Sebahattin Karaca
FOÇA TURÝZMÝNÝN DÜNÜ VE BUGÜNÜ
Foçalý bir turizmci ve iþletmeci olarak sizlerle Foça’da turizmin dünü ve bugünü hakkýndaki düþüncelerimi paylaþmak istedim.
1963 yýlýnda kurulan Turizm Bakanlýðý’nýn ilk icraatlarýndan biri, içinde Foça‘nýn da bulunduðu Ýstanbul Boðazlar, Ýzmir, Bursa, Erdek, Akçay, Ayvalýk, Çeþme, Kuþadasý, Pamukkale gibi 13 il ve ilçeden oluþan yerleri Turistik Pilot Bölge ilan etmesidir. Bilindiði üzere, turistik pilot bölgelere devlet yatýrýmlarý olan; yol, su, elektrik, haberleþme, kanalizasyon öncelikli gelir.
Turizm teþvik kanunlarý dahilinde ise her türlü turizm yatýrýmlarý ucuz ve uzun vadeli kredilerle desteklenir.
Tanýmýn böyle olmasýna karþýn maalesef o yýllarda devlet bütçesi; ilan edilmiþ Turistik pilot bölgelere alt yapý ve tesisler kurmaya yeterli olmamýþtýr. Foça’ya da alt yapý gelmemiþtir. Emekli Sandýðý ise Ýzmir’de Efes Oteli, Ýstanbul’da Tarabya Oteli, Bursa’da Çelik Palas, Ankara’da Büyük Ankara Oteli’ni yapmýþtýr. Ýþ tatil köyüne gelince nereye ve nasýl yapýlmalýydý? Sorusunun yanýtý, Foça’ya ve Club Med konseptinde diye bulmuþtur.
Ýþte bu çerçevede o yýllarda Ýspanya ve Ýtalya’da ün yapmýþ dünyanýn ilk tatil köylerinin kurucularý olan Gilbert Trigano ve Gerard Blitz ile temasa geçilmiþ, öneri ve tavsiyeleri doðrultusunda, tatil köyü yapýlmýþ ve Club Med’e kiraya verilmiþtir.
35 yýl boyunca Foça Club Med, Foça’ya ekonomik ve kültürel katký saðlamýþtýr. Ayrýca o tarihten sonra Türkiye’de tüm tatil köylerinin yapýlmasý sýrasýnda örnek ve model olmuþtur.
Foça turizminin bu kanadýnda güzel geliþmeler olurken; maalesef o yýllarda alt yapý yatýrýmý konularýnda bir arpa boyu yol kat edilememiþtir. Tam tersine kýsýtlýlýk üstüne kýsýtlýlýk gelmiþtir. Nedir bu kýsýtlýlýklar? diye duruma bir göz attýðýmýzda þunlarý görürüz.
Askeri alanlar çok geniþlemiþ, turizm rezerv alaný daralmýþ, o günkü imar planýnda 1. ve 2. Mersinaki’de bulunan turizm alanlarýna ikinci konutlar yapýlmýþtýr. Bir sonraki imar planý konut aðýrlýklý olup turizmin geliþtirilmesine çok uygun yapýlmamýþtýr. Yatýrým yapmaya durumu müsait olan Foçalý ailelerden birkaçýnýn dýþýndakiler turizm iþine girmemiþtir.
Arkasýndan koruma amaçlý planlarýn yapýlamamasý, imar plansýzlýðý; Foça’da uluslararasý boyutta ve rekabette turizm tesislerinin yapýlanmasýna ve geliþmesine mani olmuþtur. Bu durum ne yazýk ki halen devam etmektedir. Ýngiliz Burnu dahil olmak üzere, Yenifoça’ya kadar sayýsýz koylarýn hiçbirisine bugünkü mevzuat ve yasalar ile kýyý kenar çizgisi çekme mesafeleri, doðal sit þerhleri sebebi ile uluslararasý hizmet verebilecek tesis yapýlmasýna engeldir..
Bu arada ne yazýk ki 1977 yýlýnda Foça Turistik Pilot Bölge olmaktan çýkartýlmýþtýr.
Bu tarihten itibaren Foça turizm konusunda kendisi ile baþ baþa kalmýþtýr. Yani turizmin geliþmesi için gerekli olan her þeyi (alt yapý dahil) kendi imkanlarý ile yapacak, içerden ve dýþarýdan yatýrýmcýyý muhtelif teþviklerle bulacak ve geliþmenin yolunu açacaktýr. 1977- 1982 tarihleri arasýnda Club Med hariç yatak sayýsý 150 civarýnda iken, 1982 yýlýnda 3-4 otel, 1980’li yýllarýn 2. yarýsýnda ise 4-5 tesis ilavesi ile yatak sayýsý 1000 civarýna ulaþmýþtýr. 1989-1997 yýllarý arasýnda Foça turizm konusunda kendi ölçülerinde zirveye çýkmýþtýr.
Bu arada belediyenin yap iþlet devret modeli ile arsa temin ettiði alana 4 yýldýzlý 400 yataklý bir otel yapýlmýþ olmasý büyük bir kazançtýr. Daha sonraki yýllarda 2-3 otelle beraber Tatil Köyü’nün kapanmasý, Foça’ya turist getiren seyahat acentalarýnýn Foça’dan gitmiþ olmalarý ve sayýsýz baþka nedenler Foça‘yý uluslararasý turizm rekabetinde zayýf düþürmüþtür. Ne yapýlmalýdýr? Nasýl olmalýdýr ki 1989 -1997 arasýndaki güzel ve parlak günlere geri dönülsün. Dönebilir mi? Evet, dönebilir. Nasýl?
