarýlan Antik Kale duvarlarý ile birlikte eþzamanlý ele alýnmalý, çevre düzenlemesi yapýlmalý, estetik, güzellik, albeni saðlanmalý ve ziyaretçi araçlarý için, güvenli otopark mutlaka yapýlmalýdýr.
Unutulmamalý
Foça uzun yýllardan beri az da olsa sürdürdüðü - Güneþ Deniz turizmini, Tarih Turizmi ile çeþitlendirmelidir. Bunun için gerekli olan, tarihi doku hem toprak üstünde vardýr. Hem de toprak altýnda çok miktarda tarihi eser, gün ýþýðýna çýkarýlmayý beklemektedir. Anfi Tiyatro – Mozaikler ve daha baþkalarý.
Bu deðerlere hep birlikte sahip çýkýlmalý, Foça ve Foça Turizmi adýna, tarihi eserlerden katma deðerler yaratmalýdýr.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Bu yazýmda Büyük Deniz’in Foça turizmine saðladýðý faydalarý ve Foça turizmi içindeki önemi ile yapýlmasý gerekenler hakkýnda, düþündüklerimi sizlerle paylaþmak istiyorum.
Daha önceki yazýlarýmýn birinde Küçük Deniz’in kent yaþamý ve kent turizmi bakýmýndan önemini anlatmýþ, baþlý baþýna bir çekim ve cazibe merkezi olduðundan bahsetmiþtim. Efsanede adý geçen Karataþ’ýn, güzelliði ve çekiciliði bakýmýndan Küçük Deniz’in ta kendisi olduðuna dikkat çekmiþtim. Bu bakýmdan Küçük Deniz’de gürültü ve görsel kirliliðe izin vermenin yanlýþ olacaðýna iþaret etmiþtim.
Küçük Deniz yeterli deðildir.
Ancak Küçük Deniz tek baþýna Foça turizminin geliþtirilmesi ve kalýcýlýðýnýn saðlanmasý bakýmýndan yeterli olamaz. Foça turizminin geliþtirilmesi için Büyük Deniz, “bulunmaz Hint kumaþýndan” çok daha önemlidir. Bu durumu görmek için bilim adamý, uzman v.s. olmaya gerek yoktur. Ýster Beþ Kapýlar’ýn surlarýndan, ister Fener yarýmadasýndan, ister Deniz Kent’in tepelerinden baktýðýnýzda, gördüðünüz güzelliðin resmini çekmemek için yanýnýzda fotoðraf makinesinin olmamasý gerekir. Ýzmir’den gelirken eski yoldan Foça’ya ulaþtýðýnýz tepede birkaç dakika durup, Foça’yý seyir edenlerin gözüne ilk çarpan yer, Büyük Deniz- yarýmada ve birbiri arkasýna sýralanmýþ adalardýr. “Böyle güzellik nerede var” diye içinizden bir ses duyar, bu muhteþem güzellik karþýsýnda iç geçirirsiniz. Benzerlerine Avustralya’da - Filipinler’de - Tayland’da uzak doðuda rastlanýr. Baþka yerlerde de vardýr muhakkak. Ama Foça’nýnki bir baþkadýr. Çünkü Foça bu güzelliðin yaný sýra 3000 yýllýk bir tarihi kent ile iç içedir. Bu kentin binlerce hikâyesi, yaþanmýþlýðý, kültürel zenginliði, uðruna yapýlan savaþlarý vardýr. Her dönemden bir baþka, tarih kalýntýsýna ve dokusuna, her köþe baþýnda rastlanýr. Bir dönem (13. ve 14.yy.) kaliteli Þap madeninin üretimi ve satýþý sayesine ekonomisi güçlenen ve refah seviyesinin çok yükseldiði Foça, korsanlar tarafýndan da sayýsýz saldýrýya uðrayan kentlerin baþýnda gelir. Bu saldýrýlarýn çoðu Büyük Deniz de yaþanmýþtýr.
