Iþýk Teoman
Türkiye’nin en büyük “fýstýk çamý” ormaný
500’den fazla ailenin yaylacýlýk geleneðini sürdürdüðü Kozak Yaylasý’nda beþ milyon adet fýstýk çamý orman denizi oluþturmuþ
Yukarýbey, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacýhamzalar, Aþaðýcuma, Aþaðýbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarýcuma ve Demircidere köylerine Kozak Köyleri, daðlýk ve ormanlýk bir alanda kurulan bu bölgeye de Kozak Yaylasý adý verilmiþ.
Yukarýbey Nahiyesi (Kozak) bölgenin en büyük köyü
Kozak Yaylasý’ndan Çandarlý’ya
Hafta sonu Ýzmir ve çevresinde günü birlik keyifli bir pazar tatili geçirilebilecek pek çok yer var. Genellikle hava sýcaklýðý kýþ boyunca ýlýman seyrettiði için, bu geziler ailece çoluk çocuk rahatlýkla yapýlabilir. Bizim tercihimiz bu hafta sonu Bergama’nýn Kozak Yaylasý oldu. Ýzmir’e 100 kilometre uzaklýktaki Bergama’ya ulaþana kadar insan zamanýn nasýl geçtiðini anlamýyor.
Karþýyaka’dan çýktýktan sonra Menemen’e varmadan önce Eski Foça giriþindeki salaþ kahvede nefis bir kahvaltý ettik. Geziye bu kez annemi de aldým. Ayþe ben ve annem yolda verdiðimiz molalarýn ardýndan Bergama’ya ulaþtýk. Aliaða’yý geçtikten sonra Þakran ve köylerine girdik. Bu köylerde hala eski evler ayakta kalabilmiþ. Körfeze bakan doyumsuz manzarasý günün her saati esen rüzgarý, sessiz sakin köy meydaný haftanýn yorgunluðunu silip süpürüyor.
Kozak Yaylasý
Aðaçlara týrmanmak ustalýk iþi
Bergama’da alýþveriþ yaptýk. Bergama’nýn tarihi mekanlarý oldukça çok. Ancak bu mekanlarý ziyaret etmek, annemin ayaðýndaki kemik erimesi nedeniyle gerçekleþemedi. Kozak Yaylasý’nýn tadýný çýkardýk onun yerine. Bergama kent merkezinden dolaþarak yol ayrýmýndan Kozak Yaylasý’na ulaþýlýyor. Yaklaþýk 20 kilometrelik bu güzergah gerçek bir fýstýk çamý ormaný. Türkiye’de eþi ve benzeri yok. Bu þahýs ormanlarýnda yetiþen fýstýk çamlarý babadan oðla geçerek günümüze kadar gelmiþ her biri asýrlýk aðaç olmuþ. Tabiî ki bu aðaçlara týrmanmak ve fýstýk kozalaklarýný koparmak büyük ustalýk istiyor. Ama artýk, aðaçlara týrmanmak, Kozak Yaylasý’ndakiler için sýradan iþler.
Kozak Yaylasý’nda, 5 milyon adet fýstýk çamýnýn varlýðýný öðreniyoruz. Ve 500’den fazla aile geçimini, ayrýca yaylacýlýk geleneðini sürdürüyor. Kozak Yaylasý deniz seviyesinden 500, bazý yerlerde de 1000 metre yüksekliðe kadar ulaþýyor. Bu gezimizde yeni bir þey daha öðrendik. Kozak'ýn kendi adýyla anýlan üzümü de bu çevrede çok biliniyor ve meþhurmuþ. Mevsim nedeniyle tadýna bakma þansýmýz olmadý.
Kozalaklar da deðerlendiriliyor. Fýstýklar ayrýldýktan sonra geriye kalanlar köylüler tarafýndan römorklara yüklenip götürülüyor
15 köy yol boyunca sýralanmýþ
Bergama’dan baþlayan yolculuk boyunca; Yukarýbey Nahiyesi (Bergama) Kozak diye biliniyor ve Kozak bölgenin en büyük yerleþim alanlarýndan biri. Sýrasýyla, Yukarýbey, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacýhamzalar, Aþaðýcuma, Aþaðýbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarýcuma, Demircidere ve Okçular köylerinden birçoðuna girip çýktýk. Köy kahvelerinde oturduk çaylarýmýzý yudumladýk ve yorgunluk attýk. Genelde yörede yaþayan vatandaþlar bu köylerin tümüne Kozak Köyleri adýný vermiþ. Daðlýk ve ormanlýk bir alanda kurulduðu için de bölgenin adý Kozak Yaylasý olmuþ.