Bu konuyu baþka bir yerde veya yazýda ele almak dileðiyle.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
www.sebahattinkaraca.com
Foçalý bir turizmci ve iþletmeci olarak sizlerle Foça’da turizmin dünü ve bugünü hakkýndaki düþüncelerimi paylaþmak istedim.
1963 yýlýnda kurulan Turizm Bakanlýðý’nýn ilk icraatlarýndan biri, içinde Foça‘nýn da bulunduðu Ýstanbul Boðazlar, Ýzmir, Bursa, Erdek, Akçay, Ayvalýk, Çeþme, Kuþadasý, Pamukkale gibi 13 il ve ilçeden oluþan yerleri Turistik Pilot Bölge ilan etmesidir. Bilindiði üzere, turistik pilot bölgelere devlet yatýrýmlarý olan; yol, su, elektrik, haberleþme, kanalizasyon öncelikli gelir.
Turizm teþvik kanunlarý dahilinde ise her türlü turizm yatýrýmlarý ucuz ve uzun vadeli kredilerle desteklenir.
Tanýmýn böyle olmasýna karþýn maalesef o yýllarda devlet bütçesi; ilan edilmiþ Turistik pilot bölgelere alt yapý ve tesisler kurmaya yeterli olmamýþtýr. Foça’ya da alt yapý gelmemiþtir. Emekli Sandýðý ise Ýzmir’de Efes Oteli, Ýstanbul’da Tarabya Oteli, Bursa’da Çelik Palas, Ankara’da Büyük Ankara Oteli’ni yapmýþtýr. Ýþ tatil köyüne gelince nereye ve nasýl yapýlmalýydý? Sorusunun yanýtý, Foça’ya ve Club Med konseptinde diye bulmuþtur.
Ýþte bu çerçevede o yýllarda Ýspanya ve Ýtalya’da ün yapmýþ dünyanýn ilk tatil köylerinin kurucularý olan Gilbert Trigano ve Gerard Blitz ile temasa geçilmiþ, öneri ve tavsiyeleri doðrultusunda, tatil köyü yapýlmýþ ve Club Med’e kiraya verilmiþtir.
35 yýl boyunca Foça Club Med, Foça’ya ekonomik ve kültürel katký saðlamýþtýr. Ayrýca o tarihten sonra Türkiye’de tüm tatil köylerinin yapýlmasý sýrasýnda örnek ve model olmuþtur.
Foça turizminin bu kanadýnda güzel geliþmeler olurken; maalesef o yýllarda alt yapý yatýrýmý konularýnda bir arpa boyu yol kat edilememiþtir. Tam tersine kýsýtlýlýk üstüne kýsýtlýlýk gelmiþtir. Nedir bu kýsýtlýlýklar? diye duruma bir göz attýðýmýzda þunlarý görürüz.
Askeri alanlar çok geniþlemiþ, turizm rezerv alaný daralmýþ, o günkü imar planýnda 1. ve 2. Mersinaki’de bulunan turizm alanlarýna ikinci konutlar yapýlmýþtýr. Bir sonraki imar planý konut aðýrlýklý olup turizmin geliþtirilmesine çok uygun yapýlmamýþtýr. Yatýrým yapmaya durumu müsait olan Foçalý ailelerden birkaçýnýn dýþýndakiler turizm iþine girmemiþtir.
Arkasýndan koruma amaçlý planlarýn yapýlamamasý, imar plansýzlýðý; Foça’da uluslararasý boyutta ve rekabette turizm tesislerinin yapýlanmasýna ve geliþmesine mani olmuþtur. Bu durum ne yazýk ki halen devam etmektedir. Ýngiliz Burnu dahil olmak üzere, Yenifoça’ya kadar sayýsýz koylarýn hiçbirisine bugünkü mevzuat ve yasalar ile kýyý kenar çizgisi çekme mesafeleri, doðal sit þerhleri sebebi ile uluslararasý hizmet verebilecek tesis yapýlmasýna engeldir..
Bu arada ne yazýk ki 1977 yýlýnda Foça Turistik Pilot Bölge olmaktan çýkartýlmýþtýr.
Bu tarihten itibaren Foça turizm konusunda kendisi ile baþ baþa kalmýþtýr. Yani turizmin geliþmesi için gerekli olan her þeyi (alt yapý dahil) kendi imkanlarý ile yapacak, içerden ve dýþarýdan yatýrýmcýyý muhtelif teþviklerle bulacak ve geliþmenin yolunu açacaktýr. 1977- 1982 tarihleri arasýnda Club Med hariç yatak sayýsý 150 civarýnda iken, 1982 yýlýnda 3-4 otel, 1980’li yýllarýn 2. yarýsýnda ise 4-5 tesis ilavesi ile yatak sayýsý 1000 civarýna ulaþmýþtýr. 1989-1997 yýllarý arasýnda Foça turizm konusunda kendi ölçülerinde zirveye çýkmýþtýr.
Bu arada belediyenin yap iþlet devret modeli ile arsa temin ettiði alana 4 yýldýzlý 400 yataklý bir otel yapýlmýþ olmasý büyük bir kazançtýr. Daha sonraki yýllarda 2-3 otelle beraber Tatil Köyü’nün kapanmasý, Foça’ya turist getiren seyahat acentalarýnýn Foça’dan gitmiþ olmalarý ve sayýsýz baþka nedenler Foça‘yý uluslararasý turizm rekabetinde zayýf düþürmüþtür. Ne yapýlmalýdýr? Nasýl olmalýdýr ki 1989 -1997 arasýndaki güzel ve parlak günlere geri dönülsün. Dönebilir mi? Evet, dönebilir. Nasýl?
Bu konuyu baþka bir yerde veya yazýda ele almak dileðiyle.
Sebahattin Karaca
sebahattinkaraca35@hotmail.com
"Sebahattin Karaca" bütün yazýlarý için týklayýn...