Tarihi Eser ve kalýntýlar
Ayný zamanda Beþ Kapýlar - Antik Fokaia (kale içi) - Fatih Camii - onarýlmayý bekleyen, eski Osmanlý hamamlarý - Aðalar konaðý - ayaða kaldýrýlmasý planlanmýþ olan Athena Tapýnaðý - Kale Duvarlarý, baþta Büyük Deniz’e olmak üzere Foça’ya ve Foça turizmine deðer katýyor destek saðlýyor, saðlamaya da devam edecektir.
Tepeden bakýldýðýnda adeta kapalý bir göl gibi olan Büyük Deniz, ayný zamanda doðal bir limandýr. Buna raðmen her nedense yýllar içerisinde, Foça turizmi adýna uluslararasý hizmet verebilen bir yat limaný yapýlamamýþtýr. Önceleri gümrük kapýsý yokluðunu ve bunun bir engel teþkil edebileceðini söyleyen yetkili aðýzlar, 2006 yýlýnda Deniz Hudut Kapýsý açýlmasý ile o engelinde ortadan kalkmýþ olmasýna raðmen “yat limaný “ ile ilgili Denizcilik Müsteþarlýðý’ndan olumlu bir görüþ gelmemiþtir. Büyük Deniz’e bir yat limaný her yerden daha çok yakýþýr. Yat limanýnýn beraberinde getirdiði çok olumlu faydalarý vardýr. En baþta turizm çeþitlenir ve ekonomisi büyür. Kýsaca turizmin geliþmesine engellenemez büyük bir boyut kazandýrýr. Elbette olumsuz yanlarý da bulunabilir. Olumsuzluklardan korkmamak lazým. Büyük Deniz o yükü taþýyabilir. Saðlayacaðý faydalar tartýþýlmaz derece fazladýr. Türkiye’de yat limanlarýnýn bulunduðu kentlerde turizm geliþimi hýzlý olmuþtur.
Neler yapýlmalý? Nasýl yapýlmalý?
Büyük Deniz’i sil baþtan ele almaya yeniden deðerlendirmeye gerek vardýr. Þu andaki Deniz Hudut Kapýsý giriþ noktasýndaki duvar - kapalý alan, yaya yürüyüþüne engel teþkil etmektedir. Eðer hala kapý aktif olarak hizmet vermeye devam edecekse, denize doðru, uygun iskele yapýlmalýdýr. Sahil bandý ( kordon ) üzerindeki duvar kaldýrýlmalýdýr. Her þeyden önce deniz kenarýndaki tüm resmi daire ve kurumlarýn bir an evvel kentin iç kesimlerine mutlaka taþýnmasý gerekmektedir. Boþaltýlacak binalarýn tamamý otel ve benzeri konaklama tesisi yapmaya müsait binalardýr. Ara ve arka sokaklar ve sokak siluetleri ele alýnmalý, yeniden deðerlendirmeli, tarih kokan objeler – figürler - heykellerle süslenmelidir. Meydan betondan arýndýrýlmalý, yeniden deðerlendirilmeli ve fonksiyonel hale getirilmelidir. Meydanla ilgili planlama ve çalýþma yapýlýrken Foça taþý ve Arnavut parke taþý (doðal taþ) kullanmaya, Antik kente uyumluluk bakýmýndan tartýþmasýz yarar vardýr. Beþ Kapýlar - Kale içi; þu anda onarýlan Antik Kale duvarlarý ile birlikte eþzamanlý ele alýnmalý, çevre düzenlemesi yapýlmalý, estetik, güzellik, albeni saðlanmalý ve ziyaretçi araçlarý için, güvenli otopark mutlaka yapýlmalýdýr.
Unutulmamalý
Foça uzun yýllardan beri az da olsa sürdürdüðü - Güneþ Deniz turizmini, Tarih Turizmi ile çeþitlendirmelidir. Bunun için gerekli olan, tarihi doku hem toprak üstünde vardýr. Hem de toprak altýnda çok miktarda tarihi eser, gün ýþýðýna çýkarýlmayý beklemektedir. Anfi Tiyatro – Mozaikler ve daha baþkalarý.
Bu deðerlere hep birlikte sahip çýkýlmalý, Foça ve Foça Turizmi adýna, tarihi eserlerden katma deðerler yaratmalýdýr.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...