Yukarýbey Köyü'ne fýstýk çamý ormanlarýnýn arasýndan ulaþýlýyor
Kozak taþý da ünlü
Yol boyunca kozak taþýný iþleyen tesislere rastladýk. Yani Kozak Yaylasý sadece fýstýk çamýyla ünlü deðil. Kozak taþý da bu bölgenin geçim kaynaklarý arasýnda yer alýyor. Özellikle belediyeler bu taþlarý kendi kent merkezlerine döþemek için aylar öncesinden sýraya giriyormuþ. Yukarýbey nahiyesinde verdiðimiz mola sýrasýnda kahvede sohbete katýlan köylüler bize 15 köyde halý dokumacýlýðýnýn da yapýldýðýný anlattýlar. Ancak ekonomik nedenlerde köy sayýsý günümüzde yediye düþmüþ. Sadece, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Terzihaliller, Yukarýcuma ve Hacýhamzalar Köyleri'nde halý dokuma iþi sürdürülüyormuþ.
Sahilde çayýmýzý yudumladýðýmýz sýrada güneþ batmaya baþladý. Bir balýkçý teknesi ise að atmak için barýnaktan çýkýp uzaklaþýyordu
Yaðmur altýnda sýcak çay
Kozak Yaylasý’ndan dönüþü farklý yerler görmek amacýyla geri dönmeden Çanakkale yoluna kadar sürdürdük. Ayvalýk Çarþýsý, oradan Dikili’ye geçtik. Havanýn da güzel olmasýndan yararlanýp sahilde bir kafeteryaya oturup çaylarýmýzý yudumladýk. Dikili’den ayrýlýrken hava iyice karardý ve soðumaya baþladý. Çanakkale yolu yerine Çandarlý yolunu tercih ettik. Yaklaþýk 20 kilometrelik bu güzergah da kýrmýzý kiremit kaplý köy evleriyle dolu ve tam bir köy yolu. Yaðmur atýþtýrmaya baþlarken Çandarlý sahilinde de birer sýcak çay içip Ýzmir’e dönüþ yaptýk.
Çandarlý Kalesi çok iyi aydýnlatýþmýþ. Görkemli bir þekilde en uzak bölgelerden dahi görülebiliyor
Dikili balýkçý barýnaðý
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
500’den fazla ailenin yaylacýlýk geleneðini sürdürdüðü Kozak Yaylasý’nda beþ milyon adet fýstýk çamý orman denizi oluþturmuþ
Yukarýbey, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacýhamzalar, Aþaðýcuma, Aþaðýbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarýcuma ve Demircidere köylerine Kozak Köyleri, daðlýk ve ormanlýk bir alanda kurulan bu bölgeye de Kozak Yaylasý adý verilmiþ.
Kozak Yaylasý’ndan Çandarlý’ya
Hafta sonu Ýzmir ve çevresinde günü birlik keyifli bir pazar tatili geçirilebilecek pek çok yer var. Genellikle hava sýcaklýðý kýþ boyunca ýlýman seyrettiði için, bu geziler ailece çoluk çocuk rahatlýkla yapýlabilir. Bizim tercihimiz bu hafta sonu Bergama’nýn Kozak Yaylasý oldu. Ýzmir’e 100 kilometre uzaklýktaki Bergama’ya ulaþana kadar insan zamanýn nasýl geçtiðini anlamýyor.
Karþýyaka’dan çýktýktan sonra Menemen’e varmadan önce Eski Foça giriþindeki salaþ kahvede nefis bir kahvaltý ettik. Geziye bu kez annemi de aldým. Ayþe ben ve annem yolda verdiðimiz molalarýn ardýndan Bergama’ya ulaþtýk. Aliaða’yý geçtikten sonra Þakran ve köylerine girdik. Bu köylerde hala eski evler ayakta kalabilmiþ. Körfeze bakan doyumsuz manzarasý günün her saati esen rüzgarý, sessiz sakin köy meydaný haftanýn yorgunluðunu silip süpürüyor.
Aðaçlara týrmanmak ustalýk iþi
Bergama’da alýþveriþ yaptýk. Bergama’nýn tarihi mekanlarý oldukça çok. Ancak bu mekanlarý ziyaret etmek, annemin ayaðýndaki kemik erimesi nedeniyle gerçekleþemedi. Kozak Yaylasý’nýn tadýný çýkardýk onun yerine. Bergama kent merkezinden dolaþarak yol ayrýmýndan Kozak Yaylasý’na ulaþýlýyor. Yaklaþýk 20 kilometrelik bu güzergah gerçek bir fýstýk çamý ormaný. Türkiye’de eþi ve benzeri yok. Bu þahýs ormanlarýnda yetiþen fýstýk çamlarý babadan oðla geçerek günümüze kadar gelmiþ her biri asýrlýk aðaç olmuþ. Tabiî ki bu aðaçlara týrmanmak ve fýstýk kozalaklarýný koparmak büyük ustalýk istiyor. Ama artýk, aðaçlara týrmanmak, Kozak Yaylasý’ndakiler için sýradan iþler.
Kozak Yaylasý’nda, 5 milyon adet fýstýk çamýnýn varlýðýný öðreniyoruz. Ve 500’den fazla aile geçimini, ayrýca yaylacýlýk geleneðini sürdürüyor. Kozak Yaylasý deniz seviyesinden 500, bazý yerlerde de 1000 metre yüksekliðe kadar ulaþýyor. Bu gezimizde yeni bir þey daha öðrendik. Kozak'ýn kendi adýyla anýlan üzümü de bu çevrede çok biliniyor ve meþhurmuþ. Mevsim nedeniyle tadýna bakma þansýmýz olmadý.
15 köy yol boyunca sýralanmýþ
Bergama’dan baþlayan yolculuk boyunca; Yukarýbey Nahiyesi (Bergama) Kozak diye biliniyor ve Kozak bölgenin en büyük yerleþim alanlarýndan biri. Sýrasýyla, Yukarýbey, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Göbeller, Terzihaliller, Kaplan, Hacýhamzalar, Aþaðýcuma, Aþaðýbey, Hisarköy, Ayvatlar, Yukarýcuma, Demircidere ve Okçular köylerinden birçoðuna girip çýktýk. Köy kahvelerinde oturduk çaylarýmýzý yudumladýk ve yorgunluk attýk. Genelde yörede yaþayan vatandaþlar bu köylerin tümüne Kozak Köyleri adýný vermiþ. Daðlýk ve ormanlýk bir alanda kurulduðu için de bölgenin adý Kozak Yaylasý olmuþ.
Kozak taþý da ünlü
Yol boyunca kozak taþýný iþleyen tesislere rastladýk. Yani Kozak Yaylasý sadece fýstýk çamýyla ünlü deðil. Kozak taþý da bu bölgenin geçim kaynaklarý arasýnda yer alýyor. Özellikle belediyeler bu taþlarý kendi kent merkezlerine döþemek için aylar öncesinden sýraya giriyormuþ. Yukarýbey nahiyesinde verdiðimiz mola sýrasýnda kahvede sohbete katýlan köylüler bize 15 köyde halý dokumacýlýðýnýn da yapýldýðýný anlattýlar. Ancak ekonomik nedenlerde köy sayýsý günümüzde yediye düþmüþ. Sadece, Karaveliler, Kýranlý, Çamavlu, Güneþli (Tekke), Terzihaliller, Yukarýcuma ve Hacýhamzalar Köyleri'nde halý dokuma iþi sürdürülüyormuþ.
Yaðmur altýnda sýcak çay
Kozak Yaylasý’ndan dönüþü farklý yerler görmek amacýyla geri dönmeden Çanakkale yoluna kadar sürdürdük. Ayvalýk Çarþýsý, oradan Dikili’ye geçtik. Havanýn da güzel olmasýndan yararlanýp sahilde bir kafeteryaya oturup çaylarýmýzý yudumladýk. Dikili’den ayrýlýrken hava iyice karardý ve soðumaya baþladý. Çanakkale yolu yerine Çandarlý yolunu tercih ettik. Yaklaþýk 20 kilometrelik bu güzergah da kýrmýzý kiremit kaplý köy evleriyle dolu ve tam bir köy yolu. Yaðmur atýþtýrmaya baþlarken Çandarlý sahilinde de birer sýcak çay içip Ýzmir’e dönüþ yaptýk.
Iþýk Teoman
isikteoman@gmail.com
"Iþýk Teoman" bütün yazýlarý için týklayýn...